آزربایجان، تاریخی اراضی
 |
Bu səhifədə iş davam etməkdədir.
İstəsəniz, siz də kömək edə bilərsiniz:
|
|
|
|
مسئلهلره داها آیدینلیق گتیرمک اوچون، بیر یاندان آزربایجانین تاریخی توپراقلارینین و اؤلکه سینیرلاری ترسیمی اوچون تاریخی سندلره مراجعتله یاناشی، ایندیکی دورومودا دوزگون دیرلندیرمک گرکیر. بوتون میللی وارلیغی الیندن آلینمیش، توفاغی داغیلمیش، قوللارینداکی زنجیر یارالاری اوریینین ان درینلیکلرینه قدر گؤینهدن بیر میللتین آییق بالالاری، اطرافینداکی میللتلری قیشقیرتمادان، آغیر و گوونلی آددیملارلا ایرهلیلمهلیدیر. میللی حاق و حقوقوندان ذرهجه تعویض وئرممک و میللی اراضیسینی قوروماق شرطی ایله سیاست مئیدانیندا اوغورلو آددیملاماغیدا باجارمالیدیر.
آزربایجانین تاریخی توپراقلاری و حدودلاری آشاغیدا قئید ائتدیگیم بعضی تاریخ و تاریخ-جوغرافی کیتابلاریندا درج ائدیلمیشدیر. همن آرتیرمالییام کی، آزربایجانین حدودلاری تقریباً 20- یه یاخین اصیل متینلرده( اوریژینال متین) ترسیم ائدیلدیگی حالدا “ ایران “ آدیندا بیر اؤلکهنین حدودلارینی تعیین ائدن حتی بیر سند ده یوخدور. آرتیرماق لازیمدیر کی، تورکییه و پاکیستان کیمی اؤلکهلرینده آد و حودودلارینا بو تاریخی متینلرده راست گلمک اولماز. بو ایسه آزربایجانین بؤلگهده ان قدیم یورد، ان اسکی بللی باشلی اؤلکهلردن بیری کیمی تاریخده تثبیت ائدیلدیگیندن خبر وئرمکدهدیر.
Mündəricat |
[redaktə] ان قدیم دوورلر
[redaktə] ایسلامدان سونراکی دوور
1- هیجرئتدن تقریباً 200 ایل سونرا “ محمد جریری طبری” طرفیندن قلمه آلینمیش تاریخی طبری، آزربایجانین حودودلارینی داغیستاندان –داغیستانا یعنی 500 مین کیلومترمربع بیان ائتمیشدیر. آزربایجانین جنوبوندا یئرلشن داغیستان و یا کوهیستان / جبال بوگونکو لوروستان داغلارینا دئییلمیشدیر. تقریباً 200 ایل اؤنجه عوثمانلی ایمپیراطورلوغوندا یازیلمیش بیر جوغرافی اثرده بو کوهیستانا ایران آدی وئریلمیشدیر. آزربایجانین حودودلارینی ترسیم ائدن و ان قدیم یازیلی سند اولان بو اثره ایستینادن، قافقاز داغیستانی هرکسه معلوم اولدوغونا گؤره بو ایکی اؤلکه آراسیندا یئرلشن اراضی، او جملهدن “ایراقی عجم” دئییلن بوگونکو “اراک” بؤلگهسی ده آزربایجانین تاریخی توپراقلارینا داخیلدیر.
2- هیجری قمری 267 ده “ابنی هوگل” صورت العرض – ده، آزربایجانی داغیستان، دئیلم، ایراقی عجم و جزیره یازیر. آیدین اولدوغو کیمی جزیره دئییلن بؤلگه، فیرات و دجله آراسینداکی اراضییه دئییلمیشدیر. همین سنده و داها اسکی چاغلارداکی ماتیریاللارا ایستینادن، شومالی آزربایجاندا “ بوتؤو آزربایجان “ خریطهسی، کنگر کؤرفهسینه قدر اوزانمیشدیر. قوزای آزربایجانلیلارین عیراق تورکمنلری، اؤزللیکله کرکوک تورکلری ایله یاخین علاقهلرینین بیر سببی، بس حاکیمیتی ایله سسر-ی آراسینداکی یاخین ایلیشگیلر اولسادا، اونلاری آزربایجانلی سایدیقلارینا گؤره داها دا درینلشمیشدیر. بو آرادا رحمتلیک دؤکتور زهتابی عیراقدا چالیشارکن، او بؤلگهلرده یاشییان بایات تورکلرینه ایشارهسی و بو بویلارین ایلام و شوش شهریندن باشلاماسینی وورقولاماسی، بو دوشونجهیه بؤیوک تأثیر بوراخمیشدیر. دئیلم دئییلن اراضی، بوگونکو گیلان ویلایتینین شرقینه ایشاره اولدوغونا گؤره خزر دنیزینین گونئیینده آزربایجانین حودودلارینین انزلی بؤلگهسیندن باشلاندیغی بو سندده گؤستریلمیشدیر.
3- هیجری قمری 240-دا “ایستخری” مسالیک اولممالیک ده، آزربایجانین، عیراقی عجم و جزیرهدن، باشلاندیغینی یازیر.
4- هیجری قمری 278 ده،البلهداندا “احمد ابن ابو یعقوب” آزربایجانین زنجاندان باشلادیغینی یازیر.
5- هیجری قمری 372-ده ، مؤلفی نامعلوم اولان “حدودالعالم ده” آزربایجان ، گیلان، خزر، روم و سریر، ایراقی عجم و جزیرهدن عبارتدیر یازیر. گؤروندوگو کیمی، 11-جی عصره قدر آزربایجانین حودودلارینی ترسیم ائدنلر، اسکی آزربایجان دؤولتلرینین، او جملهدن ماد دؤولتینین حاکم اولدوغو بؤلگهلردن سؤز آچماقدادیرلار. بو حادثهنین سببینی، ایسلام تاریخچیسی اولان طبرینین، دینی کیتابلارا دایاناراق، ایسلام اؤنجهسی بعضی قایناقلار و احتیمالن خالقلارین آغیزدان آغیزا یاشاتدیغی حکایهلردن آلدیغی ایلهاملاردا آخدارماق دوغرو بیر فیکیر ساییلا بیلر. شوبهه یوخدور کی، ایسلامین گئنیشلنمهسی ایله روم بلگهلرینینده بو تاریخچیلییه تأثیری بؤیوک اولموشدور. “حدودالعالم ده” توخونولان “خزر” و “روم” ویلایتلرینین یانیندا “سریر”-دن آپاریلان آد، بو اینکیشافین نتیجهسینده اولسا گرک. آنجاق آشاغیدا توخوناجاغیم ایکی سنده دقت ائدیلیرسه “ سلجوق” ایمپیراطورلوغو قورولاندان سونرا موختلیف سببلره گؤره، او جملهدن بو بؤیوک دؤولتین چئشیتلی بؤلگهلرینده قورولان “ مرکزه تابع” حاکیمیتلرین حؤکوم سوردوگو اراضیلر تأثیر گؤسترمیشدیر.
6- هیجری قمری 628- ده “ابن الاسیر” الکامیل فی التاریخ ده، آزربایجانین ری مولکوندن باشلاندیغینی یازیر. باخمییاراق کی، داغیستاندان- داغیستانا ائدیلن تعریفده “ری” باشقا سؤزله “تئهران” بو چرچیوهیه دوشمکدهدیر. آنجاق او واختا قدر “ری” مولکونونو آزربایجانا داخیل اولدوغونو یازان بیر مؤلف یوخدور. سلجوقلولارین باشکندی ساییلان “ری” و سونرادان آزربایجاندا حاکم اولان “ آتابیلر” “ آق قویونلولار” “ قارا قویونلولار” و بونلارا بنزیین ایریلی خیردالی تورک دؤولتلرینین اراضی حودودلارینین، تاریخی – جوغرافی منبعلرینده تأثیری اینکار ائدیلمزدیر.
7- هیجری قمری 740 –دا نذهت القلوب دا “حمدوالله موستوفی” آزربایجانین همداندان باشلادیغینی یازیر.
بو و بونا بنزر تاریخی متنلرین چوخوندا، آزربایجان شهرلرینین آدلارینی قلمه آلان یازارلار، تبریز، اردبیل، گنجه، برده، ناخجووان و ماراغا کیمی آدلارین یانیندا، بعضن بؤلگهلردن ده آد آپاریبلار. بو بؤلگهلرین ایچینه، ارمنیه، روم و سریر کیمی آدلارین داخیلینده، سون زامانلار “ آران” آدی دا گؤرونمکدهدیر. بئلکی، هاتیف تبریزی یازیر” آران ویلایتی من الآزربایجان”. بو قونونو ایروانین آزربایجان توپراقلاری اولدوغونا گؤره آچمادیم. چونکی، چئشیتلی سند و سیاحتنامهلرده ایروانین بیر تورک شهری اولدوغو رقملرله قئید ائدیلمیشدیر.
[redaktə] زنديیه دورانی
زنديه دورانيندا ايكی تاريخی نامه ده آزربایجان سينيرلاری گوستريليب. بونامه لرين بيريسی کریم خان زند و اوبيريسی علی مورادخان طرفيندن مسیحی لر و مسیحیت موبلليغلرينين آزادليغين تامين ائتمك اوچون يازيليبلار. بو نامه لرين فورمتی بيرشكيلده دير.
بو نامه ده گنجه و قاراباغ و ناخجاوان و شیروان (تقريبن آزربایجان رئسپوبلیکاسینين بوتونو) آزربايجاندا سينيرلاريندا يئرلشيب لر. همچنين علیشکر ين حوكومتی آلتيندا اولان اراضی؛ ساوه، اراک و همدان يانی اينديكی مرکزی ایالتی، همدان ایالتی، تئهران ایالتی و قوم ایالتی نين بيرقيسمی و اوسته ليك کوردوستان ایالتینين دوغو ياريسی و کیرمانشاه ایالتینين اوچ دن بيريسی و همچينين لوریستان ایالتینين بيرحيصصه سي آزربايجان سينيرلاريندا يئرلشيرلر.[3] [4][5] [6] [7]
[redaktə] كريم خانين نامه سينين متنی
حکم والا شد آنکه در این اوان عمدة المسیحیه پادری اوانوس حکیم وارد حضور و بعرض والا رسانید که بموجب ارقام سلاطین جنت مكان؟ صفویه انار اللّه براهینهم، همیشه پادریان فرنگیان و خلیفها در ممالک محروسه ایران جا و مکان داشته هر یک برسم و آئین خویش بعبادت مشغول و تجار و سوداگران این طایفه بتجارت قیام و عشور و متوجهات حسابی خود را مهمسازی عمال خیریت اعمال دیوان مینمودهاند، مشروط بر اینکه احدی از آنها مرتکب امری که خلاف ملت؟ مقدس اثنی عشر علیهم صلوات اللّه الملک الاکبر باشد بحسب ظاهر نگردیده، احدی را هم با ایشان رجوعی نباشد. و هرگاه جماعت ارامنه بآنها ضرر و نقصانی برساند بخلاف حساب متعرض احوال آنها شوند، بعد از ثبوت آن آنها را ترجمان نمایند و پادریان کرملیان دو نیکان و جزونت و کنحوجی و اکوستن و غیره که از ولایت آذربایجان از شیروان و قراباغ و دار السلطنه تبریز و گنجه و نخجوان و قلمرو عليشكر؛ و دار السلطنه اصفهان و الکاء فارس از شیراز و بندرعباس و سایر ممالک محروسه میباشند و در هرجا که خواسته باشند توقف و سکنی کرده هر یک از ارامنه و عیسویان و اولاد ایشان که خواسته باشند نزد ایشان آمدوشد کرده تعلیم گیرند و درس بخوانند نیز ممانعت نکرده چنانچه جماعت مزبوره اموات خود را در مقامی که بجهة مدفون آنها تعیین مینمایند بدستور و آئین دین خود برده و دفن نمایند عایق و مانعی جهت آنها نباشد و امداد و اعانت لازمه در باره آنها به عمل آمده احدی نسبت به ایشان ظلم و ستم ننماید. و در خصوص صدق ادعا و عرض خود ارقام مذکوره را بنظر رسانند. لهذا عالیجاهان بیگلربیگیان عظام و حکام گرام و عمال ولایت محروسه در خصوص امر مذکوره بنحویکه حسب الارقام سلاطین مراد مذکوره مقرر شده از آنقرار معمول و عشور متوجهات حسابی تجار و سوداگران را باز یافت و تخلف از فرموده جایز ندارند و در عهده شناسند. تحریرا فی شهرشوال مكرم سنه 1177.[10]
[redaktə] سون دوورلرده
19-جو عصرین اوللرینده آزربایجان- روس محاربهلرینده “ ایروانین” عباس میرزا قوشونونا بؤیوک بیر قالا اولدوغو، حتی روسلارین، گورجوستاندان اورایا هوجوم ائتمه پلانلاری هامییا آیدیندیر. رحمتلیک صمد بی سرداری نیا” ایروان بیر موسلمان شهری” اثرینده بو فاکتلارا گئنیش توخوناراق اونو علمی آراشدیردیغینا گؤره بو بارهده چوخ یازیب، واخت آلماق دوزگون ساییلماز. یوخاریدا قئید ائتدیگیم “بؤلگهلر” مسئلهسی اونا گؤره اؤنملیدیر کی، روم، جزیره ویا خزر دئییلن زامان، صحبت ، دیاربکیر، کرکوک، گورجوستان و دربندن می گئدیر، یوخسا داغیستاندان-داغیستانا تعریفینده یئرلشن بوتون اراضیلردن. شوبهه یوخدور کی، بو تاریخی سندلره دقت یئتیرنده سنندج و کیرمانشاه کیمی اراضیلری آزربایجانین تاریخی توپراقلاریندا گؤسترن دیرلی آراشدیرماچیمیزا علمی اولاراق ایراد توتماق مومکون دئییل. آنجاق، ایندیکی سیاسی شرایطده بونون فایدا و زیانلارینی دوزگون ترزیده اؤلچمک گرکمکدهدیر.
علمی آراشدیرمادان سؤز گئدرکن تاریخی متنلرین اینجلنمهسی نظرده توتلدوغونا گؤره تقریباً 215 ایل اؤنجه “بوتؤو آزربایجان” دؤولتی یاراتماق اوچون فعالیت گؤسترن اورمو خانی “ محمد قولیخان آفشارین” چاغیریسی ایله “تبریز قورولتاییندا” ایشتیراک ائدن آزربایجان خانلیقلارینین سیاحیسی، او زامان بو حودودلارین خطینی چکمکده یاردیمچی اولا بیلر.
اورمو خانی محمد قولوخان افشارین کاتیبی، اصلن گونئی آزربایجانین خوی شهریندن اولان “مصطفی سیدآبادینین” او دؤورده آزربایجاندا باش وئرن حادثهلری اؤزونون گوندهلیک یادداشتلاریندان چیخاریب بیر کیتاب حالینه گتیرمهسی هامیمیزا معلومدور.
مصطفی سیدآبادی 1172 هیجری قمریده (1758/1759) خویدا دوغولوب. 1782-ده اورمو خانی محمد قولیخان افشارین “بوتؤو آزربایجان دؤولتی” یاراتماق فیکری ایله قوردوغو “ اورمو خانلیغی” افشار حکومتینده (1781/1798) کاتیب ایشلمیشدیر. موستوفی (کاتیب) ایشلدیگی سارایدا گؤزلری ایله گؤردوگو حادثهلری، ایشتیراکچیسی اولدوغو اولایلاری و یا ائشیتدیگی خبرلری بیر آرایا توپلاییب، بو کیتابی یازماغا باشلاییب، نهایت 1823-ده اونو سونا چاتدیریب.
کیتابین 139-جو صحیفهسینده خودآفرین قورولتاییندان (1201 هیجری قمری-1786/87 میلادی) بحث ائدن مؤلف، 296-306-جی صحیفهلرینده “آغا محمد شاهین” اؤلوموندن سونرا(1211 هیجری قمری-1796/97 میلادی) بوتون آزربایجاندا میللی حکومت یاراتماق اوچون تبریز قورولتاییندان بحث ائدرکن یازیر: “داها اؤنجه آزربایجانین بؤیوک قورولتاییندا(خودآفرین قورولتایی) تعیین اولونموش ایداره هئیتیندن محمد قولوخان، ایبراهیم خان جاوانشیر، صادق خان شقاقی، حوسئین قولو خان دونبیلی، جفرقولو خان دونبیلی، خویون داغ باغیندا بیر ایجلاس کئچیرهرک، آزربایجاندا میللی دؤولت قورماق اوچون تبریزده بوتون خانلیقلارین ایشتیراکی ایله قورولتای کئچیرمک قرارینا گلیرلر.”
مؤلف مصطفی سیدآبادی بو قورولتای حاقیندا یازیر:
“بو قورولتایدا آزربایجانی ایداره ائتمک اوچون ایداره هئیتی و اونون صدرینین سئچیلمهسی قارشییا مقصد قویولموشدور. من بو ایجلاسین اهمیتینی نظرده آلاراق اونون تاریخده قالماسی اوچون ایشتیراکچیلارینین آدینی و توتدوغو وظیفهلری بیر-بیر قئید ائدیرم.
1- محمد قولوخان افشار – اورمو خانی، بوتؤو آزربایجان سرداری، ریاست هئیتینین عضوو. آیدیندیر کی، او زامان هله آزربایجان پارچالانمادیغینا گؤره، کیتابدا “بوتؤو آزربایجان” دئییل، سادهجه “آزربایجان” ایفادهسی ایشلنمیشدیر.
2- حسین قولوخان دونبیلی – تبریز حؤکمرانی، ریاست هئیتینین عضوو.
3- صادق خان شقاقی – اردبیل حؤکمرانی، ریاست هئیتینین عضوو.
4- جعفر قولوخان شقاقی – خوی حؤکمرانی، ریاست هئیتینین عضوو.
5- ایبراهیم خلیلخان – قاراباغ حؤکمرانی، ریاست هئیتینین عضوو.
6- احمد خان ماراغایی - ریاست هئیتینین عضوو.
7- ایبرایم آغایی میکری - سویوقبولاق حؤکمرانی، ریاست هئیتینین عضوو.
8- ماهمود خان امیر افشار – سایینقالا حؤکمرانی، ریاست هئیتینین عضوو.
9- حسین خان بادوکوبه - باکی حؤکمرانی، ریاست هئیتینین عضوو.
10- محمد خان ایروانی – ایروان حؤکمرانی، ریاست هئیتینین عضوو.
11- جعفر خان شقاقی – قاراداغ حؤکمرانی، ریاست هئیتینین عضوو.
12- مصطفی خان – شیروان حؤکمرانی، ریاست هئیتینین عضوو.
13- افراسیاب سلطان زرزا – اوشنو حؤکمرانی، ریاست هئیتینین عضوو.
14- قمی آغایی – عشاییرلر امیری، ریاست هئیتینین عضوو.
15- ارگیل خان – گورجوستان والیسی، ریاست هئیتینین عضوو.
16- جاواد خان گنجهای – گنجه حؤکمرانی، ریاست هئیتینین عضوو.
17- عبباسقولو خان قانلی قیلینج – ناخچیوان حؤکمرانی، ریاست هئیتینین عضوو.
18- آتا خان سرابی –سراب حؤکمرانی، ریاست هئیتینین عضوو. بونلاردان باشقا، ریاست هئیتینین عضوو اولمایان 12 نفر قوشون باشچیلاری بیر ده کاتیب کیمی من او قورولتایدا ایشتیراک ائدیردیم.” او داوام ائدیر: “بو قورولتایدا میللی حکومتین ان عدالتلی (دئموکراتیک)، کسکین و دوغرو قرارلاری قبول ائدیلدی. 18 نفردن 7 نفری یئنی ریاست هئیتینه سئچیلدی، سس بیرلیگی ایله محمد قولوخان افشار عالی ریاست هئیتینین صدری و آزربایجان قوشونونون باشچیسی تعیین ائدیلدی. آزربایجاندا دربند دمیرقاپیدان – سنندهجه قدر، ایرواندان قزوینه قدر میللی بیرلیک یاراندی. بوتون خانلیقلارین قوشونلارینین بیرلشمهسی ایله میللی اوردو، فتحعلی شاهین آزربایجانا هوجومونون قارشیسینی آلماق اوچون تئهرانا طرف یولا دوشدو و قزوینله تئهران آراسینداکی “سویوقبولاق” یاخینلیغیندا فتحعلی شاهین اوردوسون مغلوب ائتدی.
گؤروندوگو کیمی بوتون اسکی اؤلکهلرده اولدوغو کیمی آزربایجانین حودودلاری دا زامانین سیاسی دورومو و حاکیمیتلرین گئنیشلیک ویا داریسقاللیغی ایله دئییشمیشدیر. بودا آیدیندیر کی، آزربایجان، اؤزللیکله قوللارینداکی زنجیر یارالاریندان اوریی سیزیلدییان گونئی آزربایجان، اطراف میللتلری اؤزونه قارشی قویاجاق سیاستلردن اوزاق اولمالیدیر. بونوندا ان دوغرو یولو، آزربایجانین تاریخی حودودلاری داخیلینده یاشییان بوتون آز ساییلی خالقلارین، دیل،مدنیت و میللی وارلیقلارینین قوروناجاغینا گوونلی اینام یاراتماقدیر. بونودا اینکار ائتمک اولماز کی، تأسفله توپراقلاریمیزا گؤز تیکن قونشولاریمیزدا آز دئییل. علمی آراشدیرمالارین یانیندا دوزگون سیاست گودرهرک، اراضیمیزین توخونولمازلیغینی تأمین ائتمک اوچون بوتون گوجوموزدن ایستیفاده ائدجییمیزی آیدینجا بیان ائتملیگیک.
بوتون بونلاری نظرده آلاراق، دیلچی اولماسامدا “ گونئی آزربایجاندا تورک لهجهلری”نی بهانه ائدهرک همین آد آلتیندا 1997-ده بیر مقاله یازدیم. بو مقاله باکیدا “ادبیات قازئتینین” 22.06.1997 تاریخلی ساییندا و اوندان سونرا اورمودا “نوید آذربایجان” تبریزده “ مهد آزادی” قازئتلرینده، سوئچده “تریبون” و ایستانبولدا”تورک دونیاسی” ژورناللاریندا درج اولوندوغونا گؤره مضمونوندان دانیشماق ایستمیرم. آنجاق، بو یازینی بهانه ائدهرک اصلینده “ گونئی آزربایجاندا “ تورکلرین قوپوقسوز یاشادیغی اراضیلری تاریخی سندلرین گؤستردیگی حودودلارلا موقاییسه اوچون یازیب، اونا بیر خریطهده تنظیم ائیمیشدیم. او خریطنی بو مقالهنین سونونا آرتیراراق، تاریخی توپراقلاریمیز حاقیندا بیر فیکیر وئرمک اوچون ماراقلانانلارا تقدیم ائدیرم.
همن آرتیرمالییام کی، اوندان بیر نئچه ایل سونرا دیرلی آراشدیرماچی “دیلماج” ژورنالینین مسئول مودیری جناب مهندیس علیرضا بی صرافی دا بو حاقدا 15 صحیفهلیک بیر بولتن حاضرلیاراق، بیر خریطه ایله اوخوچولارا تقدیم ائتدی کی، حدیندن آرتیق فایدالی اولدو.
بیر مسئلهیه توخونمادان گئچمک، مقالهنین اساس مقصدینه چاتماغینا انگل تؤردر. یوخاریدا آدینی چکدیگیم “ گونئی آزربایجاندا تورک لهجهلری” مقالهسینی یازماق اوچون ایسلام اینقیلابیندان سونرا گونئی آزربایجانین تاریخی اراضیسینی، تقریباً، آددیم- آددیم، کند-کند گزمکله بیرلکده، دیرلی وارلیق ژورنالینین اراک و سونقور-قوروه لهجهلری بارهده آپاردیغی آراشدیرمادان گئنیش ایستیفاده اولموشدور. ائکدکی خریطهنین جنوب-غرب خطینین اؤلچولمهسینده، سویوقبولاق- سققیز- سنندج-کیرمانشاه جاددهسینه دقت یئتیریلملیدیر. بو جاددهنین شومال بؤلمهسینده، قیسا فاصیلهیه قدر، تورک و کورد کندلری قونشو اولسالاردا، آز فاصیلهدن سونرا تمامن تورکلشیر. حتی سنندج-بیجار یولوندا، سنندجین تقریباً 4 کیلومتر-لیگینده یرلشن “ده گولان” کندیندن، تورک کندلری باشلاندیغی کیمی، هم “کامیاران” همده کنگاور- اسدآباد آراسیندان “قوروهیه” آیریلان داغ یوللاریندا دا بو سیخلیق حاکمدیر.
[redaktə] قايناق
- ↑ [1]
- ↑ [2]
- ↑ اسناد و مکاتبات تاریخی: فرمان علی مرادخان (٢ صفحه - از ١٥١ تا ١٥٢ و 366-365). نشريه بررسی های تاریخی - دی ١٣٤٦ - شماره ١١ . نويسنده: مفخم، محسن (وابسته به : نشريه ستاد بزرگ ارتشتاران- كميته تاريخ نظامي. دو ماهنامه بررسی های تاریخی، تاريخ و تحقيقات ايرانشناسي، قطع : کتابی. هيئت رئيسه افتخاري: تيمسار سپهبد اسدالله صنيعي، تيمسار فريدون جم، دكتر عاليخاني. هيئت مديره: تيمسار سپهبد غلامرضا ازهاري، تيمسار سپهبد علي كريملو، تيمسار سرلشگرحسين رستگار نامدار. هيئت تحريريه: آقاي دكتر خانبابا بياني، دكتر عباس زرياب خوئي، سيدمحمد تقي مصطفوي، سرهنگ دكتر جهانگير قائم مقامي)
- ↑ قائم مقامي، جهانگير، يكصد و پنجاه سند تاريخي از جلايريان تا پهلوي، تهران، چاپخانه ارتش، ١٣٤٨.
- ↑ آزربايجان ين تاريخ و مدهنييهتينين بورژووا ساختالاشديريجيلارينا قارشي. پروفئسور شٶوكهت تاقييئوا٬ باكي. ١٩٧٨
- ↑ علی مراد خان زند: قلمرو عليشكر (همدان، ساوه، اراك، يك دوم كردستان، يك سوم كرمانشاه،...) و قراباغ و شيروان و گنجه و نخجوان جز ولايت آزربايجان است ــ مئهران بهارلي
- ↑ فرمان کريم خان زند
- ↑ [3]
- ↑ [4]
- ↑ اسناد و مکاتبات تاریخی: فرمان كريم خان زند ( 366-365). نشريه بررسی های تاریخی - دی ١٣٤٦ - شماره ١١ . نويسنده: مفخم، محسن (وابسته به : نشريه ستاد بزرگ ارتشتاران- كميته تاريخ نظامي. دو ماهنامه بررسی های تاریخی، تاريخ و تحقيقات ايرانشناسي، قطع : کتابی. هيئت رئيسه افتخاري: تيمسار سپهبد اسدالله صنيعي، تيمسار فريدون جم، دكتر عاليخاني. هيئت مديره: تيمسار سپهبد غلامرضا ازهاري، تيمسار سپهبد علي كريملو، تيمسار سرلشگرحسين رستگار نامدار. هيئت تحريريه: آقاي دكتر خانبابا بياني، دكتر عباس زرياب خوئي، سيدمحمد تقي مصطفوي، سرهنگ دكتر جهانگير قائم مقامي)
![[1]](http://asnad.cnms.uni-marburg.de/media/facsimiles/sanad_000023-01.jpg){kind=link}
![[2]](http://asnad.cnms.uni-marburg.de/media/facsimiles/sanad_000023-02.jpg){kind=link}