Əhməd Adnan Sayqun

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Əhməd Adnan Sayqun
Ahmet Adnan Saygun
AhmedAdnanSaygun.gif
Ümumi məlumatlar
Doğum tarixi 7 sentyabr 1907(1907-09-07)
İzmir
Vəfatı 6 yanvar 1991 (83 yaşında)
Flag of Turkey.svg Türkiyə
Peşələri bəstəkar, etnomusiqişünas, müəllim

IMDb səhifəsi

Əhməd Adnan Sayqun (türk. Ahmet Adnan Saygun) - Türkiyə bəstəkarı, musiqi müəllimi, etnomusiqişunas.

Həyatı[redaktə]

7 Sentyabr 1907-ci ildə İzmirdə anadan olub. İzmir İttihad ve Tərəqqi İdadisindəykən, məktəbin musiqi müəllimi İsmayıl Zühtü bəyin qurduğu dördsəsli xora qatılıb. Onun tövsiyəsiylə Rossati müəllimdən fortepiano dərsi aldı. Sonra Macar Tevfik bəyin şagirdi oldu. Məktəbi bitirdikdə universitetə girməyib həyatını musiqiyə həsr edib. 1923 sonlarında iki ay İzmirə köçən Hüseyn Səadətdin (Arel) bəydən harmoniya dərsi alib. Daha sonra öz özünə harmoniya bilgisini püxtələşdirdi ve countrepoint çalışdı. 1926-cı ildə Ankara Musiqi Muəllim Məktəbində verdiği bir imtahandan sonra İzmir Lisesində musiqi müəllimliyi yapdı.

1928-ci ildə açılan imtahanı keçərək musiqi öyrənmək üçün dövlət təqaüdüylə Parisə göndərildi. Ünlü müzik məktəbi Schola Cantorum'da Vincent d'Indy, Eugene Borrel, Bouberbielle, Amedee Gastoue kimi müəllimlərin dərsləridə oldu. 1931-ci ildə Türkiyəyə dönüncə Ankara Musiqi Muəllim Məktəbində kontrpuan dərslərinə atandı. 1934'te qısa bir sürə CUmhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrasını yönətdi. 1936-cı ildə İstanbul Bələdiyyə Konservatoriyasında (İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuarı) müəllim oldu. Həmin il Türkiyəyə gələn Bela Bakto'un Anadolu gəzisinə qatıldı. 1939-cu ildə Cumhuriyyət Xalq Partiyasının musiqi danışmanlığına ve Halkevlerinin musiqi müfəttişliyinə gətirildi. 1940-cı ildə bir neçə dostuyla birgə "Səs ve Tel Birliyi" adlı bir dernek qurdu. Bu dərnək Qərb musiqisini çeşidli dönəmlərinə aid xor çalışmalarının səsləndirildiyi bir neçə konsert düzənlədi, musiqi konusunda kitablar ve broşurlar yayımladı.

1946-cı ildə Ankara Dövlət Konservatoriyasında müəllimlik dönen Sayqun, bir süre sonra bəstəkarlıq bölümünün başına gətirildi. 1972-1978 illərdə TRT Yönətim Kuruluna üzv oldu. 1973-cü ildə İstanbul Dövlət Konservatoriyasında (Memar Sinan Üniversitesi Dövlət Konservatoriyası) etnomusiqişunaslıq üzrə dərs dedi. Uluslararası Xalk Musiqi Şurasında yönətim kuruluğuna üzv oldu. Əhməd Adnan Sayqun 6 yanvar 1991-ci ildə dünyasını dəyişdi.

Türk beşliyi arasında yer alan Adnan Saygun, ritm ve melodiya baxımından Türk xalq ve sənət musiqisinin təsirini daşıyan çalışmalarında, bəzən impressionizm, bəzən də romantik gözəlliyə bağlı qaldı. Çox sayda bəstə müəllifidir. [1]

Aldığı mükafatlar, fəxri adlar[redaktə]

  • "İnönü Ərmağanı" (1948)
  • "dövlət sənətçisi" (1971)
  • Ege və Anadolu Universitetlərinin fəxri doktoru (1978)
  • "Atatürk Sənət Ərmağanı" (1981)
  • Mədəniyyət nazirliyindən Böyük Ödül (1984)
  • Memar Sinan Universitetinin açılmasının 100 illiyində "Osman Hamdi Onur Belgesi" (1984)
  • "sənətçi professor" (1985)
  • Sevda Cənab And Vakfı Altun Qürur Medalı (1990)

Əsərləri[redaktə]

Baletlər
  • "Bir orman masalı" (1939-43)
  • "Qumru əfsanəsi" (1986-1989)
Operalar
Orkestr üçün əsərlər
  • Divertimento (1930) - dümbək və saksofonlu böyük orkestr üçün
  • İncinin Kitabı (1944) - orkestra üçün uyğulaması
  • Sehir (ya da Büyü) rəqsi (1934) - "Taşbebek" operasından bölüm
  • Süita (1936)
  • Halay (1943)
  • Simfoniyalar: I (1953), II (1958), III (1960), IV (1974), V (1985)
  • Ayin rəqsi (1975)
  • Orkestr üçün çeşidləmələr (variasiyalar) - 1985
Səs və orkestr üçün
  • Ağılar (1932) - tenor solo, kişilər xoru üçün
  • Qızılirmaq Türküsü (1933) - soprano üçün
  • "Lied" nağılı (1940) - bariton üçün
  • Əski üslubda kantata (1941) - solistlər və xor üçün
  • Küçən dəqiqələrim (1941) - bariton solo üçün
  • Dörd türkü (1945)
  • "Yunus Əmrə" oratoriyası (1942) - solistlər, xor, orkestr üçün
  • On türkü (1968)
  • "Ağılar" II dəftər (1974) - tenor solo, kişilər xoru üçün
  • İnsan üzərinə deyişlər I-II (1977), III (1983), IV (1978), V (1978), VI (1984)
  • Atatürkə və Anadoluya Dastan (1981)
Solo çalğı və orkestr üçün
  • Fortepiano üçün konsertlər (1952-58, 1985)
  • Skripka üçün konsertlər (1967, 1977)
  • Violonçel üçün konsert (1987)
Kamera orkestri üçün
  • Sezişlər (1933) - iki klarnet üçün
  • Vurma sazlı kvartet (1933) - klarnet, saksofon, vurma çalğı, fortepiano üçün
  • Sonata (1935) - fortepiano və violonçel üçün
  • Sonata (1941) - fortepiano və skripka üçün
  • Yaylı sazlar kvarteti: I (1947), II (1957), III (1966), IV (1990, iki bölüm)
  • "Demet" süitası (1955) - skripka və fortepiano üçün
  • Nəfəsli sazlar üçün kvintet (1968)
  • Trio (1966) - qoboy, klarnet, arfa üçün
  • Trio (1975) - qoboy, klarnet, fortepiano üçün
  • Deyiş "Dictum" (1970) - yaylı çalğılar üçün
  • Üç prelüd (1971) - iki arfa üçün
  • Kamera musiqisi konserti (1978) - yaylı çalğılar üçün
  • Dörd arfa üçün üç türkü (1983)

İstinadlar[redaktə]

  1. "Kim kimdir" bioqrafiya bankı - Ahmet Adnan Sayqun

Video[redaktə]

Həmçinin bax[redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə]