یاپونییا
یاپونیا (یاپونجا: 日本، نیپپون و یا نیهون، رسمی آدی: 日本国، نیپپون-کوکو و یا نیهون-کوکو) شرقی آسیادا یئرلشن آرخیپئلاق-دؤولت. دؤرد بؤیوک (هوککایدو، هؤنسو، سیکوکو و کوسو)، ائلهجه ده مینلرله کیچیک آدالاردان عبارتدیر. اهالیسی 127 میلیون نفردیر، باش کندی 1868-جی ایلدن توکیو شهریدیر. دؤولت قورولوشو کونستیتوسیالی مونارخیادیر. اؤلکه کونستیتوسیاسی 1947-جی ایلده قبول اولونموشدور. پولو واحیدی یئن-دیر. دایمی حربی قوهسی یوخدور.
Mündəricat |
[redaktə] اینزیباتی بؤلگو
یاپونیانین اراضیسی 47 پرئفئکتورایا بؤلونوب(خوککایدو، آوموری، ایواتئ، میاقی، آکیتا، یاماقاتا، فوکوسیما، ایباراکی، توتیقی، قومما، سایتاما، تیبا، توکیو، کاناقاوا، نییقاتا، تویاما، ایسیکاوا، فوکوی، یاماناسی، ناقانو، قیفو، سیدزووکا، آیتی، میئ، سیقا، کیوتو، اوساکا، خیئقو، نارا، واکایاما، توتتوری، سیمانئ، اوکایاما، خیروسیما، یاماقوتی، توکوسیما، کاقاوا، ائخیمئ، کوتی، فوکووکا، ساقا، ناقاساکی، کوماموتو، اویتا، میادزاکی، کاقوسیما، اوکیناوا).
[redaktə] بؤیوک شهرلری
توکیو：12،300،000 (5،541 نفر هر/کم²) اوساکا：8،800،000 (4،652 نفر هر/کم²) کاناقاوا：8،600،000(3،515 نفر هر/کم²) آیچی：7،100،000(1،367 نفر هر/کم²) سایتاما：7000،000(1،827 نفر هر/کم²)
[redaktə] تاریخی
یاپونیانین آدی ایلک دفعه بیزیم ائرانین 701-جی ایلینه عاید منبعلرده چکیلیر."日" کانجیده گون معناسینی، "本" ایسه یورد معناسینی وئریر.
- ان قدیم تاریخی دؤورلری
- داش دؤورو (اینسان تاریخی باشلاناندان 130مین ایل بوندان اؤنجه)
- جومون دؤورو، (130مین-10مین ایل بوندان اول)
- یایویی دؤورو (10مین بوندان اول - ائرامیزین III عصرینه کیمی)
- کوفون دؤورو (ائرامیزین III - VI عصرلری)
- نارا دؤورو (710-794)
- هئیان دؤورو (794-1185)
- کاماکورا دؤورو (1185-1333)
- موروماچی دؤورو (1338-1573)
- ائدو دؤورو (1603-1867)
- مئیجی دؤورو (1968-1912)
- تایشو دؤورو (1912-1926)
- سیووا دؤورو (1926-1989)
- هئیسئی دؤورو (1989-)دیر.ساگ اول
[redaktə] ایقتیصادیات
عوموم ميللي محصولون هجمینه گؤره دونیادا 3-جو سیرادادیر.
[redaktə] دین
اؤلکهده 2 اساس دین - سینتویزم و بوددیزم حاکمدیر. اورتا عصرلرده پورتوقالیا میسسیونئرلری کاتولیک دینینی یایماغا چالیشسالار دا بونا مووففق اولا بیلمهدیلر. یاپون عائلهلرینده موختلیف دینلردن اولان عضولره قارشی خصوصی تولئرانتلیق حیسس ائدیلیر.
[redaktə] دیل
یاپون دیلی آقلیوتیناتیو دیلدیر. یازی سیستئمینده عرب رقملری و لاتین الیفباسی (رومادزی) ایله یاناشی 3 آیری ایشاره تیپلریندن ده ایستیفاده اولونور:
کاندزی - چین ایئروقلیفلری خیراقانا - ایئروقلیفلردن و کؤمکچی سؤزلر اولان "کانا"دان ایستیفاده ائتمکله یازیلان هئجای الیفبادیر. کاتاقانا - بو الیفبادان داها چوخ قئیری-یاپون سؤزلرینین ایشلدیلمهسینده ایستیفاده اولونور. حیوان و بیتکی آدلارینین چوخو دا کاتاکانا الیفباسیندا یازیلیر.
[redaktə] سیاست
25 سئنتیابر 2007-جی ایلده سیندزو آبئنین ایستئفاسی تصدیقلندیکدن سونرا یئنی باش ناظر یاسوو فوکودا تعیین اولونموشدور.
[redaktə] مدنیت
یاپونیادا I مینیللیگین سونلاریندان باشلایاراق ادبیات ساحهسی اینکیشاف ائتمهیه باشلامیشدیر. مثلاً، یاپونیانین ایندیکی یاپون هیمنی IX-X عصرلره عاید ائدیلیر. یاپون مدنیتینه ان اول چینین، مئیدزی یئنیدنقورماسیندان سونرا ایسه قربی آوروپا مدیتینین تأثیری بؤیوک اولموشدور. XX عصرده یاپون جیزگی فیلملری و کومیکسلری دونیا میقیاسیندا گئنیش یاییلمیشدیر.
[redaktə] بیلیک
نوبئل لاورئاتلاری فیزیکا: خیدئکی یوکاوا (1949)، سینیتیرو توموناقا (1965)، ائساکی رئونا (1973)، ماساتوسی کوسیبا (2002)، یئیتیرو نامبو، ماکوتو کوبایاسی، توسیخیدئ ماسکاوا (هر اوچو 2008-جی ایل) کیمیا: کئنیتی فوکوی (1981)، خیدئکی سیراکاوا (2000)، ریودزی نویوری (2001)، کویتی تاناکا (2002). تیبب: سوسومی تونئقاوا (1987)، اوسامو سیمومورا (2008) ادبیات: یاسوناری کاواباتا (1968)، کئندزابورو اوئ (1994). صولح: ائیساکو ساتو (1974).
[redaktə] یاپون تقویمی
بایراملار:
1 یانوار - یئنی ایل یانوارین ایکینجی بازار ائرتهسی - حدی-بولوغا چاتانلارین گونو
11 فئورال- دؤولتین یارانماسی گونو
21 مارت - یاز گئجه-گوندوزون برابرلیگی گونو
29 آپرئل - سیووا (1926-1989-جو ایللرده ایمپئراتور اولموش خیروخیتونون پادشاهلیق دؤوروندکی آدی) گونو
3 مای - کونستیتوسیا گونو
4 مای - یاشیللیق گونو
5 مای - اوشاقلار گونو
یولون اوچونجو بازار ائرتهسی - دنیز گونو
سئنتیابرین اوچونجو بازار ائرتهسی - قوجالارا حؤرمت گونو
3 نویابر - مدنیت گونو
23 نویابر - امهیه مینناتدارلیق گونو
23 دئکابر- ایمپئراتورون (آکیخیتو 1989-جو ایلدن ایندییه کیمی حاکمیتدهدیر) دوغوم گونو.
[redaktə] قزئتلری
"آساهی"، "یومیوری"، "ماینیتی"، "نیککئی".
