Şimal
Vikipediya, açıq ensiklopediya - ویکیپدیا ، آچیق انسایکلوپدیا
(Azərbaycanca olmayan kəlimələrin çevirilməsi, orfoqrafik səhvlərin düzəldilməsi və s.) Düzəliş etdikdən sonra {{qaralama - az}} ifadəsini kənarlaşdırmağı unutmayın.
Şimal, coğrafiya əsli cəhətlərindəndir və Şimal kutbu işarət eder. İngiliscə N əlamətilə, Türkiy Türkçəsində əskidən Şimal lakin indi Kuzey və K əlamətilə, Azəricə isə Ş ilə muşxxəs olunur.
Mündəricat |
[redaktə / تحریر] Əsli şimal cəhətləri
[redaktə / تحریر] Əsli şimal (Coğrafi şimal)
Sabittir, değişmez. Yerküre, kutupları birleştiren çizgi ekseninde (yer ekseni) döner. Yeryüzünün yer eksen ile kuzeyde çakıştığı nokta coğrafi kuzeydir. Başka bir deyişle yeryüzünün üzerindeki Kuzey Kutbunun olduğu noktadır. Harita üzerinde ucunda yıldız işareti ile gösterilir.
[redaktə / تحریر] Maqnetik şimal (Kompas şimalı)
Dəyişəndir. Kompaslarda şimalı göstərən əqrəbin göstərdiyi istiqamətdir. Kompas ilə ölçülən yön maqnetik olduğu və yer üzündəki maqnetik sahələr bölgədən bölgəyə fərqlilik göstərdiyi üçün, maqnetik şimal o an olduğu nöqtəyə görə təyin olunur. Hal-hazırda isə maqnetik şimalın, şimal-qərbə doğru bir meyli vardır. Xəritə üzərində ucunda yarım ox işarəsi ilə göstərilər.
[redaktə / تحریر] Təbii Səpmə Bucağı
Maqnetik şimalla coğrafi şimal arasındakı bucaqdır. Maqnetik şimal zamana bağlı dəyişən olduğundan coğrafi şimalın şərqində və ya qərbində ola bilər. Xəritə kənar məlumatlarında illik dəyişmə miqdarı ifadə olunar. İllik dəyişmə mənfidirsə maqnetik şimal, coğrafi şimala yaxınlaşar. İllik dəyişmə müsbətdirsə maqnetik şimal, coğrafi şimaldan uzaqlaşır. Məsələn, 1990-cı ildə səpmə bucağı 3 dərəcə 14 dəqiqədir. İllik səpmə mənfi 0.9 dəqiqədir. 1999 üçün 9 il X 0.9 = 8.1 dəqiqəlik daha səpmə olar. 1999 səpmə bucağı 3 dərəcə 6 dəqiqədir. (3 dərəcə 14 dəqiqə - 8 dəqiqə). Hər keçən il maqnetik şimal, coğrafi şimala yaxınlaşmaqdadır.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Əsli cəhət | ||
ŞQ |
Şi ▲ |
ŞŞ |
| Q ◄ |  |
► Şə |
| CQ | ▼ C |
CŞ |
