Ömər bin Xəttab

Vikipediya, açıq ensiklopediya - ویکیپدیا ، آچیق انسایکلوپدیا

Ömər bin Xəttab( 581 – 3 Noyabr, 644) - 634-cü ildə Əbu Bəkrin vəfatından sonra müsəlman icmasına başçılıq edən sayca ikinci raşidi xəlifəsi, islam dininin erkən çağlarının ən böyük xadimlərindən biridir. İslam dinini Ərəbistanın hüdudlarından kənarda bərqərar etmək üçün hələ Əbu Bəkrin başladığı işi ciddiyyətlə davam etdirmişdir. Ömərin hakimiyyətinin on illik dövrü ərzində islam dini İraqa, Suriyaya, Misirə və Kirenaikaya (Liviyanın tarixi vilayəti olan Benqazi) yayılmışdı.

Ömərin vaxtında təşəkkül tapmağa başlamış ərəb-müsəlman imperiyasının bütün əsas inzibati-hüquqi təsisatları və ilk növbədə onun vergi-rüsum sistemi müəyyənləşdirilib qanuniləşdirilmişdi. Müsəlman icmasının sürətlə teokratik dövlətə çevrilməsi öz formal ifadəsini hicrətin təqribən 19-cu ilində Ömərin xəlifə adına əlavə olaraq həm də Əmir əl-mömininin (möminlərin başçısı) titulunu qəbul etməsində tapmışdır.

638-ci ildə Ömər Qüdsün təslim olmasında şəxsən iştirak etdi, sonra isə eramızın hələ 70-ci illərində romalılar tərəfindən dağıdılmış müqəddəs Süleyman məbədinin (e.ə. X əsrə aiddir) xarabaları olan daşlı çöllükdə nümayişkaranə namaz qıldı. Bu hərəkəti ilə Ömər əvvəlki təkəllahlı dinlərə münasibətdə islamın varislik xarakterini qeyd etmiş oldu. VII əsrin axırlarında əməvi xəlifəsi Əbdülməlik Ömərin namaz qıldığı yerdə Qübbət əs-səhra deyilən gümbəz (məscid) tikdirdi. bu gümbəz sonrakı, VIII əsrdə onun yanında tikilən əl-Aqsa məscidi ilə birlikdə Kəbədən sonra islam dininin ikinci müqəddəs ziyarətgahına çevrildi və ümumən Qüdsün bütün müsəlman dünyasının üçüncü şəhəri (Məkkə və Mədinədən sonra) olduğunu təsbit etdi.

[redaktə / تحریر] Mənbə

• İslam (qısa məlumat kitabı). Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasının Baş Redaksiyası. Bakı: 1989, səh.96.