آزربایجان تورکجه‌سی

آزربايجان توركجه سي (Azərbaycan dili ,Азәрбајҹан дили) تورک دیللری عایيله سینه عايیددیر. بو دیلده ان چوخ گونئی آزربایجان (ایران) دا و آزربایجان رسپوبلیکاسیندا دانیشیلیر. آزربایجان تورکجه‌سی آزربایجان رسپوبلیکاسینین رسمی دولت دیلی دیر.

الیفبا

تورک دیللرینین ان قدیم الیفباسی ینی سئی الیفباسی کی تورکلر موسلمان اولمامیشدان بو الیفبانی گوی تورک امپراتورلوغوندا و ها بله خزر امپراتورلوغوندا، بیر آز ده یيشیکلی ایشلدیرمیشلر. اویغور تورک لرینده ن بو الیفبادا چوخلو کیتاب قالیب ، بونلارین چوخو 18نجی عصرده تورفان شهرینین اطراف داغلاریندا کی بیر ماغارادان تاپیلدی. موغوللارین اوز الیفبا و یازی لاری اولمادان اویغور الیفباسین ایشلدیردیلر.

عرب الیفباسی

آزربایجان تورکجه‌سی 14نجی عصرلرده ن بو یانا عرب الیفباسیلا یازیلیب. بو الیفبا هله ده گونئی آزربایجاندا و هابئله تمام ایراندا اولان تورکلرین بو گونکو ایشلتديگی الیفبادیر. بو الیفبانی تورک دیللریله ایشلتمه ده بیر سیرا اسگیکلیکلری وار دیر. تورک دیللرینده سسلی حرف لرین چوخو عرب الیفباسینین بو دیللر اوچون موناسیب اولماماسین گورسدیر. اونونلا بئله بو الیفبانین ایصلاحینا اینانان عالیملر بیر پارا قرار و ایصلاح لاری تکلیف ادیبلر. ایراندا نشر اولان وارلیق مجلله سینین تشبوثیله بیر اورتوگرافیا سئمیناریندا بیر نچه اصل قرار قویولوب.

19نجی عصر قوزئی آزربایجان روسیه الینه کئچندن سونرا ، آزربایجان و تئیخا قفقاز موسلمانلاری بویوک روسیه امپراتورلوغو تنظیماتیندا یاشایاراق آوروپا و خصوصا روسیه یازیسی و اویرتمه طرزلریله (پداگوژی) تانیش اولدولار. بو عصرده بیر سیرا آزربایجانلی ضیالیلاری میللتین ساوادلی اولماسینا الیفبانین دگیشمه سین تکلیف ائتدیلر. بونلارین ایچینده میرزا فتحعلی آخوندوف، میرزا جلیل قلیزاده کیمی داهی اینسانلار دا داخیل اولوردولار.

لاتین الیفباسی

بولشئویکلر قوزئی آزربایجان دا حاکمیتی اله کئچیردیکدن سونرا لاتین الیفبانین ایشلدمه سین نظره آلدیلار. بیرقازته باکی دا 1926 دا لاتین دیلینده چیخیردی. 1928نجی ایده دونیا تورکولوگلاری باکی دا یيغیشیب بیر قورولتای دا لاتین الیفباسین تورک دیللرینه ان اویغون تانیدیلار. آزربایجان سوویت رسپوبلیکاسی همین ایل لاتین الیفبانین ایشلتمه سینه قانون کئچیردی.

سیریلیک الیفباسی

1938اينجی ایلده ایستالین لاتین الیفباسینین یئرینه سیریلیک (روس و اسلاو)الیفباسین ایشلتمه یه فرمان وئردی.

لاتین الیفباسی

1991اينجی ایل قیزیل اوردو یوروشوندن سونرا، قوزئی آزربایجان ضیالی لاری الیفبانین ده یشمه‌سین تکلیف ائتدیلر و سونرا موستقل آزربایجان پارلامئنتی بونو قانونا کئچیرتدی.

Azərbaycan əlifbası

آزربایجان توركجه سينده لاتین و تورک-عرب الیفبا ده یشیکلیک‌لری و قارشیلیقلاری

تورک-عرب	لاتین	کیریل	لاتین
گونئی آزر. و ۱۹۲۹-جی ایله دک قوزئی آزر.	۱۹۳۹-۱۹۲۹	۱۹۹۱-۱۹۳۹	۱۹۹۱
ا,آ	A a	А а	A a
ﺏ	B b	Б б	B b
ﺝ	C c	Ҹ ҹ	C c
چ	Ç ç	Ч ч	Ç ç
ﺩ	D d	Д д	D d
	E e	Е е	E e
ﻉ ,(فتحه)	Ə ə	Ә ә	Ə ə
ﻑ	F f	Ф ф	F f
گ	G g	Ҝ ҝ	G g
ﻍ	Ğ ğ	Ғ ғ	Ğ ğ
ﺡ,ﻩ	H h	Һ һ	H h
ﺥ	X x	Х х	X x
	I i	Ы ы	I ı
ی	Ь ь	И и	İ i
ژ	J j	Ж ж	J j
ﻙ	K k	К к	K k
ﻕ	Q q	Г г	Q q
ﻝ	L l	Л л	L l
ﻡ	M m	М м	M m
ﻥ	N n	Н н	N n
ﻭ	O o	О о	O o
	Ö ö	Ө ө	Ö ö
پ	P p	П п	P p
ﺭ	R r	Р р	R r
ﺙ,ﺱ,ﺹ	S s	С с	S s
ﺵ	Ş ş	Ш ш	Ş ş
ﺕ,ﻁ	T t	Т т	T t
ﻭ	U u	У у	U u
ﻭ	Ü ü	Ү ү	Ü ü
ﻭ	V v	В в	V v
ی	Y y	Ј ј	Y y
ﺫ,ﺯ,ﺽ,ﻅ	Z z	З з	Z z

Azərbaycan dili bu məqalənin Latın qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə yazılmış qarşılığıdır