İrəvan qalası
| İrəvan qalası | ||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 İrəvan qalasının 1796 - cı ildə G. Sergeyeviç tərəfindən çəkilmiş təsviri
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
İrəvan qalası - 1504-cü ildə Səfəvi hökmdarı I Şah İsmayıl vəziri Rəvanqulu xana Zəngi çayının sahilində, indiki İrəvan şəhərinin yerində qala tikmək göstərişi verir və Rəvanqulu xan 7 ilə bu qalanın tikintisini başa çatdırır.
Qala Rəvanqulu xanın şərəfinə Rəvan, daha sonra isə İrəvan adlandırılıb. Qalada 8 məscid, 800 ev olub, burada isə yalnız azərbaycanlılar yaşayıb.[1]
Sonralar Osmanlı-Səfəvi müharibəsi zamanı dağıdılan qala divarlarını 1582-1583-cü illərdə Osmanlı sərkərdəsi Fərhad paşa daha da möhkəmləndirir.
Bu barədə hətat 17-ci sərdə fransız səyahətçilər Tavernye, Şarden, 19-cu əsrdə rus arxeoloqu Uvarov və digərləri yazıblar. Bir çox sənədlər sübut edir ki, ermənilər yalnız xanlıqdan kənarda yaşayıblar və qalaya yalnız işləri üçün gəlib gediblər.[2]
[redaktə] Arxitekturası
Eni 790 metr, uzunluğu 850 metr olan qalanın divarları çiy kərpicdən hörülüb. Divarlar elə qalın olub ki, hətta top mərmisinə davam gətirib. Qalanın bayır divarının hündürlüyü 10 metrdən hündür idi və bu divarda 17 bürc vardı. Qala ikiqat divarla dövrələnmişdi. Daxili divar daha hündür idi və onların arasında təxminən 50-60 metr məsafə vardı. İç qaladan təxminən 1 km məsafədə Keçiqala adlı köməkçi qala da vardı. Ümumiyyətlə, İrəvan qalasının 50-60 bürcü, 3 qapısı olub:
- Cənubda Təbriz qapısı
- Şimalda Meydan qapısı
- Körpü qapısı
11 aprel 1635 - Növbəti Səfəvi-Osmanlı müharibəsi (1623-1639) gedişində türk qoşunları İrəvan qalasını geri alıblar. İrəvan qalası 1604-cü ildə Səfəvi-Osmanlı müharibəsi (1603-1612) zamanı I Şah Abbas tərəfindən tutulmuş və İrəvanın idarəçiliyi Əmirgün xan Qacara verilmişdi. Sonrakı iki əsrdə İrəvan bölgəsi (xanlığı) daha bir neçə dəfə Səfəvilərlə Osmanlılar arasında əldən-ələ keçib və nəhayət, 1827-ci il oktyabrın 1-də qala ruslar tərəfindən işğal edilib. Həmin vaxta qədər qalada yalnız Azərbaycan türkləri yaşayıblar ancaq işğaldan sonra tədricən ermənilərin nəzarətinə verilməyə başlandı
1864-cü ildə qala ermənilər tərəfindən tamamilə uçurulub.
[redaktə] İstinadlar
- ↑ Ermənilər İrəvan qalasını məhv etməsəydilər, indi onun 500 yaşı tamam olacaqdı
- ↑ Ermənilər İrəvan qalasını məhv etməsəydilər, indi onun 500 yaşı tamam olacaqdı
[redaktə] Həmçinin bax
Bu məqalənin azərbaycan dili əlifbasının ərəb qrafikası ilə qarşılığı vardır. Bax: ایروان قالاسی
