Ələsgər Ələkbərov

Ələsgər Ələkbərov
azərb. Ələsgər Hacıağa oğlu Ələkbərov
Doğum tarixi:	26 mart 1910-cu il(1910-03-26)
Doğum yeri:	Bakı
Vəfatı:	31 yanvar 1963-cü il (52 yaşında)
Vəfat yeri:	Bakı, Azərbaycan SSR
IMDb:	ID 1320561

Ələsgər Ələkbərov (azərb. Ələsgər Hacıağa oğlu Ələkbərov; 26 mart, 1910, Bakı – 31 yanvar, 1963, Bakı) — Azərbaycan aktyoru.

Həyatı

Ələsgər Hacağa oğlu Ələkbərov 26 mart 1910-cu ildə Bakıda anadan olub. 1920-ci ildə atasının ölümündən sonra ailənin bütün ağırlığı anası Zübeydənin üstünə düşür. Anası övladlarını dolandırmaq və oxutmaq üçün gecələri gündüzə qatıb paltar tikməklə çörəkpulu qazanırdı. Həyatı nə qədər çətin keçsə də, balaca Ələsgərin teatra olan həvəsi azalmır. Məktəbdə oxuduğu illərdə tez-tez Əbilov klubundakı dram dərnəyinə getməyə başlayır. Anası onu bu həvəsindən çəkindirmək istəyirdi. Çünki bilirdi ki, camaat artist tayfasına yaxşı baxmır. Ələsgər Ələkbərov Bakı Teatr Texnikumunda oxumaqla (1927-1930) bərabər, Bakı Türk İşçi Teatrına qəbul olunur. Bu teatr onun aktyorluq qabiliyyətinin daha da inkişaf etməsində mühüm rol oynayır. Teatrda işlədiyi illərdə görkəmli aktrisa Hökumə Qurbanova ilə ailə qurur. Bu evlilikdən onların Nailə adlı qız övladları dünyaya gəlir. 1933-cü ildə Bakı Türk İşçi Teatrı Gəncəyə köçürülür. Gənc ailə də Bakıdan Gəncəyə köçür. Teatrın səviyyəsini qaldırmaq üçün Bakıdan Gəncəyə gələn Abbas Mirzə Şərifzadə teatrda həm rejissor, həm də aktyor kimi çalışmağa başlayır. Elə bu zaman Hökumə xanımın istedad və bacarığı onun gözündən yayınmır. O, tamaşalarda Hökumə xanımla məşq etdikcə Ələsgər qısqanclıqdan alışıb yanır. Elə Hökumə də onu qəşəng aktrisalara qısqanırdı. Bu qısqanclıq teatrın divarları arasında qalmır, ailə həyatlarında da mənfi rol oynayırdı. Nəticədə yerli-yersiz bu ittihamlar onların ailəsinin dağılmasına səbəb olur. Hökumə xanımla ayrılandan sonra Ələsgər univermaqda işləyən bir rus qızı ilə evlənir və ətrafdakıların qınağı ilə rastlaşsa da, heç kimə məhəl qoymur. 1933-cü ildən isə Ələsgər Ələkbərov Akademik Dram Teatrında işləməyə başlayır. 1959-cu ildə Moskvada Azərbaycan mədəniyyəti və ədəbiyyatı ongünlüyündə Vaxtanqov teatrının səhnəsində Azərbaycan Dram Teatrının kollektivi "Otello"nu oynayırdı. Bütün salonun diqqəti ən çox bir aktyora – Ələsgər Ələkbərova dikilmişdi. O, Otello rolunu oynayırdı. Ələsgər Ələkbərov Moskvada neçə-neçə Otellolar görmüş tamaşaçılar qarşısında Otello oynayırdı. Tamaşa qurtarır, pərdə bağlanır, ancaq salonu bürümüş alqış səslərinin ardı-arası kəsilmir. Moskva tamaşaçıları Azərbaycanın qüdrətli aktyorunun ifasında yeni Otello görürdülər. Bu Otello doğrudan da onların indiyədək gördüyü Otellolardan tamamilə fərqli idi. Dekadanın sonunda Azərbaycandan gələn incəsənət xadimlərinə ittifaq səviyyəli fəxri adlar verilməliydi. Rəşid Behbudov, Qəmər Almaszadə, Leyla Vəkilova SSRİ Xalq artisti fəxri adına layiq görülür. Hamı Akademik Dram Teatra ayrılan fəxri adın Ələsgər Ələkbərova veriləcəyini gözləyir. Ancaq bu fəxri ad teatrın rəhbəri Adil İsgəndərova verilir. Bakıya qayıdandan sonra Ələsgər Ələkbərov teatrdan çıxmaq üçün ərizə ilə Mədəniyyət Nazirliyinə müraciət edir. Mədəniyyət naziri Məmməd Qurbanovun etirazına baxmayaraq, o, teatrdan uzaqlaşır. Ələsgər Ələkbərov bir də teatra 1959-cu ilin axırında - Adil İsgəndərov vəzifəsindən uzaqlaşdırılandan sonra qayıdır. Ancaq sonra özü də başa düşür və etiraf edirdi: "İsgəndərovsuz teatr həmin teatr deyil". Kinоfilmlərdə yaratdığı bir sıra оbrazlar Azərbaycan kinоsu tariхində хüsusi yer tutur. Dovyenko adına Kiyev kinostudiyasında çəkilən “Varislər” filmində don Aqilla rolunu uğurla oynayıb (1960). SSRİ хalq artisti (1961) Ələsgər Ələkbərov 31 yanvar 1963-cü ildə dünyasını dəyişib.

Ələsgər Ələkbərov milli aktyorluq sənətimizin korifeylərindəndir. Onun sənəti əsl mənada məktəbdir. Böyük sənətkarın xatirəsi xalqın hafizəsində əbədi yaşayacaqdır.

Ələsgər Ələkbərov o sənətkarlarımızdandır ki, adı sənət tariximizin ən layiqli səhifələrinə əbədi düşüb. Aktyor 1927-1930-cu illərdə Bakıdakı Teatr Texnikumunda təhsil almışdı. Sonra türk işçi teatrında çalışmış, burada Hacı Baxşəli ("Ölülər"), ikinci bələdiyyə ("Hücum") kimi yaddaqalan obrazlar yaratmışdı. Ə.Ələkbərov bir neçə il Tbilisi Azərbaycan Teatrında, Kirovabad teatrlarında çalışmış, 1933-cü ildən öz yaradıcı taleyini indiki Akademik Milli Dram Teatrına bağlamışdı. Onun tamaşalarına baxanlar uzun müddət yaratdığı obrazın təsirindən çıxa bilməzdilər. Ələsgər Ələkbərov geniş ampluaya malik istedadlı sənətkar idi. Xüsusilə dramatik rolların əvəzsiz ifaçısı idi. Aktyorun səhnədə görünməsi əslində tamaşanın taleyini həll edərdi. Teatrşünaslar onun rolları haqqında həmişə müxtəlif mövqedən mülahizə bildirmişlər.

Poçt markası (2010).

30-cu illərdə aktyorun ünvanına bəzən yersiz tənqidlər də səslənirdi. Ancaq bunlar onu sənətdən soyutmur, əksinə daha məsuliyyətlə işləməyə sövq edirdi. Maktuf ("Maqbet"), şah Zeyir ("Şahnamə"), Aydın ("Aydın"), Heydərbəy ("1905-ci İldə"), Fərhad (Fərhad və Şirin") və onlarla rolları aktyorun güclü plastikaya, geniş diapazona malik olduğunu təsdiqləyirdi. Ancaq iki obraz — Vaqif ("Vaqif") və Otello ("Otello") rolları onun sənət dünyasının ən layiqli nişanələridir. Bu obrazları Azərbaycan səhnəsində güclü aktyorlar ifa ediblər. Ələsgər Ələkbərovun ifasında isə onlar tamam başqa bir aləmdir. "Nə Yaxşı ki, Dünyada Səməd Vurğun Var" sənədli filmində "Vaqif" tamaşasından bir neçə epizod əks olunur. Bu parçalarda Ələsgər Ələkbərov Vaqifi o qədər təbii, o qədər canlı formada yaradıb ki, tamaşaçı aktyorun istedadına heyran olur.

Ə.Ələkbərov səhnəmizə yeni üslub, yeni yaradıcı manera gətirdi. Onun rollarında klassik aktyor sənəti məktəbinin gözəl ənənələri yaşayır. Bu ənənələr elə aktyorun ekran qəhrəmanlarında da özünü büruzə verir.

Rüstəm kişi ("Böyük dayaq") kinomuzun əvəzsiz obrazlarındandır. Elə Fətəli xanın ("Fətəli xan") tarixi obrazı da Ələsgər Ələkbərovun yüksək istedad sahibi olduğuna bariz nümunədir. "Lətif", "Almaz", "Kəndlilər", "Leyli və Məcnun", "Uzaq sahillərdə" filmlərində də aktyor gözəl ekran qəhrəmanları yaratmışdır.

• Aktrisa Hökümə Qurbanovanın həyat yoldaşı idi.

Adlar və mükafatlar

1. SSRİ Xalq Artisti

Teatr səhnəsindəki rolları

• Makduf (Makbet ,V.Şekspir)
• Vaqif (Vaqif, Səməd Vurğun)
• Fərhad (Fərhad və Şirin, S.Vurğun)
• Otello (Otello, V.Şekspir)
• Xanlar (Xanlar, S.Vurğun)
• Minnətov (Vəfa, Rəsul Rza)
• Alxan (Bahar Suları, İlyas Əfəndiyev)
• Yusif (Məhəbbət, Mirzə Ibrahimov)

Filmoqrafiya

1. Ağasadıq Gəraybəyli (film, 1974)
2. Aktrisanın təbəssümü (film, 1974)
3. Almaz (film, 1936)
4. Altıncı hiss (film, 1935)-mühəndis Heydər
5. Bizim küçə (film, 1961)
6. Böyük dayaq (film, 1962)
7. Fətəli xan (film, 1947)
8. Kəndlilər (film, 1939)
9. Kölgələr sürünür (film, 1958)
10. Qara daşlar (film, 1956)
11. Qızmar günəş altında (film, 1957)
12. Qüdsi (film, 2007)
13. Lətif (film, 1930)-Kolxoz sədri
14. Leyli və Məcnun (film, 1961)
15. Ögey ana (film, 1958)
16. Onlar belə sevirdilər (veriliş, 2007)
17. Rənglərdə yaşayan kino (veriliş, 2009)
18. Səhər (film, 1960)
19. Sovqat (film, 1942)
20. Uzaq sahillərdə (film, 1958)
21. Vulkan üzərində ev (film, 1929)
22. Yeni horizont (film, 1940)

Şəkillər

Lətif (film, 1930) - Kolxoz sədri

Altıncı hiss (film, 1935) - Mühəndis Heydər (sağda)

Altıncı hiss (film, 1935) - Mühəndis Heydər (solda)

Fətəli xan (film, 1947) - Ələsgər Ələkbərov Fətəli xan rolunda (sağda)

Həmçinin bax

	Azərbaycan kino sənəti portalı

Mənbə

• Ələsgər Ələkbərov

Xarici keçidlər

• "Ölümlərlə" ölməzlik qazanan aktyor
• O, səhnədə daim canlı və cazibəli idi
• Ələsgər Ələkbərov