İran İslam İnqilabı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
W21-1a.svg Bu səhifədə iş davam etməkdədir.

İstəsəniz, siz də kömək edə bilərsiniz:

  • Əgər məqalə yarımçıq qalmışsa, məqaləni başlayan istifadəçi ilə əlaqə yaradıb, məqalənin vəziyyətini onunla müzakirə edə bilərsiniz.
  • Səhifənin tarixçəsində məqalə üzərində işləmiş istifadəçilərin siyahısını görə bilərsiniz.
  • Redaktələrinizi mənbə və istinadlarla əsaslanırmağı unutmayın
Bu şablon, 7 gündən çox redaktə edilməyən məqalələrdən silinə bilər.
İran İslam İnqilabı
1979 Iranian Revolution.jpg
1979-cu ildə Tehran şəhərində keçirilən nümayiş
Yer İran
Tarix Yanvar 1978 - fevral 1979
Səbəb Pəhləvi rejiminin xalq üzərində olan zülmü
Ruhullah Musəvi Xomeyninin sürgün edilməsi
sosial ədalətsizlik
Əsas məqsəd Məhəmməd Rza Pəhləvini devirmək və şah rejiminə son qoymaq
Nəticə Məhəmməd Rza Pəhləvi devrildi
Ruhullah Musəvi Xomeyni sürgündən qayıtdı
İranda İslam Respublikası yaradıldı
İran-İraq müharibəsi başlandı
Həlak olanlar 3.164 - 60.000 [1][2]


İran İslam İnqilabı (fars. ‎) - 1979-cu ildə İranda Şah Məhəmməd Rza Pəhləvinin devrilməsi ilə nəticələn inqilab.[3][4][5][6][7][8] İnqilab nəticəsində İranda Ruhullah Musəvi Xomeyni öndərliyində İslam Respublikası yaradılmış və Şiəlik təriqəti dövlət səviyyəsinə qaldırılmışdır. İran İslam İnqilabının baş verməsinin səbəbləri arasında şahın hərəkətlərinin xalqda böyük qəzəbə səbəb olması və son zamanlar Məhəmməd Rza Pəhləvinin ABŞ-la çox isti münasibətlərə malik olması göstərilmişdir. İranda şəriət üsulu ilə idarə olunan bir rejimin yaradılmasının ən çox mollalar tələb edirdilər. Şeyx Fəzullah Nuri adlı bir molla açıq şəkildə şətiət üsullu idarənin yaradılmasının tələb etmişdir.

Məşrutə inqilabının liderlərindən olan Səttar xan və Bağır xanın Təbriz şəhərindən Tehran şəhərinə hərəkət etməsi nəticəsində İranda şəriətin yaradılmasının tələb edən mollalar saxlanılmış və Şeyx Fəzullah Nuri edam edilmişdir. Bu hadisələrdən sonra İranda şəritə üsullunun yaradılması barədə olan tələblər bir az səngimişdir. Rza şah Pəhləvinin hakimiyyəti dövründədə mollalara qarşı olan sərt münasibət davam etmişdir. Ancaq Məhəmməd Rza Pəhləvinin hakimiyyəti zamanı mollalarla qarşı olan bu sərt münasibət nisbətən yumuşalmışdır.

Mündəricat

İstinadlar [redaktə]

  1. ↑ A Question of Numbers Web: IranianVoice.org August 08, 2003 Rouzegar-Now Cyrus Kadivar
  2. ↑ E. Baqi, `Figures for the Dead in the Revolution`, Emruz, July 30, 2003
  3. ↑ Islamic Revolution, Iran Chamber.
  4. ↑ Islamic Revolution of Iran, MS Encarta. Archived October 31, 2009.
  5. ↑ The Islamic Revolution, Internews.
  6. ↑ Islamic Revolution.
  7. ↑ Iran Profile, PDF.
  8. ↑ The Shah and the Ayatollah: Iranian Mythology and Islamic Revolution (Hardcover), ISBN 0-275-97858-3, by Fereydoun Hoveyda, brother of Amir Abbas Hoveyda.

Ədəbiyyat [redaktə]

  • Amuzgar, Jahangir (1991). The Dynamics of the Islamic Revolution: The Pahlavis' Triumph and Tragedy: 31.. SUNY Press.
  • Arjomand, Said Amir (1988). Turban for the Crown: The Islamic Revolution in Iran. Oxford University Press. ISBN 0-19-504257-3.
  • Abrahamian, Ervand (1982). Iran between two revolutions. Princeton University Press. ISBN 0-691-00790-X.
  • Bakhash, Shaul (1984). Reign of the Ayatollahs. Basic Books,. ISBN 0-465-06888-X.
  • Benard, Cheryl and Khalilzad, Zalmay (1984). "The Government of God" – Iran's Islamic Republic. Columbia University Press. ISBN 0-231-05376-2.
  • Graham, Robert (1980). Iran, the Illusion of Power. St. Martin's Press. ISBN 0-312-43588-6.
  • Harney, Desmond (1998). The priest and the king: an eyewitness account of the Islamic revolution. I.B. Tauris.
  • Harris, David (2004). The Crisis: the President, the Prophet, and the Shah – 1979 and the Coming of Militant Islam. Little, Brown. ISBN 0-316-32394-2.
  • Hoveyda, Fereydoun (2003). The Shah and the Ayatollah: Iranian mythology and Islamic revolution. Praeger. ISBN 0-275-97858-3.
  • Kapuscinski, Ryszard (1985). Shah of Shahs. Harcourt Brace, Jovanovich. ISBN 0-7043-2473-3.
  • Keddie, Nikki (2003). Modern Iran: Roots and Results of Revolution. Yale University Press. ISBN 0-300-09856-1.
  • Kepel, Gilles (2002). The Trail of Political Islam. Harvard University Press. ISBN 0-674-00877-4.
  • Kurzman, Charles (2004). The Unthinkable Revolution in Iran. Harvard University Press. ISBN 0-674-01328-X.
  • Mackey, Sandra (1996). The Iranians: Persia, Islam and the Soul of a Nation. Dutton. ISBN 0-452-27563-6.
  • Miller, Judith (1996). God Has Ninety Nine Names. Simon & Schuster. ISBN 0-684-83228-3.
  • Moin, Baqer (2000). Khomeini: Life of the Ayatollah. Thomas Dunne Books. ISBN 0-312-26490-9.
  • Roy, Olivier (1994). The Failure of Political Islam. Harvard University Press. ISBN 0-674-29140-9.
  • Ruthven, Malise (2000). Islam in the World. Oxford University Press. ISBN 0-19-513841-4.
  • Schirazi, Asghar (1997). The Constitution of Iran. Tauris. ISBN 1-86064-253-5.
  • Shirley, Edward (1997). Know Thine Enemy. Farra. ISBN 0-8133-3588-4.
  • Taheri, Amir (1985). The Spirit of Allah. Adler & Adler. ISBN 0-09-160320-X.
  • Wright, Robin (2000). The Last Great Revolution: Turmoil And Transformation In Iran. Alfred A. Knopf: Distributed by Random House. ISBN 0-375-40639-5.
  • Zabih, Sepehr (1982). Iran Since the Revolution. Johns Hopkins Press. ISBN 0-8018-2888-0.
  • Zanganeh, Lila Azam (editor) (2006). My Sister, Guard Your Veil, My Brother, Guard Your Eyes : Uncensored Iranian Voices. Beacon Press. ISBN 0-8070-0463-4.
  • Gelvin, James L. (2008). The Modern Middle East Second Edition. Oxford University Press, Inc.

Əlavə oxu [redaktə]

  • Islamic Revolution Portal The Iran Revolution.
  • Abrahamian, Ervand, 'Mass Protests in the Islamic Revolution, 1977–79’, in Adam Roberts and Timothy Garton Ash (eds.), Civil Resistance and Power Politics: The Experience of Non-violent Action from Gandhi to the Present. Oxford & New York: Oxford University Press, 2009, pp. 162–78. ISBN 978-0-19-955201-6.
  • Afshar, Haleh (1985). Iran: A Revolution in Turmoil. Albany, New York: SUNY Press. ISBN 0-333-36947-5.
  • Barthel, Günter (1983). Iran: From Monarchy to Republic. Berlin, Germany: Akademie-Verlag.
  • Daniel, Elton L. (2000). The History of Iran. Westport, CT: Greenwood Press. ISBN 0-313-30731-8.
  • Esposito, John L. (1990). The Islamic Revolution: Its Global Impact. Miami, FL: Florida International University Press. ISBN 0-8130-0998-7.
  • Harris, David (2004). The Crisis: The President, the Prophet, and the Shah – 1979 and the Coming of Militant Islam. New York & Boston: Little, Brown. ISBN 0-316-32394-2.
  • Hiro, Dilip (1989). "Iran: Revolutionary Fundamentalism in Power", Holy Wars: The Rise of Islamic Fundamentalism. New York: Routledge. ISBN 0-415-90208-8.
  • Ryszard Kapuściński. Shah of Shahs. Translated from Polish by William R. Brand and Katarzyna Mroczkowska-Brand. New York: Vintage International, 1992.
  • Kahlili, Reza (2010). A Time to Betray: The Astonishing Double Life of a CIA Agent Inside the Revolutionary Guards of Iran. New York: simon and schuster. ISBN 978-1-4391-8903-0.
  • Charles Kurzman. The Unthinkable Revolution. Cambridge, MA & London: Harvard University Press, 2004.
  • Habib Ladjevardi (editor), Memoirs of Shapour Bakhtiar, Harvard University Press, 1996.
  • Kraft, Joseph. "Letter from Iran", The New Yorker, Vol. LIV, #44, Dec. 18, 1978.
  • Legum, Colin, et al., eds. Middle East Contemporary Survey: Volume III, 1978–79. New York: Holmes & Meier Publishers, 1980. + *Legum, Colin, et al., eds. Middle East Conte
  • Milani, Abbas, The Persian Sphinx: Amir Abbas Hoveyda and the Riddle of the Islamic Revolution, Mage Publishers, 2000, ISBN 0-934211-61-2.
  • Munson, Henry, Jr. Islam and Revolution in the Middle East. New Haven: Yale University Press, 1988.
  • Nafisi, Azar. "Reading Lolita in Tehran." New York: Random House, 2003.
  • Nobari, Ali Reza, ed. Iran Erupts: Independence: News and Analysis of the Iranian National Movement. Stanford: Iran-America Documentation Group, 1978.
  • Nomani, Farhad & Sohrab Behdad, Class and Labor in Iran; Did the Revolution Matter? Syracuse University Press. 2006. ISBN 0-8156-3094-8
  • Pahlavi, Mohammad Reza, Response to History, Stein & Day Pub, 1980, ISBN 0-8128-2755-4.
  • Rahnema, Saeed & Sohrab Behdad, eds. Iran After the Revolution: Crisis of an Islamic State. London: I.B. Tauris, 1995.
  • Sick, Gary. All Fall Down: America's Tragic Encounter with Iran. New York: Penguin Books, 1986.
  • Shawcross, William, The Shah's last ride: The death of an ally, Touchstone, 1989, ISBN 0-671-68745-X.
  • Smith, Frank E. The Islamic Revolution. 1998.
  • Society for Iranian Studies, Islamic Revolution in Perspective. Special volume of Iranian Studies, 1980. Volume 13, nos. 1–4.
  • Time magazine, January 7, 1980. Man of the Year (Ayatollah Khomeini).
  • U.S. Department of State, American Foreign Policy Basic Documents, 1977–1980. Washington, DC: GPO, 1983. JX 1417 A56 1977–80 REF – 67 pages on Iran.
  • Yapp, M.E. The Near East Since the First World War: A History to 1995. London: Longman, 1996. Chapter 13: Iran, 1960–1989.


Xarici keçidlər [redaktə]

Commonsda İran İslam İnqilabı ilə əlaqədar müxtəlif fayllar var.
Tarixi məqalələr
Analiz tipli məqalələr
Şəkillər və video materiallar

Mənbə — "http://az.wikipedia.org/w/index.php?title=İran_İslam_İnqilabı&oldid=2624634"