İsanın çarmıxa çəkilməsi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Xristianlıq
Jesus-Christ-from-Hagia-Sophia.jpg

Caucasian Albanian cross.png

Xristianlıq

İsanın çarmıxa çəkilməsixristianlıqda əsas doktrinlərdən biridir. Bibliya İsa Məsihin insanların günahları üçün çarmıxa çəkildiyini nəql edir.[1] İsa Məsihin çarmıxa çəkilməsi xristianlıqda ən önəmli olaylardan biri hesab olunur.

Xristianlıqda İsanın çarmıxa çəkilməsi[redaktə]

Xristian tarixinin ilk yüzilliklərində İsanin çarmıxa çəkilib-çəkilməməsi haqqında fikir ayrılıqlari olub. «Onlardan bəziləri hesab edirdilər ki İsanin edamı yalnız görünən, zahiri olub. Başqalari hesab edirdilər ki, o edamnan qabaq yoxa çıxmışdı, yəhudilər isə onun yerinə səhvən edam yerinə xaçı aparan Simon adında bir adamı edam etmişdilər»[2]. Bu fikir ayrılığina baxmayaraq, bir neçə əsr sonra xristian kilisəsi İsanin çarmıxda edam edilməsi ideyasını, qəbul etmişdi, bu barədə fərqli inancları inkar etdi.

Buna baxmayaraq hətta xristianlarin müqəddəs kitablarında edam haqqında müxtəlif versiyalara rast gəlinir. Məsələn, Markın İncilində (15: 25) İsani gündüz saat üçdə, Yəhyanın (19: 14) İncilində isə axşam saat altıda edam ediblər. Yəni burada ziddiyətli məlumatlar var. Bu ziddiyət onunla izah oluna bilər ki, o İncilləri yazmış adamlar edam hadisəsinin şahidi olmayib, onun haqqinda başqa adamlardan eşidiblər.

Xristian apokriflərində (kilsənin tanımadığı incillər) də edamın çeşidli versiyalarına rast gəlmək olar. Belə ki, «Pyotrun İncilində» İsa çarmıxda olarkən heç bir söz deməmişdi. Yalniz ölümündən dərhal qabaq o qışqırdı: «Ey mənim taqətim, nə üçün məni tərk etdin!» Bu sözləri deyən kimi o dünyasını dəyişdi. Kanonik (kilsənin tanıdığı) İncillərdə isə İsa çarmıxda əzab çəkib qışqırırdı. Bir dəfə o bərkdən: «İlahi, İlahi, nə üçün sən məni tərk etdin!», ikinci dəfə isə sadəcə «qışqırdı»[3].

Misirin Nəq-Həmmadi bölgəsində tapılmış II əsrə aid olan «Böyük Setin ikinci risaləsi» adlı qnostik xristianların apokrifində deyilir ki, İsa öldürülməmişdi. Onun yerinə isə başqa adam edam olunmuşdu[4].

Edamın üsulu da dəqiqliklə məlum deyil. Hətta kanonik İncillərin iki yerində deyilir ki, İsanı ağacdan asıblar (Həvarilərin işləri, 5: 30 və Qalatiyalılara, 3: 13.). Eyni zamanda həmən kanonik İncillərdə deyilir ki, o çarmıxa çəkilib (Yəhya, 19). Bu barədə rus Pravoslav kilisəsinin rəsmi Bibliyasında deyilir. Həmən fikirlər ingilisdilli Bibliyalarda da var. Orada da İsanin ağacdan asılması haqqında deyilir[5]. Ağacdan asılma versiyasinin tərəfdarları bəzi xristianlığa yaxın təriqətlərin inanclarında vardır. Məsələn «İyegova Şahidləri» təriqətinin rəsmi ədəbiyyatında İsa çarmıxa çəkilmiş yox, asılmış vəziyyətdə təsvir olunur[6].

Quranda İsanın olayları[redaktə]

Islamda bu olayla bağlı olaraq bir qədər fərqli yanaşma vardır. Ayələrdə deyilir: «"Biz öldürdük Məryəm oğlu İsanı – Allahın elçisini” demişdilər. Əslində nə öldürmüşdülər, nə çarmıxa çəkmişdilər onu, yalnız onlara elə görünmüşdü İsadır öldürdükləri. Şübhə içindədir onun haqqında ayrı-ayrı fikirlərdə olanlar. Yoxdur bu barədə onların bilgisi. Fərziyyələr qurmaqla məşğuldurlar sadəcə. Doğrudan dogruya onu öldürməyiblər. Öz dərgahına ucaltmış onu Allah» ( Quran, 4:157-158).

Belə güman edirlər ki, bu ayələr İsanın həyatının sonunda baş verən çarmıxa çəkilmə və ya asılma hadisəsini inkar edir. Ancaq burada edam hadisəsi yox, yalnız onun özünün çarmıxa çəkilməməsi haqqında deyilir. Yəni edam olunan şəxs İsa yox, başqa adam olub. Müsəlman ilahiyyatçıları bu ayəni şərh edən Məhəmməd peyğəmbərin hədisinə istinad edərək yazırdılar ki, «...yalnız onlara elə görünmüşdü İsadır öldürdükləri... » sözləri çarmıxa başqa adamin çəkilməsi deməkdir. O adam zahirən İsaya oxşayırdı. İsanın özünü isə Allah bu hadisədən qabaq diri olaraq Öz dərdahına çəkmişdi.[7]

Beləliklə bu məsələ haqqında İslamın mövqeyi aşagıdaki müddəalardan ibarətdir: 1. İsaya oxşayan bir adamın edamı olub; 2. Bu edamın üsulu məlum deyil. Yəni bilinmir, o adam çarmıxa çəkilmişdi ya bir başqa yolla edam edilmişdi. 3. İsanın özü bu hadisələrdən qabaq Allah dərdahına yüksəlmişdi və edam edilməmişdi.

Bu da bəzi qnostiklər kimi erkən xristian təriqətlərinin baxışlarına uyğun gəlir. Onların arasında bağlılığın olması da istisna olunmur.

Mənbə[redaktə]

Həmdə bax[redaktə]

İstinadlar[redaktə]

  1. Matta Müjdəsi 27:45-56; Mark Müjdəsi 15:33-41; Luka Müjdəsi 23:44-49; Yəhya Müjdəsi 19:25-30; 1 Korinflilərə 15:1-4
  2. Свенцицкая И. Раннее Христианство: страницы истории. М., Политиздат, 1988, c. 270.
  3. Свенцицкая И. Раннее Христианство: страницы истории. М., Политиздат, 1988, c. 237.
  4. Concordance des textes de Nag-Hammadi. Le Codex VII, R. Charron, 1992./BCNH,SC,1/; La Deuxieme Traite du Grand Seth (NH VII, 2), L. Painchaud, 1982./BCNH,ST,6/.
  5. The Holy Bible (New international version). Harper Paperbacks, New York, 1983, p. 972.
  6. “Что от нас требует Бог?” Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. 1996, c. 7.
  7. Mevdudi E. Tevhim-ül Kur’an. İstanbul, “Hilal yayıncılık”. C. 1. 1995, s. 589-590.