İmereti

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
İmereti ölkəsi

იმერეთის მხარე
imeretis mxare

İmereti Gürcüstan xəritəsində (üst-üstə düşən sərhədlər Gürcüstanın rəsmi inzibati sərhədləri və tanınmamış Cənubi Osetiyanın sərhədləridir)

İxtisarı: GE-IM
Sahəsi: 6.552 km²
Əhalisi: 699.666 (2002)
Mərkəz şəhəri: Kutaisi
Qubernator: Laşa Makatsaria

İmereti (gürc. იმერეთი), rəsmi olaraq İmereti ölkəsi və ya İmereti mxaresi (gürc. იმერეთის მხარე), Qərbi Gürcüstanda tarixi bölgə və Gürcüstanın doqquz ən böyük inzibati vahidindən (mxaresindən) biridir. Tarixi Azərbaycan mənbələrində Başaçıq adıyla tanınırdı.[1][2] Ölkənin inzibati mərkəzi Kutaisi (Qutayıs) şəhəridir.

İnzibati-ərazi bölgüsü[redaktə]

İmereti ölkəsi on iki bələdiyyəyə bölünür:

Coğrafiyası[redaktə]

Rioni çayının hövzəsində yerləşən İmereti əsasən aqrar bölgədir. Burada çoxlu sayda ağ tutüzüm yetişdirilir.

Tarixi[redaktə]

Bir qrup imeretili (1898-ci il)

Qədimdə İmereti laz Eqrisi (yunanca Lazika kimi tanınan) dövlətinin tərkibində olmuşdur. Eqrisi hökmdarı 524-cü ildə məsihiliyi dövlətin rəsmi dini elan etmişdir. Dini birlik dövləti getdikcə Gürcüstanla yaxınlaşdıraraq nəticədə X əsrin sonunda Eqrisinin Gürcüstan çarlığına qatılmağına səbəb olmuşdur. Teymurləngin ölkəyə basqını gürcü feodalların birliyinə ağır zədə vurmuşdur. Daxili münaqişə nəticəsində İmereti XV əsrdə Gürcüstandan ayrılaraq özünü paytaxtı Qutayısda olan müstəqil çarlıq elan etmişdir. Lakin çox keçmədən çarlıq bütün Cənubi Qafqaz kimi bölgəyə tamah salmış OsmanlılarSəfəvilər arasında müharibəyə səbəb olmuşdur. 1555-ci il sazişinə əsasən İmereti Türkiyədən asılı elan edilmiş və ona böyük miqdarda xərac vermək məcburiyyətində qalmışdır. XVIII əsrdə İmereti çarı I Solomon II Yekaterinaya müraciət edib rus qoşunlarının köməyi ilə İmereti qalalarını türklədən azad etmişdir. Rus hakimiyyəti İmeretini Kiçik Qaynarca sülh müqaviləsinə əsasən 1774-cü ildə Türkiyəyə xərac vermək məcburiyyətindən qurtarmışdır. Nəhayət 1811-ci ildə İmereti çarlığı rəsmi olaraq Rusiya imperiyasının tərkibinə girmişdir.

Əhalisi[redaktə]

Ölkənin təxminən yeddi yüz minlik əhalisi demək olar ki, tamamilə (98,5% və ya 689.490 nəf.) etnik gürcülərdən ibarətdir. Yerdə qalan təqribən on min nəfər ruslardan (0,7%), ermənilərdən (0,2%), osetinlərdən (0,1%) və dövlət qayıdış proqramı çərçivəsində təzəlikcə bura köçmüş Axısqa türklərindən ibarətdir.[3]

İmeretililər gürcü xalqının subetnik qrupu hesab edilirlər. Onlar gürcü dilinin xüsusi İmereti ləhcəsində danışırlar. Keçmişdə məişətlərində yerli özünəməxsus elementlər müşahidə olunurdu.

Mənbə[redaktə]

  1. Qarabağnamə. Mirzə Adıgözəl bəy (7-ci fəsil).
  2. Gülüstani-İrəm. Abbasqulu ağa Bakıxanov (müqəddimə).
  3. İnteqrasiya və köçürmə arasında: Axısqa türkləri. Oskari Pentikaynen və Tom Triyer.