Əhməd Cavad

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Əhməd Cavad
Cavad Məhəmmədəli oğlu Axundzadə
Cavad ahmed.jpg
Doğum tarixi 5 may 1892(1892-05-05)
Doğum yeri Mehrli, Şəmkir
Vəfatı 1937(1937-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Vəfat səbəbi repressiya edilmişdir

Axundzadə Cavad Məhəmmədəli oğlu (Əhməd Cavad) — şair, tərcüməçi, 1934-cü ildən AYB-nın üzvü, professor (1933).

Həyatı[redaktə]

Əhməd Cavad 1892-ci il mayın 5-də Gəncə qəzasının Şəmkir dairəsinin Seyfəli kəndində anadan olmuşdur. Gəncə ruhani seminariyasında (1906-1912), Azərbaycan ali pedaqoji institutunun tarix və filologiya fakültəsində (1922-1927) təhsil almışdır.

Quba Xalq Maarif şöbəsinin müdiri (1920-1922), Gəncədə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunda Azərbaycan və rus dilləri kafedrasında müəllim, dosent, kafedra müdiri (1930-1933), Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatının tərcümə şöbəsində redaktor (1934), "Azərbaycanfilm" studiyasında sənədli filmlər şöbəsinin müdiri (1935-1936) işləmişdir.

Şeirləri 1913-cü ildən çap edilmişdir. Yaradıcılığa lirik şeirlə başlayan şairin 1916-cı ildə "Qoşma" adlı ilk kitabı çapdan çıxmışdır. 1919-cu ildə isə "Dalğa" adlı kitabı nəşr olunmuşdur. Onun məşhur "İstiqlal uğrunda şeirlər" kitabı isə 1928-ci ildə İstanbulda buraxılmışdır.

Əhməd Cavadın son şəkili
Həyat yoldaşı Şükriyyə xanım

Əhməd Cavadın həbs edilməsindən sonra mətbuatda onun əleyhinə verilmiş yazıların mahiyyətini başa düşmək üçün materialların yalnız sərlövhələrini burada xatırlamaq kifayətdir: "Sonadək ifşa etməli" (Abdulla Faruq), "Sıralarımızda düşmənlərə yer yoxdur" (Ağahüseyn Rəsulzadə), "Sıralarımızı təmizləyəlim!" (Cəfər Xəndan), "Təmizliyə başlanmalıdır!" (Məmməd Səid Ordubadi), "Amansız olmalı!" (Mir Cəlal), "Səhvlərimiz haqqında" (Səməd Vurğun), "Sayıqlığın kütləşdiyi yerdə" (Seyfulla Şamilov) və i.a. (Akademik Bəkir Nəbiyevin "Əhməd Cavad" adlı əsərindən Bakı: "Ozan" nəşriyyatı, 2004. – səh. 29).

Azərbaycanı müstəqil, doğma xalqını xoşbəxt görmək istəyən Əhməd Cavad, haqsız olaraq həbs edilmiş, dəhşətli işgəncələrə məruz qalmış, 1937-ci il cəza tədbirlərinin qurbanı olmuşdur.

Əsərləri[redaktə]

  • Seçilmiş əsərləri. – B.: "Şərq-Qərb", 2005. – 295 s.
  • Seçilmiş əsərləri: 2 C-də. – B.: Azərnəşr, 1992.- C.Iş. 326 s.; C.II. – 236 s.
  • Sən ağlama, mən ağlaram... (Şerlər buklet; poemalar).-B.: Yazıçı, 1991. – 208 s.
  • Haqq bağıran səs / Tərt. və ön söz A.Əliyevanındır. – B.: Nicat, 1991.- 31 s.
  • Çırpınırdı Qara dəniz: (Şer) // Yeni Azərbaycan.- 2001. – sent. – s.4
  • Azərbaycan marşı / Musiqisi Ü.Hacıbəyovundur // Xalq qəzeti. – 1992. – 4 iyul.-s.3.
  • Gəlmə Bismillah: Şerlər // Azərbaycan.- 1994.- 6 der.-s.4.
  • Едва на свет явилось чудо…; Гейгель: Стихи//Вышка.-1992.-23 апрель.-С.3.
  • Однажды: Стихи//Юрддаш.-1992.-12 февр.–С.2.
  • Что значит. разлука…; Не плачь: Стихи/ Пер. В.Кафарова//Бакин.рабочий.-1992.-30 июня.-С.3.

Haqqında olan əsərlər[redaktə]

  • Salmanlı R. İstiqlal şairi Əhməd Cavad haqqında // Azərbaycan.- 2003.- 28 may.- s.6.
  • Rzalı R. Altunlar yurdudur bu kasıb ölkə. – Azərbaycan himninin müəlliflərindən biri // Azərbaycan. – 2002.- 28 may.- s.8.
  • Rzayeva M. Əhməd Cavadın haqqını tanıyan Türkiyə oldu // Şərq.- 2006.- 28 fevr.- s.6.
  • Mustafayeva G. Müstəqil Azərbaycan respublikasının Əhməd Cavad yaradıcılığında rolu // Ədalət.- 2006.- 10 mart.- s.7.
  • Qusarda ilk dünyəvi məktəbi Əhməd Cavad təşkil edib: (Qabaqcıl maarif xadimi, müharibə və əmək veteranı Sabir Piroğlanovun Əhməd Cavad haqqında xatirələri) // Azərbaycan. – 2005.- 28 may.- s.16.
  • Гурбанов Ш. Я певец свободы!: Ахмед Джавад-100//Баку.-1993.-6 марта.-С.2.
  • Саледдин А. Свет очей моих-Азербайджан!: К 100 летию со дня рождения Ахмеда Джавада//Литературный Азербайджан.-1992.-№4.-С.3-8.

Həmçinin bax[redaktə]