| Özbək dili |
| Orijinal adı: |
O‘zbek tili, Ўзбек тили (/ozbek/) |
| Ölkələr: |
Özbəkistan, Qırğızıstan, Əfqanıstan, Qazaxıstan, Türkmənistan, Tacikistan, Rusiya, Türkiyə, Çin və s. |
| Rəsmi status: |
Özbəkistan, Əfqanıstan |
| Tənzimləyən təşkilat: |
Əlişir Nəvai adına Dil və Ədəbiyyat İnstitutu |
| Danışanların ümumi sayı: |
20 milyondan çox |
| Reytinq: |
50 |
| Təsnifatı |
| Kateqoriya: |
Avrasiya dilləri |
Altay dilləri
- Türk dilləri
- Qarluq dilləri
- Qarluq-Xorəzm dilləri
- Qıpçaq dilləri
- Noqay dilləri
- Oğuz dilləri
|
| Yazı: |
latın əlifbası, kiril əlifbası, ərəb əlifbası (özbək yazısı) |
| Dil kodları |
| ISO 639-1: |
uz |
| ISO 639-2: |
uzb |
| ISO 639-3: |
uzb, uzn, uzs |
| Bax: Layihə:Dilçilik |
Özbək dili — (özbəkcə: O‘zbek tili, O‘zbekcha və ya O'zbek turkchasi) — Özbəkistannın dövlət dili, türk dillərinə aiddir.
Təqribi hesablamalara görə dünyada 21-25 milyon özbək dilli insan vardır.[1][2][3]. Onların böyük hissəsi Özbəkistanda yaşayırlar. Bundan başqa dilin daşıyıcıları həm doğma dil, həm də ikinci dil kimi Tacikistanda, Qırğızıstanda, Qazaxıstanda, Əfqanıstanda və Türkmənistanda da yaşayırlar. Müxtəlif dialektləri vardır.
- Özbək dilinin kiril qrafikalı əlifbası :
| А а |
Б б |
В в |
Г г |
Д д |
Е е |
Ё ё |
Ж ж |
| З з |
И и |
Й й |
К к |
Л л |
М м |
Н н |
О о |
| П п |
Р р |
С с |
Т т |
У у |
Ф ф |
Х х |
Ц ц |
| Ч ч |
Ш ш |
Ъ ъ |
Ь ь |
Э э |
Ю ю |
Я я |
Ў ў |
| Қ қ |
Ғ ғ |
Ҳ ҳ |
- Özbək dilinin latın qrafikalı əlifbası :
| А а |
B b |
V v |
G g |
D d |
Е е |
Yo yo |
J j |
| Z z |
I i |
Y y |
K k |
L l |
М m |
Н n |
О о |
| P p |
R r |
S s |
Т t |
U u |
F f |
X x |
Ts ts |
| Ch ch |
Sh sh |
' |
– |
E e |
Yu yu |
Ya ya |
O' o' |
| Q q |
G' g' |
H h |
- ↑ http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=uzb
- ↑ http://encarta.msn.com/media_701500404/Languages_Spoken_by_More_Than_10_Million_People.html
- ↑ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uz.html
Həmçinin bax [redaktə]
|
Türk dilləri |
| Qədim türk dili † |
| Bulqar dilləri |
|
| Ümumtürk dilləri |
| Qədim türk dilləri |
|
Dağlıq Altay
(mərkəzi-şərqi)
dilləri¹ |
|
| Qarluq dilləri¹ |
|
| Qıpçaq dilləri |
- Qədim qıpçaq dili †
- Noqay-qıpçaq dilləri — Alabuqat-noqay dili² • Həştərxan-noqay dili² • Qazax dili • Qaraqalpaq dili • Noqay dili • Sibir tatar — noqay dialektləri¹ • Krım-tatar dilinin çöl dialekti • Özbək-noqay dili (özbək dilinin qlpçaq dialektləri) ‡² • Fərqanə-qıpçaq — noqay-qıpçaq dielktləri² • Cənubi qırğız dili — noqay-qıpçaq dialektləri² • Yurtov-noqay dili²
- Povolj-qıpçaq dilləri — Başqırd dili • Sibir tatar dili¹ (dialektləri: Baraba dili, Tobol-irtış dialekti, Tom dialekti) • tatar-başqırd idiomu² • tatar dili (dialektləri: Kazan dialekti, Mişar dialekti; Kryaşen dialekti¹)
- Poloves-qıpçaq dilləri — Qədim poloves dili † • Qəraim dili (dialektlər: Qal dialekti, Krım dialekti¹, Traka dialekti) • Krım-tatar (Ədəbi dili, Krımçaq dili², Krım-tatar dilinin orta dialekti, Urum (azovyanı) — qıpçaq şivələri²) • Qafqaz¹ (Erməni-qıpçaq dili †, Qaraçay-balkar dili, Qumuq dili) • Məmlük-qıpçaq dili †¹
|
| Oğuz dilləri |
|
| Sayan (tobas) dilləri |
|
| Xakas (qırğız) dilləri |
|
| Yakut dilləri |
|
| Qarışıq türk dilləri |
Qarışıq türk
dilləri və dil qrupları |
Altay (Dağlıq Altay, Oyrot) dili • Krım-tatar dili • Sibir tatar dili • Özbək dili • Urum (azovyanı) dili • Fərqanə-qıpçaq dili (†) • Çulım dili • Şor dili • Cənubi qırğız dili dialektləri
|
| türk dilləri ilə bağlı olan mövzular |
| Yazısı |
Orxon-Yenisey runaları • Bolqar runaları • Yanalif • Qədim uyğur yazısı |
| Qeyd: ¹ dilin və ya dil qrupunun təsnifatı mübahisəlidir, dil və ya dil qrupu hipotetikdir (bax: Türk dillərinin təsnifatı); ² "dil" terminin tətbiqi mübahisəlidir, "Dil və dialekt" problemi; ³ mümkündür ki, qıpçaq dilidir; † Ölü, bölünmüş və ya dəyişilmiş dillər; (†) Mümkündür ki, ölü dildir; ‡ qarışıq dillər |
