İstanbul

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(İstanbul (şəhər) səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Keçid et: naviqasiya, axtar
İstanbul
türk. İstanbul
260px


Məlumatlar
Ölkə Türkiyə bayrağı Türkiyə
Bölgə Marmara
Ərazi 2.106 km²
Əhali 15 697 164 nəfər (2007)
Əhali sıxlığı 6,211 nəfər/km²
Telefon kodu ++90 212 ( Avropa hissəsi )
+90 216 ( Asiya hissəsi )
Poçt indeksi (Mərkəzi PŞ) 341xx – 349xx
İnternet saytı http://www.istanbul.gov.tr/

İstanbul (türk. İstanbul) – Türkiyənin ən böyük şəhəri, dəniz portu, ölkənin sənaye-ticarət və mədəniyyət mərkəzi. Roma İmperiyası , Bizans İmperiyasının və Osmanlı İmperiyasının paytaxtları olmuşdur. Yunan qaynaqlarında Byzantion, Rus mənbələrində Tsarqrad, Şərqi Roma İmperiyası dövründə Konstantinopol adlandırılmışdır.Bosfor boğazının sahillərində və əfsanələrə görə yeddi təpə üzərində qurulmuşdur.

Almaniyanın Essen və Macarıstanın Peç şəhərləri ilə birgə İstanbul 2010-cu ildə Avropanın mədəniyyət paytaxtlarından biri elan edilmişdir.

Mündəricat

[redaktə] Şəhərin adı

İstanbul ([isˈtanbul] – ista ́nbul,türkcə tələffüz ɯsˈtambul – ısta ́mbul) adına tarixdə ilk dəfə ərəb,sonradan türk mənbələrində X əsrdə rast gəlinir. O (yunan. εἰς τὴν Πόλιν), "is tin pόlin" — "şəhərə" deməkdir.

1930 -cu ilədək beynəlxalq sənədlərdə şəhərin rəsmi adı — Konstantinopol (türk. Konstantiniyye) kimi qed edilirdi.

Istanbulun qədim adlarından biri də Konstantinopol – Yeni Roma və Ümumdünya patriarxı Müqəddəs Arxiyepiskopunun rəsmi titulunnda saxlanan — Yeni Roma və ya İkinci Roma (yunan. Νέα Ρώμη, lat. Nova Roma); 330 ilə qədər Bizans (yunan. Βυζάντιον) adlarıdır.

Orta əsr rus mənbələrində şəhər həmçinin Царьград ( Çarqrad ) və ya Константинов град ( Konstantinov qrad ); bolqar dilində və serb dilində Цариград ( Çariqrad ) kimi işlənirdi.1923-cü ildə əsas dövlətlər Türkiyə dövlətini bir dövlət kimi tanıdılar.Həmin ilin 29 oktyabrında isə Türkiyənin paytaxtı Ankara şəhəri elan edildi. 28 mart 1930-cu ildə isə [1][2][3] Türiyədə bütün sənədlərdə İstanbul yazılmsı barədə qərar qəbul edilidi.


[redaktə] Tarixi

Əsas məqalə: İstanbul tarixi

İstanbul ərazisində ilk yaşayış qalıqları şəhərin Asiya hissəsində tapılıb və neolit dövrünə aiddir.Məşhur Topqapı yaxınlığındakı tikinti xarabalıqları isə tunc dövrə aiddir.

1453-ci il may ayının 29-da Osmanlı ordusu tərəfindən Bizansdan alınaraq Osmanlının paytaxtı elan edilib. İstanbulun Topqapı Sarayında yazılıb: "Peyğəmbər, ruhun şad olsun, şəhər müsəlmanlarındır".[4]

İstanbul dünyada iki qitədə yerləşən və Roma, Bizans və Osmanlı kimi üç böyük imperiyanın 2000 ildən artıq müddətdə paytaxtı olmuş şəhərdir.

[redaktə] Maraqlı faktlar

[redaktə] İstanbulu iki şəhərə bölmək planı

Avropa və Asiyanın qovuşuğunda yerləşən İstanbul iki şəhərə bölünür. Bu barədə 2011-ci ilin aprel ayının 20-də Türkiyənin baş naziri Rəcəb Teyyub Ərdoğan jurnalistlərə deyib. Baş nazir planı İstanbul əhalisinin çoxalması ilə əlaqələndirib. Onun sözlərinə görə, yaxınlarda əhalinin sayı 17 milyona çatacaq. O, qeyd edib ki, ideya hakim Ədalət və İnkişaf Partiyasının Türkiyə Respublikasının yüz illiyinə yönəlik "Starategiya-2023" seçkiqabağı proqramının bəndlərindən biridir. İstanbulun bölünməsi planı Türkiyədə mübahisələr doğurur. Memarlıq Palatasının rəhbəri Əyyub Muhcu Ərdoğanın arqumentinə qarşı çıxaraq bildirib ki, şəhərin bölünməsi əhalinin sayının 25-30 milyona çatmasına gətirib çıxaracaq[5].

[redaktə] Qardaş şəhərlər

[redaktə] Xarici kaçidlər

[redaktə] İstinadlar

  1. ↑ Robinson, Richard D. (1965). The First Turkish Republic: A Case Study in National Development. Cambridge: Cambridge University Press.
  2. ↑ BBC — Timeline: Turkey
  3. ↑ Room, Adrian, (1993), Place Name changes 1900—1991, Metuchen, N.J., & London:The Scarecrow Press, Inc., ISBN 0-8108-2600-3 p. 46, 86.
  4. ↑ – Istanbul chat
  5. ↑ İSTANBULU İKİ ŞƏHƏRƏ BÖLMƏK PLANI AÇIQLANACAQ (azərb.)

‎

Mənbə — "http://az.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%B0stanbul&oldid=2038611"
Alətlər sandığı
Adlar fəzası

Variantlar
Görünüş
Hərəkətlər
Bələdçi
Keyfiyyətli səhifələr
Xüsusi
Alətlər sandığı
Başqa dillərdə