İbn Xəllikan

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
İbn Xəllikan
Əbül-Abbas Əhməd ibn Məhəmməd ibn İbrahim ibn Əbu Bəkr ibn Xəllikan ibn Bavək ibn Şakəl ibn əl-Hüseyn ibn Məlik ibn Cəfər ibn Yəhya ibn Xalid ibn Bərmək
Şəkil yoxdur.jpg
İlk adı: Əhməd ibn Abbas
Doğum tarixi: 22 sentyabr 1211(1211-09-22)
Doğum yeri: Ərbil, Ərbil Atabəyliyi
Vəfatı: 30 oktyabr 1282 (71 yaşında)
Vəfat yeri: Dəməşq, Məmlük Sultanlığı
Atası: Abbas ibn Məhəmməd
Vətəndaşlıq: Ərbil Atabəyliyi, Əyyubilər SultanlığıMəmlük Sultanlığı

Şəms əd-Din Əbül-Abbas Əhməd əz-Şafi ibn Məhəmməd ibn İbrahim ibn Əbu Bəkr ibn Xəllikan ibn Bavək ibn Şakəl ibn əl-Hüseyn ibn Məlik ibn Cəfər ibn Yəhya ibn Xalid ibn Bərmək (22 sentyabr, 1211-c il – 30 oktyabr, 1282-ci il) — Bərməkilər[1] soyundan olan XIII əsr islam alimi və tarixçisi.

Həyatı[redaktə]

Şəms əd-Din Əbül-Abbas Əhməd 22 sentyabr 1211-ci ildə Ərbil şəhərində anadan olmuşdu.[2] Elmi ədəbiyyatda İbn Xəllikan adı ilə tanınan Şəms əd-Din Əhmədin atası Abbas əslən tarixi Bəlx[3] şəhərindən (tarixi Baktriya və ya Toxaristan ölkəsinin mərkəzi şəhəri və ya şəhərlərindən biri idi) olan Bərməkilər soyundan, anası isə Hənəfi məzhəbinin məşhur fiqhhədis alimi Xaləf ibn Əyyubun soyundan idi. Bərməkilər soyunun ulu əcdadı Bərmək Əməvi xilafətinin sərkərdəsi, Xorasan valisi Əbu Hafs Qüteybə ibn Abi Saleh Muslim ibn Əmr əl-Bahili türk dövləti olan Toxarıstan Yabquluğunun paytaxtı Bəlx şəhərini işğal etdikdən sonra müsəlmanlara əsir düşmüş və islamı qəbul etmişdir.

Şəms əd-Din Əbül-Abbas Əhməd Misir Məmlük sultanları əl-Məlik əz-Zahir Rükn əd-Dünya və-d-Din Baybars əl-Bundukdari əz-Salehin hakimiyyəti (1260-1277) və onun böyük oğlu əl-Məlik əz-Səid Nəsir əd-Din Məhəmməd Bərəkə xanın hakimiyyəti (1277-1279) dövründə 1261-1271-ci və 1278-1281-ci ilərdə Şam qazısı olmuş, 30 oktyabr 1282-ci ildə Dəməşq şəhərində vəfat etmişdir.[2]

Əsərləri[redaktə]

  • Görkəmli şəxsləri anma yazıları və öz zamanımın oğulları haqqında qeydlər (ərəb. وفيات الأعيان وأنباء أبناء الزمان‎‎ (latın. Vafəyət əl-Ayən və-ənba əbna əz-zəmən) / ing. "Deaths of Eminent Men and History of the Sons of the Epoch" or "Ibn Khallikan's biographical dictionary" (bax: volume I in 1843, volume II in 1843, volume III in 1868, volume IV in 1871) / rus. Некрологи знатных лиц и заметки о сыновьях своего времени) əsərini müəllifin 1256-cı ildə yazmağa başladığı, 4 dekabr 1273-cü ildə bitirdiyi və 1281-ci ilə qədər əsərə əlavələr etdiyi məlumdur.[4] Əsərin dili ərəbcədir və müəllifin dövrümüzə gəlib çatmış yeganə əsəridir.[4] Müəllif əsəri yazarkən təxminən 170 yazılı mənbədən istifadə etmişdir. Əsərin ərəbcə olan orjinal əlyazması ümumilikdə 865 insanın bioqrafiyasını əhatə edir.[5]

Mənbə[redaktə]

  • Православный палестинский сборник том XVII, выпуск второй, издание Императорского православного палестинского общество. Санкт-Петербург: типография В. Ф. Киршбаума, Дворцовая площадь, департамент Министерства Финансов, 1897-ой год. Палестина от завоевания ее арабами до Крестовых походов, по арабским источникам. Николай Александрович Ме́дников, приложения II, I. Историки: XVIII. Ибн Халликан, страницы 581-582.
  • Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınevi, Ankara, 1999, Cilt XX, sayfa 17-19

İstinadlar[redaktə]

  1. Бармакиды — Энциклопедический словарь Ф.А. Брокгауза и И.А. Ефрона
  2. 2,0 2,1 Ibn Khallikan (Muslim jurist) — Encyclopedia Britannica — yoxlanılıb: 7.6.2014
  3. Qeyd: hazırda Əfqanıstanın Bəlx vilayətinin Bəlx vulusvalisində kiçik bir şəhərdir.
  4. 4,0 4,1 Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınevi, Ankara, 1999, Cilt XX, sayfa 18
  5. Православный палестинский сборник том XVII, выпуск второй, издание Императорского православного палестинского общество. Санкт-Петербург: типография В. Ф. Киршбаума, Дворцовая площадь, департамент Министерства Финансов, 1897-ой год. Палестина от завоевания ее арабами до Крестовых походов, по арабским источникам. Николай Александрович Ме́дников, приложения II, I. Историки: XVIII. Ибн Халликан, стр. 581