Özbəklər
Vikipediya, açıq ensiklopediya
 |
|||
| Ümumi sayı | |||
|---|---|---|---|
| 30,000,000 | |||
| Yaşadığı ərazilər | |||
|
|||
| Dili | |||
| Dini | |||
| Qohum xalqlar | |||
Özbəklər – Türk xalqlarından biri. Özbəklər Özbəkistanda əhalinin 80%-dən çoxunu təşkil edir[10][11][12] , həmçinin kompakt halda Əfqanıstanda , Tacikistanda , Qazağıstanda , Qırğızıstanda , Türkmənistanda və Pakistanın Kəraçi şəhərində , dağınıq halda isə dünyanın bir çox ölkəsində yaşayırlar .
Mündəricat |
[redaktə] Adın mənşəyi
Man Ozbekman ozumgə bekman – mən Özbəyəm özümə bəyəm . Yəni mən müstəqiləm deməkdir .
[redaktə] Məskunlaşma arealı
[redaktə] Əfqanıstan
Özbəklər Əfaqanıstanda Puştunlardan , Taciklərdən və Həzaralardan sonra ölkə əhalisinin 4-cü ən böyük etnik qrupudurlar . Əksər təxminlərə əsasən onlar ölkə əhalisinin 9%-ini təşkil edirlər .
Özbəklərin Əfqanıstanda məskunlaşdıqları vilayətlər :
- Fəryab vilayəti – 53.5%[13]-i özbəklərdir .
- Cövzcan vilayəti – 39.5%[14]-i özbəklərdir .
- Səməngan vilayəti – 22.1%[15]-i özbəklərdir .
- Səri-Pul vilayəti – 19%[16]-i özbəklərdir .
- Bəğlan vilayəti – 12%[17]-i özbəklərdir .
- Bədəxşan vilayəti – 12%[18]-i özbəklərdir .
- Bəlx vilayəti – 10.7%[19]-i özbəklərdir .
- Badğis vilayəti – 5%[20]-i özbəklərdir .
- Təxar vilayəti
- Pərvan vilayəti
- Herat vilayəti
- Nimruz vilayəti
- Qövr vilayəti
- Pəktika vilayəti
- Qəzni vilayəti – 0.1%[21]-i özbəklərdir .
- Künduz vilayəti
- Kabil vilayəti
[redaktə] Tacikistan
2000-ci ildə Tacikistanda aparılmış rəsmi siyahıya almaya əsasən Özbəklər ölkə əhalisinin 15.3%-ni təşkil edirlər . Özbəklər Soğd vilayətinin əhalisinin 19.1%-ni , Xatlon vilayətinin əhalisinin 15.6%-ni təşkil edirlər .
[redaktə] Məşhur özbəklər
- İslam Kərimov – Özbətistan Respublikasının prezidenti.
- Ozoda Nursaidova – müğənni.
- Yulduz Usmanova – müğənni.
- Şoira Otabekova – müğənni.
- Şahzoda – müğənni.
[redaktə] Xarici keçidlər
- United Nations BMT – nin 2005-ci ilə olan məlumatlarına əsasən Özbəkistan əhalisinin 80%-ni Özbəklər təşkil edir
- unstats.un.org : 26.02.1999 census of Kazakhstan Republic
- Узбеки Турции
- unstats.un.org :24.03.1999 census of Kyrgyzstan Republic
[redaktə] Qaynaq
- ↑ Государственный комитет Республики Узбекистан по статистике : Сведения о Республике Узбекистан:...Узбекистан :граничит с пятью государствами: с Казахстаном, Туркменистаном, Таджикистаном, Кыргызстаном и Афганистаном на общем протяжении 6621 км;провозгласил свою государственную независимость 31 августа 1991 г.;в административно-территориальном отношении состоит из Республики Каракалпакстан, 12 областей и столичного города Ташкент;располагается на площади, равной 448,9 тыс. км2;более чем на 2/3 состоит из равнин и на 1/3 – из гор и предгорий ;на 01.01.2010г. составило более 28 миллионов человек ; имеет положительный прирост численности (1,7% в год);включает 48,5% сельских жителей и 51,5% горожан (к крупнейшим городам страны относятся Ташкент,Самарканд, Бухара, Наманган, Андижан, Фергана, Нукус, Коканд, Карши);полиэтнично (более 100 национальностей, имеющих равные гражданские права и возможности);на 81,7% состоит из нации, которая дала стране название. Узбекский народ, внесший достойный вклад в развитие цивилизации, издавна привержен родному очагу, принципам социальной справедливости ;Занимая 55-е место по территории и 39-е место по населению, Узбекистан находится ; по площади искусственно орошаемых земель – на 11 -м месте в мире;по экспорту хлопка-волокна – на втором, урана – третьем месте в мире; в числе мировых лидеров по обеспеченности запасами серебра, вольфрама и фосфоритов, калийной соли, редкоземельных металлов и других ценных минералов, в частности, по разведанным запасам золота на четвертом, урана – седьмом, молибдена – восьмом, по подтвержденным запасам меди – на 10-м, природного газа – 14-м месте в мире...
- ↑ CİA – The World Factbook : Afghanistan Özbəklər Əfqanıstan əhalisinin 9%-ni təşkil edirlər
- ↑ Islamic Republic of Afghanistan Central Statistics Organization 2009 – cu ildə Əfqanıstan əhalisi 23993500 nəfər olub
- ↑ [1] United Nations Office of the High Commissioner for Human Rights
- ↑ www.stat.kg 5.01.00.03 Национальный состав населения Периодичность разработки показателей: годовая – через 4 месяца после отчетного периода.
- ↑ demoscope.ruQırğızıstanda əhalinin 2009 – cu il rəsmi siyahıya almasının ilkin nəticələrinə əsasən 5.362 milyon nəfər olan Qırğızıstan əhalisinin 14.3%-i özbəklərdir
- ↑ Qazağıstan Statistika Agentliyi : 2009 – cu il siyahıya almasının yekunları
- ↑ Population census of Turkmenistan 1995, Vol. 1, State Statistical Committee of Turkmenistan, Ashgabat, 1996
- ↑ www.china.org.cn : The Ozbek ethnic minority in China
- ↑ Özbəkistan Dövlət Hakimiyyəti Portalı
- ↑ CİA – The World Factbook : Uzbekistan
- ↑ healthexpo.org : Uzbek 80%, Russian 5.5%, Tajik 5%, Kazakh 3%, Karakalpak 2.5%, Tatar 1.5%, other 2.5% (1996)
- ↑ [2]
- ↑ [3]
- ↑ [4]
- ↑ [5]
- ↑ [6]
- ↑ [7]
- ↑ [8]
- ↑ [9]
- ↑ [10]
 |
Etnos ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. |
|
|
|
|---|---|
| Azərbaycanlılar • Altaylar • Ahısqa türkləri • Balkarlar • Başqırdlar • Çelqanlar • Çulumlar • Çuvaşlar • Dolqanlar • Xakaslar • Karamanlılar • Krımçaqlar • Krım tatarları • Kumanlar • Qaqauzlar • Qaraqalpaqlar • Qaraçaylılar • Qaraimlər • Qaşqaylar • Qazaxlar • Qırğızlar • Qumuqlar • Noqaylar • Özbəklər • Salarlar • Sarı uyğurlar • Şorlar • Tatarlar • Telengitlər • Teleutlar • Tofalar • Tubalar • Tuvinlər • Türklər • Türgişlər • Türkmanlar • Türkmənlər • Urumlar • Uyğurlar • Yakutlar • Yörüklər |
