Ağal
Vikipediya, açıq ensiklopediya
Ağal - Yakut ve Altay mifologiyasında ruh çağırma mərasimi. Məşhur olaraq istifadə edilən iki mənası vardır:
- Bir hörmət sözüdür. "Aal" formasıyla yakutcada keçər. Ruhların, müqəddəs mifoloji varlıqların, Tanrıların adlarının qarşısında bir hörmət ifadəsi olaraq iştirak edər. Eynilə "Həzrəti (Hz.)" sözünün daşıdığı kimi bir mənası vardır. Məs: Aal Luuk Mas (Ağal Ulu Ağac).
- Xüsusilə ataların ruhlarının kömək etməsi üçün bəzi rituallarla çağrılmasıdır. Yakut ənənəsində geniş bir tətbiq edilir. O biri aləmlə əlaqə qurmaq anlayışı, insanların daim marağına səbəb olmuşdur, çünki naməlumluq daim maraq oyandırır. Bundan əlavə müasir cəmiyyətlərdə, hətta özlərini elita olaraq görən siniflərdə belə ruh çağırma proseslərinin tətbiq edilməsi diqqət çəkicidir. Lakin primitiv cəmiyyətlərdə dini bir ayin olaraq görülən Ağal ilə bu tip hərəkətlərin bir-birindən fərqli cəhətləri olduğu qətidir.
Etimologiya [redaktə]
(Ağ/Ak) kökü. Ağmak, axmaq, bəyazlamaq, işıldamaq, yüksəlmək, yuxarı çıxmaq və ya aşağı enmək kimi mənalar daşıyar. Ağalbay sözü, hörmətli deməkdir.
Mənbə [redaktə]
|
|
|
|---|---|
| Altay mifologiyası | Ambar Ana • Ayığ Xan • Börü Ata • Züzülö |
| Başqırd mifologiyası | Alpamış • Ural Batır • Yunak iyesi • Yuvxa |
| Qazax mifologiyası | Alaş Xan • Alpamış • Kambar |
| Qırğız mifologiyası | Ağqula • Manas |
| Tatar mifologiyası | Abzar iyesi • Alpamış • Aranq • Ağac iyesi • Bulaq iyesi • Dağ iyesi • Ergene iyesi • Od iyesi • Su Ana • Su Ata • Su iyesi • Toplak iyesi • Ubır • Yunak iyesi • Yuvxa • İye • Şürele |
| Türkmən mifologiyası | Bürküt Ata • Yuvxa |
| Yakut mifologiyası | Abası • Alahçın • Ayığ Xan • Ayzıt • Ağal • Mergen • Ukulan • Öksökö |
| Çuvaş mifologiyası | Arçura • Ağac iyesi • Bulaq iyesi • Dağ iyesi • Ergene iyesi • Od iyesi • Su Ana • Su Ata • Su iyesi • Ubır • Yunak iyesi • İye |
| Özbək mifologiyası | Alpamış • Yuvxa |
| Dolqan mifologiyası | Öksökö |