Çarlz Çaplin
Vikipediya, açıq ensiklopediya - ویکیپدیا ، آچیق انسایکلوپدیا
| Çrali Çaplin |
|---|
 Çrali Çaplin
|
| Doğumu |
| 16 aprel 1889 London, İngiltərə |
| Vəfatı |
Çarli Çaplin (ingiliscə Sir Charles Spencer Chaplin) məşhur ingilis rejissoru, aktyoru, komediyaçısı və bəstəkarı oluşdur.
[redaktə / تحریر] Tərcümeyi halı
Çarli Çaplin Londonda Çarlz Çaplin və Hanna Çaplinin ovladı kimi dünyaya gəlmişdir. Onun valideynlərinin ikisi də musiqiçi idilər. Anası məşhur rəqqasə idi. O anadan olandan bir az sonra valideynləri ayrılırlar. Çarlz Çaplin 1901-ci ildə alkoqoldan vəfat edir. Anası Hanna hələ uşaqlıqdan psixi problemlərdən əziyyət çəkir, belə ki, balaca Çarli və ögey qardaşı Sidney internatda böyüməli olurlar.
Çapli öz karyerasına 5 yaşında İngiltərədə tetrada başlayır. Burada o küçə uşağı rolunu uğurla oynayırdı. Öz ilk şəxsi rolunu o 1901-ci ildə alır.
1913-cü ildə Çaplin ABŞ-a səfəri zamanı Keystoun film studiyası tərəfindən aktyor kimi film çəklişində iştirak edilir. Əvvəldə kiçik rolarda çəkilən Çarli sonralar yaratdığı obrazlarla dünya şöhrəti qazanır. O Ford Sterlinqdən (aktyor idi) bir cüt ayaqqabı, Arbrukledən bir şalvar, balaca bir pencək və MArk Svenin yalançı bığını götürür. Bu stil onun rollarına uyğun gəlməsə də, sonra ona studiyada bu paltarda çəkilməyə icazə verilir.Çaplin filmin ssenarisini, rejissorluğunu öz üzərinə götürür.
Onun bu filmi tezliklə sevilir və o təkliflərdən canını qaurtara bilmir. 1915-16-ci illərdə o yüksək honorarlarala Essanaye və Mutual korporeyşinə işləməyə gedir. Burada Çarli Çaplin Edna Purvianse ilə tanış olur. Edna onun 35 filmində çəkilir. Çarli ilə Edna arasında şəxsi münasibətlər də mövcud olmuşdur. 1917-ci ildə ABŞ birinci dünya müharibəsinə qoşulduqdan sonra Çaplinə qarşı siyasi kompaniya başlayır. Çünki, o əsgər sıraların yazılmışdır.
Sonralar Çaplin "First National"a keçir və burada ilk milyon dollar məbləğində müqavilə imzalayan ulduz olur.O getdigkcə filmlərinin ssenarisini özü yazır və özü də istehsal edirdi. 6 fevral 1921-ci ildə Çaplin "Uşaq" filmini çəkir. Bu ilk uzun məzmunlu film idi. O 51 dəqiqə davam edirdi.
1918-ci ildə 28 yaşlı Çaplin 16 yaşlı aktrisa Mildred Harris ilə evlənir. Onların 1919-cu ildə anadan olan oğullları az sonra vəfat edir. 13 noyabr 1920-ci ildə onlar ayrılırlar.
Çaplinin "First National" studiyasında müqaviləsi başa çatdıqda sonra o həmkarları ilə birlikdə "United Artists" film studiyasını yaradır.
1924-cü ildə Çaplin "Qızıl hərisliyi" filminin çəkilişi zamanı tərəf müqabili olan 16 yaşlı Lita Qreyə vurulur. Lita Qreyin 1926-cı ildə ondan bir uşağı olur. Bu ikinci nigah da Çaplin üçün uğursuz olur. Onlar 1927-ci ildə aralarında baş vermiş münaqişəyə görə bir-birindən aralanırlar.
1936-cı ildə Çaplinin "Müasir zamanə" adlı filmi işıq üzü görür. Bu fildmə Çaplin zamanənin inkişafını hər şey üçün səbəbkar sayır. Bu film Amerikada ciddi tənqidlərə məruz qalır. O sistem və kapitalizm əleyhinə film kimi pislənir.
1936-cı ildə Çaplin aktrisa Paulette Goddrad ilıə evlənir.
1950-cı iləd Çarli Çaplin "Böyük diktator" filmini ekranlaşdırır. Əslində Hitlerin hakimiyyətini pisləyən bu film ilk öncə Amerika senzurasından keçmir, çünki Hitlerin fəaliyyətinin əvvəlində amerika konservatorları onun Avropada "bolşevizmə" və "kommunizmə" qarşı hərbi güc toplamasını alqışlayırdılar. Onlar Hitleri böyük siyasətçi adlandırırdılar. Ona görə də, Çaplininbu filmi onlaraın ürəyincə deyildi.
Bu filmdən sonra nasional sosialistlər ona yəhudi damğası vururlar. 1942-ci ildə onun nigahı Paulette Qoddard ilə də sona çatır. Bir az sonra Çaplin dramaturq O’Neillinin qızı Oona ilə tanış olur və onu sevir. Çaplin onunla öz xoşbəxtliyini tapmış olur. Onlar 16 iyun 1943-cü ildə evlənirlər. 1944-cü ildə onların sonrakı səkkiz uşağının birincisi Jeraldine anadan olur.
Müharibədən sonrakı illərdə o tez-tez dövlət məmurları qarşı sorğu suala tutulur. FBİ-ın şefi C.Edqar Huver Çaplinin əleyhidarlarından biri idi, o Çaplini Amerikada yaşamaq hüququndan məhrum etmək istəyirdi. 1947-ci ildə Çaplin ingilis həftəlik qəzetində "Mən Hollivuda müharibə elan edirəm!" adlı məqaləsini çap etdirir. O böyük nailiyyətlərinə Amerikada çatmasına baxmayaraq öz Britaniya vətəndaşlaığını saxlayır. O özünü dünya vətəndaşı dalandırır. Çarli Çaplin liberal, kritik və pasifist siyasi cərəyanlara qulluq edirdi. Ona görə də, film ulduzu kimi bu xasiyyətlərlə onun problemləri yaranırdı.
18 sentyabr 1952-ci ildə Çarli Çaplin ABŞ-ı tərk edərərk İgiltərəyə qısa səfərə çıxır. Məqsədi təzə çəkdiiyi filmi nümayiş etdirmək idi. Huver bundan xəbər tutan kimi Çarli Çaplinin Amerikaya gayıdışının qarşısnı alır. Çaplin Avropada qalmaq qərarına gəlir. 1952-ci ildə o İsveçrəyə köçür və Cenevrə gölü ətrafında Manoir de Banda yaşamağa başlayır.
1957-ci ildə Çaplin ABŞ ilə arasında olan problemləri satirik şəkildə çəkdiyi "Nyu-Yorkda bir şah" filmində ifşa edir.
1967-ci ildə Çaplin "Honkong Qrafı" adlı filmi çəkir. Bu filmdə o ikinci rolda çıxış edir. Çəkliı zamanı onun tez -tez fiziki sağlamlığı ilə problemlər üzə çıxır. Onun sağlamlığı son illər keçirdiyi streslər nəticəsində artıq zəifləmioşdir.
1972-ci ildə o "Fəxri oskar" mükafatını almaq üçün bir dəfə də Amerikaya gedir.
25 dekabr 1977-ci ildə Çarli Çaplin 88 yaşında Veve (İsveçrə) şəhərində vəfat edir.
