İspaniya vətəndaş müharibəsi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
İspaniya vətəndaş müharibəsi
Caida del soldado en Cerro Muriano.jpg
"Loyalist əsgərin öldürülməsi". 5 sentyabr 1936-da əsgər Federiko Borrel Qarsianın öldürülməsi fotoqraf Robert Kapa tərəfindən lentə alınmışdır.
Tarixi 17 iyul 19361 aprel 1939
Yeri Kontinental İspaniya,
İspaniya Mərakeşi,
İspaniya Saharası,
Kanar adaları,
Balear adaları,
İspaniya Qvineyası,
Aralıq dənizi
Nəticəsi Nasionalistlərin qələbəsi
Münaqişə tərəfləri
Flag of the Second Spanish Republic.svg İkinci İspaniya Respublikası
Flag of the Soviet Union (1923-1955).svg SSRİ
Flag of Mexico.svgMeksika
Flag of the International Brigades.svg İnterbriqadalar
Flag of Spain (1938 - 1945).svg Nasionalist İspaniya
Flag of Italy (1861-1946).svg İtaliya Krallığı
Flag of German Reich (1935–1945).svg Üçüncü Reyx
Flag of Portugal.svg Portuqaliya
Komandanlar
Flag of the Second Spanish Republic.svg Manuel Asanya
Hulian Besteyro
Fransisko Larqo Kabalyero
Huan Neqrin
İndalesio Prieto
Flag of Spain (1938 - 1945).svg Fransisko Franko
Qonzalo Keypo de Lyano
Emilio Mola
Hose Sanhurho
Huan Yagüe
Manuel Qoded Llopis
Migel Kabanelyas
Tərəflərin hərbi qüvvəsi
450 000 əsgər
350 təyyarə
200 artilleriya batareyası
(1938)
600 000 əsgər
600 təyyarə
290 artilleriya batareyası
(1938)
Ümumi itkilər
≈ 500 000 nəfər

İspaniya vətəndaş müharibəsi (isp. Guerra Civil Española) (17 iyul 19361 aprel 1939) – bir tərəfdən İkinci İspaniya Respublikası, solçu siyasi qüvvələr (respublikaçılar, loyalistlər), digər tərəfdən isə faşistyönlü general Fransisko Frankonun rəhbərlik etdiyi sağçı millətçilər arasında baş verən və sonda üsyançı qüvvələrin qələbəsi ilə sona çatan münaqişə. Nəticədə İspaniyada respublika quruluşu devrilmiş və general Frankonun rəhbərlik etdiyi diktatura rejimi qurulmuşdur.

Frankoya Almaniya, İtaliyaPortuqaliya, respublikaçılara isə SSRİ, Meksika və ilk dövrlərdə Fransa hərbi, iqtisadi və siyasi dəstək verirdilər.

Respublikaçıların sıralarında mərkəzçilər, stalinçilər, sosialistlər, eyni zamanda çoxluq təşkil edən anarxist inqilabçılar yer alırdı. Onları əsasən AsturiyaKataloniya kimi sənaye bölgələrinin əhalisi dəstəkləyirdi.

Nasionalistlərə monarxist-karlistlər, monarxist-alfonsistlər, falanqistlər, "CEDA" (La Confederación Española de Derechas Autónomas) partiyasının tərəfdarları, katolik və konservativ təşkilatların nümayəndələri daxil idilər. Katolik kilsəsi də onlara açıq dəstək göstərirdi. Respublika əleyhinə döyüşən ispanlar öz mübarizələrini anarxizm və allahsızlığa qarşı "səlib yürüşü" kimi qəbul edirdilər. Frankoya əsas dəstək verən bölgələr NavarraQalisiya əyalətləri, BurqosSalamanka şəhərləri idi.

Ernest Heminquey, Corc Oruell, Marta GellhornRobert Kapa kimi məşhurların əsərləri sayəsində bu münaqişə daim qərb dövlətlərinin diqqət mərkəzində olmuşdur.

Müharibənin səbəbləri[redaktə]

Münaqişə tərəfləri[redaktə]

Respublikaçılar[redaktə]

Millətçilər[redaktə]

Müharibənin başlaması və gedişi[redaktə]

Xarici yardım[redaktə]

Həmçinin bax[redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə]