Çola

Çola — Arranın mühüm orta əsr şəhərlərindən biri. Xarabalıqları, Rusiya Federasiyasının Dağıstan Respublikası ərazisindədir. Çola şəhəri Alban Katolkiosluğunun ilk mərkəzi olmuşdur.

Mütəxəssislərin dediyinə görə, bu "indi Dağıstanda məlum olan bu cür abidələrin ən böyüyüdür. Onun sahəsi 100 hektardır". Qədim şəhər xərabələrinin ətrafında bürc və darvazaları olan qala hasarının qalıqları görünür, onun hündürlüyü 2 m, eni isə 12-15 metrdir. Şəhərin ətrafında enli (20-25 m) və dərin (4-6 m) xəndək var idi və mühasirə zamanı buraya su buraxılırdı. Çoqa o zaman Arranın ən böyük siyasi və mədəni mərkəzlərindən biri olmuş, ölkənin patriarx taxtı da burada yerləşmişdir.

Tanınmış Alman əsilli Sovet alimi, tarixçi V.V.Bartold (1930) yazısında qeyd etmişdir ki, Oğuz tayfalarından olan Çollar Qafqaz Albaniyasında eramızdan əvvəl yaşamışdır.