Şərq Tərəfdaşlığı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Şərq Tərəfdaşlığı (2009)

Şərq Tərəfdaşlığı - Polşaİsveçin Avropa Birliyinın qonşuluq siyasəti çərçivəsində MDB ölkələri ilə münasibətlərinin yaxşılaşdırlmasına yönəldilmiş təşəbbüsüdür. "Şərq tərəfdaşlığı" Avropa İttifaqının altı qonşu ölkəsini əhatə edir: Azərbaycan, Gürcüstan, Ermənistan, Moldova, BelorusiyaUkrayna.

"Şərq Tərəfdaşlığı" proqramı rəsmi olaraq mayın 7-də Avropa İttifaqının Praqadakı sammitində qüvvəyə minmişdir.


Bu məqalənin azərbaycan dili əlifbasının ərəb qrafikası ilə qarşılığı vardır. Bax: شرق طرف‌داشليغي


Şərq Tərəfdaşlığı Şərqi Tərəfdaşlığın əsası (ŞT) 2009-cu ildə Praqada qoyulmuşdur. Bu, Avropa İttifaqıvə altı tərəfdaş ölkə (Azərbaycan, Belarusiya, Ermənistan, Gürcüstan, Moldova və Ukrayna) ilə münasibətlərin gücləndirilməsi üçün yeni təşəbbüsdür. Şərq Tərəfdaşlığında məqsəd tərəfdaşlarımızı Avropa İttifaqına daha da yaxınlaşdırmaq, sabitlik, yaxşı idarəçilik və iqtisadi inkişafı təşviq etməkdir. Bu təşəbbüs demokratiya, qanunun aliliyi, insan hüquqlarına və əsas azadlıqlara hörmət, bazar iqtisadiyyatı və davamlı inkişaf kimi ümumi dəyərlərə əsaslanır. ŞT iki yanaşmadan ibarət olan prosesdir. İkitərəfli əməkdaşlıq xətti ilə Avropa İttifaqı son nəticə kimi onunla Assosiasiya Sazişinin imzalanmasına yönəlmiş yeni müqaviləyə əsaslanan münasibətlərin qurulmasını təklif edir. Tərəfdaşlıq Avropa İttifaqının iqtisadiyatına tədrici inteqrasiyanı daha da təşviq edəcək, dərin və hərtərəfli azad ticarət məkanının qurulması ilə nəticələnəcəkdir. Digər məqsəd Avropa İttifaqının şərq tərəfdaşları üçün uzun müddətdə viza rejiminin tam liberallaşdırılması ilə Avropa İttifaqına səfərlərin yüngülləşdirilməsidir. Enerji bazarlarının daha yaxından qarşılıqlı əlaqələndirilməsi və inteqrasiyası ilə enerji təhlükəsizliyi sahəsində əməkdaşlığın qurulması da bu yanaşmaya daxildir. Əlavə olaraq, Avropa İttifaqının vəhdətlik siyasətinə əsaslanaraq pilot təşəbbüs olaraq reqional inkişaf təşviq olunacaqdır. Nəticədə, Tərəfdaşlığın irəliləməsini təmin etmək məqsədilə əsas diqqətin ölkənin əsas qurumlarına yönələcəyi yeni hərtərəfli institusional potensial quruculuğu proqramı tərtib olunacaqdır. Çoxtərəfli əməkdaşlıq xətti ilə ŞT Avropa İttifaqı qanunvericilik və standartlarını təqdim etmək, islahatlar sahəsində təcrübə və ən uğurlu praktika mübadiləsi aparmaq məqsədilə yeni forum təqdim edir. Bütün tərəfdaşlar arasında əlverişli mübadilə təmin etmək üçün demokratiya, yaxşı idarəçilik, sabitlik, iqtisadi inteqrasiya və Avropa İttifaqı siyasətlərinə uyğunlaşma, enerji təhlükəsizliyi və insanlar arasında əlaqə məsələlərini əhatə edən 4 tematik ekspert platformaları təsis edilmişdir. Çoxtərəfli əməkdaşlıq xətti altı aparıcı təşəbbüslə dəstəklənir (inteqrə edilmiş sərhəd idarəçiliyi proqramı; Kiçik və Orta Müəssisələr mexanizmi; enerji təchizatının çoxşaxəli inkişafı; reqional elektrik enerjisi bazarları; enerjidən səmərəliyinin artması və bərpa olunan enerji mənbələrindən istifadənin artması; təbii və süni fəlakətlərin qarşısının alınması və onlara hazırlıq; ətraf mühitin yaxşı idarə olunmasının təbliği). ŞT istiqamətində irəliləyiş hər iki ildən bir yüksək səviyyə təşkil edilən sammit görüşündə və hər il Xarici İşlər Nazirləri səviyyəsində keçirilən iclasda nəzərdən keçiriləcəkdir. EURONEAST Parlament Assambleyası qurulacaq, Vətəndaş Cəmiyyəti Forumu vasitəsilə yerli və reqional hökumət qurumları və Vətəndaş Cəmiyyəti təşkilatları ilə birgə ŞT-nın həyata keçirilməsi ilə sıx əlaqələndiriləcəkdir.