Əlcəzair

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Əlcəzair Xalq Demokratik Respublikası
الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشّعبية
... Seal of Algeria.svg
(Bayraq)
Şüar: " بالشّعب وللشّعب "
Algeria (orthographic projection).svg
Rəsmi dil Ərəb dili
Paytaxt Əlcəzair
Ərazi
 - Ümumi
 - % Su
10-ci yer
2,381,741 km²
Əhali
 - Ümumi
 - Əhali sıxlığı
36-ci yer
36,423,000
14.6/km²
Pul Əlcəzair dinar دج (ərəbcə)
Saat qurşağı UTC +1
Internet TLD .dz
Telefon kodu +213

Əlcəzair (ərəbcə: الجزائر), Əlcəzair Xalq Demokratik Respublikası (ərəbcə: الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية; Al-Jumhūrīyah al-Jazā’irīyah ad-Dīmuqrāţīyah ash-Sha’bīyah), Şimali Afrikada bir dövlət. Paytaxtı Əlcəzair şəhəridir . Ölkənin ərazisi 2.381.741 km² , 2008-ci ildə aparılmış rəsmi siyahıya almaya əsasən əhalisi 34.459.729 nəfərdir .[1]

Mündəricat

Coğrafiyası [redaktə]

Əlcəzair 6 ölkə ilə həmsərhəddir - Tunis, Liviya, Niger, Mali, Mavritaniya, Qərbi SaharaMərakeş ilə.

Tarixi [redaktə]

Əlcəzair xalqının XX əsrin 50-ci illərindən etibarən istiqlaliyyət uğrunda mübarizəsi başlandı. Əlcəzair xalqı 1954-cü il noyabrın 1-də üsyana qalxdı. Bu üsyana Milli Qurtuluş Cəbhəsi başçılıq edirdi. Milli Qurtuluş Cəbhəsi milli-azadlıq mübarizəsinin məqsədlərini belə müəyyənləşdirmişdi: ölkənin fransız müstəmləkə zülmündən azad edilməsi, Əlcəzair respublikasının yaradılması. 1962-ci ilin martında Fransa atəşin dayandırılması haqqında Evian sazişini imzaladı və Əlcəzairin müstəqilliyini tanımalı oldu. 1962-ci ilin sentyabrında Əlcəzair Xalq Demokratik Respublikası elan edildi. Konstitusiyaya görə "milli dəyərlər və islam hüdudlarında sosializm qurmaq" xalqın məqsədi elan olundu. Mstəmləkəçilərlə əlbir olan iri feodalların torpaqları, banklar, sığorta şirkətləri, nəqliyyat vasitələri, elektrik stansiyaları milliləşdirildi. Bununla yanaşı, ticarətdə, yeyinti sənayesində, sənətkarlıq və xidmət sahəsində xüsusi kapitalın mövqeləri saxlandı. 1971-ci ildə keçirilən aqrar islahatlar nəticəsində öz-özünü idarə edən fermerlər, kəndli şirkətləri yaradıldı. 80-ci illərdə vəziyyət pisləşdi. Ərzaqla əlaqədar problemlər meydana çıxdı. 1978-ci ildə ölkənin rəhbərliyində dəyişiklik oldu. Ben Bella Şədli Bencədid əvəz etdi. Yeganə partiya olaraq ölkəni idarə edən Milli Qurtuluş Cəbhəsi həmin adla ictimai təşkilata çevrildi. 1989-cu ildə qəbul edilmiş konstitusiyada çoxpartiyalılığa icazə verildi. Sol təmayüllü partiyalarla yanaşı, təməlçi təşkilatlar meydana çıxdı. Onlardan biri də İslam Qurtuluş Cəbhəsi idi. O, 1991-ci il parlament seçkilərində qələbə qazandı. Lakin buna baxmayaraq Qərb ölkələrinin təzyiqi ilə seçkilərin nəticəsi ləğv edildi. Ordu rəhbərliyinin təzyiqi nəticəsində Şədli Bencədid istefa verdi. Ölkənin idarə edilməsi üçün Məhəmməd Budiafın rəhbərliyi ilə Ali Dövlət Komitəsi təşkil edildi. Lakin 1992-ci ildə o sui-qəsd nəticəsində öldürüldü. 1995-ci ilin noyabrında keçirilmiş seçkilərdə general Lamin Zerual qələbə çalaraq ölkə prezidenti seçildi. 1997-ci ilin 15 iyun parlament seçkilərində də Zerualın arxalandığı Milli Demokratik Birliyi qələbə qazandı.

Əhalisi [redaktə]

İqtisadiyyatı [redaktə]

Təhsil [redaktə]

Mədəniyyəti [redaktə]

Səhiyyə və tibb [redaktə]

Mənbə [redaktə]