Ağsu

Vikipediya, açıq ensiklopediya - ویکیپدیا ، آچیق انسایکلوپدیا

Ağsu
Məlumatlar
İqtisadi rayon:	Dağlıq Şirvan
Ərazi:	1020.00 (km2)
Əhali:	69400
Əhali sıxlığı:	64 (nəfər/km2)
Nəqliyyat vasitəsi kodu:	06
Telefon kodu:	198
Poçt kodu (Mərkəzi PŞ):	AZ 0600
Yaşayış məntəqələrinin sayı	1 şəhər, 78 kənd
İcra başçısı:	Ənvər Seyidəliyev
İnternet saytı:	http://agsu-ih.gov.az

Bu məqalə Ağsu rayonuna haqqındadır. Ağsu şəhəri üçün Ağsu (şəhər) səhifəsinə baxın.

Ağsu - Azərbaycanda rayon.

[redaktə / تحریر] Sərhəd rayonlar, ölkələr və ərazilər

Şamaxı, Hacıqabul, Kürdəmir, İsmayıllı rayonları

Ümumi məlumat

A.Bakıxanov “Gülüstani-İrəm” əsərində qeyd edir ki, Nadir Şah tərəfindən 1735 ilin may ayında Şamaxı şəhərinin 4 ağaclığında (37 km), mövqe etibarilə çox əlverişli olan Ağsu adlı yerdə yeni şəhərin əsası qoyuldu. Az bir zamanda şəhərin ətrafında hasarlar tikildi. Şəhərin qədim əhalisi də buraya köçürüldü və Ağsu Şirvan hakimlərinin mərkəzi oldu. Həmin qədim şəhərin qalıqları (hazırda “Xaraba şəhər” adlanır) müasir Ağsu şəhərinin cənubunda yerləşir. Şəhərin adı isə ərazisindən keçən “Ağsuçay”ın adı ilə bağlıdır. Əvvəllər şəhər tipli qəsəbə olan Ağsu 1967-ci ildə şəhər statusu almışdır.

Ağsu rayonu 8 oktyabr 1943-cü ildə təşkil edilmişdir. Qərbdən və şimal-qərbdən İsmayıllı, şimal-qərbdən və şərqdən Şamaxı, cənubdan isə Kürdəmir və Hacıqabul rayonları ilə sərhəddir.

Ərazisi 1020 kvadrat kilometr, əhalisi 69,4 min nəfərdir. Rayonda 1 şəhər (Ağsu şəhəri), 78 kənd vardır. Bu yaşayış məntəqələri 24 ərazi icra nümayəndəliyini və 60 bələdiyyəni əhatə edir. Ən böyük kəndləri Gəgəli, Kəndoba, Kalva, Pirhəsənli, Bico, Cəlayır, Padar, Ərəbuşağı və Qaraqoyunludur.

Əhalinin ümumi sayının 49,1%-ni kişilər, 50,9%-ni qadınlar təşkil edir. Əhalinin 99%-i azərbaycanlılardan, 1%-i ləzgilərdən, türklərdən və s. ibarətdir. Əhalinin 25,7%-i şəhərdə, 74,3%-i kənd yerlərində yaşayır.

Rayonda 2068 nəfər qaçqın və məcburi köçkün məskunlaşmışdır. Bunlar Ermənistandan, Özbəkistandan və işğal olunmuş rayonlarımızdan gələn soydaşlarımızdır.

Coğrafi mövqeyinə görə Ağsu rayonu Şirvan düzündə və Böyük Qafqazın ətəklərində yerləşir. 16 kənd, 3 ərazi dairəsi dağlıq zonadadır.

Rayonun ərazisindən 2 çay–Girdiman, Ağsuçay və onların qolları – Ağdarçay və Nazirçay keçir. Qərbdə Kükəş qobusu (Kür sellər oylağı) və Cavanşir gölü, cənubda Yuxarı Şirvan kanalı, onun Ağsu qolu yerləşir. Ağsu rayonu kənd təsərrüfatı rayonudur. İqtisadiyyatında heyvandarlıq, taxılçılıq, pambıqçılıq, meyvə və tərəvəzçilik mühüm yer tutur. Ərazisinin 75,2%-ni və ya 76742 hektarını kənd təsərrüfaına yararlı torpaqlar, bundan 46,3%-ni və ya 35550 hektarını əkin yeri təşkil edir.

Ümummilli liderimiz Heydər Əliyevin təşəbbüsü və bilavasitə rəhbərliyi altında aparılan aqrar islahatlar nəticəsində rayonda 43892 nəfər mülkiyyətçi 36184 hektar əkin yeri və çoxillik əkmələr altında olan torpaqları əvəzsiz olaraq pay kimi almışdır. Sovxoz və kolxozlarda olan 17,8 milyard AZM (3,6 mln. AZN) dəyərində əmlak özəlləşdirilərək əmlakdan pay almaq hüququ olanlara verilmişdir.

Rayonun məhsul istehsalının, pərakəndə əmtəə dövriyyəsinin, göstərilən pullu xidmətlərin 98-100%-i qeyri-dövlət sektorunun payına düşür.

Rayonda 69 ümumtəhsil məktəbi, 5 məktəbdənkənar və 8 məktəbəqədər müəssisə fəaliyyət göstərir. 6 xəstəxana, 18 ambulator-poliklinika, 22 feldşer-mama məntəqəsi əhaliyə səhiyyə xidməti göstərir.

Rayonda 1 mədəniyyət sarayı, 10 mədəniyyət evi, 47 kitabxana, 1 uşaq musiqi məktəbi və tarix-diyarşünaslıq muzeyi vardır. Rayonda ilk dəfə 1954-cü ildə “Yeni həyat”, 1961-ci ildə rayonlararası “İrəli” və 1966-cı ildə isə “Birlik” qəzetləri nəşr edilmişdir. Hazırda rayonda Ağsu rayon İcra Hakimiyyətinin orqanı olan “Ağsu” qəzeti buraxılır. Qəzet 13 yanvar 2003-cü ildə Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyində qeydiyyatdan keçmişdir.

Rayon ərazisindən 55 kilometr uzunluqda respublika əhəmiyyətli avtomobil yolu keçir. 37 km uzunluğu olan Bakı-Şamaxı-Yevlax yolu ikinci kateqoriya, 18 kilometr uzunluğu olan Ağsu-Kürdəmir-Bəhrəmtəpə yolu üçüncü kateqoriyaya aiddir. Ağsuda 19 siyasi partiyanın rayon təşkilatı və 16 ictimai-siyasi təşkilatın (o cümlədən 3 qeyri-hökumət təşkilatının) rayon şöbəsi fəaliyyət göstərir.

Yeni Azərbaycan Partiyası Ağsu rayon təşkilatı rayonun ictimai-siyasi, mədəni həyatında aparıcı qüvvə kimi çıxış edir. YAP-ın özək təşkilatları Ağsuda 1993-cü ilin əvvəllərindən yaradılmağa başlamışdır. Təsis konfransı 1993-cü ilin noyabr ayında keçirilmişdir.

Ağsu rayonun inzibati mərkəzi Ağsu şəhəri Şamaxıdan 37 km aralıda Ağsu çayının sahilində yerləşir. Azərbaycanda «Ağsu» adlı çaylar çoxdur. Onların bu cur adlanmasının səbəbi çox sadədir: onların hər biri öz mənbəyini qarlı dağlardan götürür, buna görə də «təmiz su, şəffaf su, şəffaf su» mənasını verən «Ağsu» sözü ilə adlanır. Ağsuya gedən yol məşhur Ağsu aşırımdan keçir. Uzunluğu 14 km olan bu aşırımın ən uca nöqtəsi dəniz səviyyəsindən 900 metr yüksəklikdə yerləşir. Aydın havada buradan ətrafa tamaşa edəndə Şirvan vadisinə gözəl bir mənzərə açılır. Bu yerlərin ucu-bucağı görünməyən əzəmətli panoramı yolçuları heyran edir. Aşırım dumana bürünəndə isə buradan maşınla gedən adamların hər biri sanki buludların arası ilə hərəkət etdiyini güman edir. Rayonda üzüm emalı və ipək qurdu baraması emalı üzrə müəssisələr fəaliyyət göstərir. Ağsuda toxunan «Pirhəsənli», «Bico» və «Qəşəd» xalçaları çox məşhurdur.

Ağsu şəhərində 3 km aralıda yerləşən Şeyx Dursun məqbərəsi 1457-ci ildə ucaldılmışdır. Eləcə də Şeyx Mezid məqbərəsinin adını çəkmək olar ki, daha zəngin görkəmi bundan əvvəl adını çəkdiyimiz abidənin memarlıq simasını kölgədə qoyur. Şeyx Mezid məqbərəsinin fasadının və interyerinin tərtibatında müxtəlif rəngli kaşıdan istifadə edilmişdir. Şəhərdən bir qədər cənub-qərbdə «Ağ Gunbəz» məqbərəsi, Ağsunun şərqində – XVIII əsrə aid tikililərin xarabalıqları, Gürcüvan kəndində isə Qız Qalası turistlər üçün maraqlı obyektlər sayılır.

Hazırda Ağsu rayonunda onlarla istehsal təyinatlı müəssisə mövcuddur. Bunlardan "Miri Grand" MMC, "Büllür" MMC, "Ağsu-Konserv-3" ASC, "Ağsu Konserv A-EM", “Mehman” MMC, “Şaban-Quşçuluq” MMC-nin adını çəkmək olar. O cümlədən, rayonda çörək sexləri, abadlıq işlərində istifadə edilən bardür və tamet istehsal edən sexlər, Kalva kəndində “Pərvanə” MMC və onlarla ticarət, iaşə, məişət və servis xidməti obyektləri, plastik qapı-pəncərə hazırlayan sex, onlarla digər obyektlər mövcuddur. İstehsal olunan məhsullar həm daxili, həm də xarici bazarlarda satılır.

Rayonun təsərrüfat fəaliyyətinin əsasını kənd təsərrüfatı məhsulları təşkil edir. Rayon əhalisinin böyük əksəriyyətinin, yəni 70%-dən çoxunun məşğulluğu kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı ilə bağlıdır. Rayonda hazırda əsasən taxılçılıq, pambıqçılıq, meyvə, bostan-tərəvəz istehsalı və heyvandarlıq sahəsi sürətlə inkişaf etdirilir. Ağsu rayonunda əsasən taxıl, pambıq, kartof, bostan-tərəvəz, günəbaxan, nar, üzüm və digər bitkiçilik məhsulları yetişdirilir.

Respublikada aqrar islahatların gedişi ilə əlaqədar rayonda mal-qaranın özəlləşdirilməsi prosesi başa çatdıqdan sonra heyvandarlığın inkişaf səviyyəsi xeyli artmışdır. Rayon əhalisinin ət məhsuluna olan tələbatı rayon daxilində yetişdirilən heyvanların hesabına ödənilir. Son dövrdə quşçuluq məhsullarının istehsalı xeyli artmışdir.

[redaktə / تحریر] Tarixi və Memarlıq abidələri

[redaktə / تحریر] Görkəmli şəxsləri

Ağsu rayonunda bir çox elm və mədəniyyət xadimləri yetişmişdir. Akademik Ədhəm Şıxəlibəyli, coğrafiya elmləri doktorları Şahalı Həsənov, Eybalı Mehrəliyev, fizika-riyaziyyat elmləri doktorları Fikrət İsayev, Mahir Qocayev, texnika elmləri doktoru Mirəli Alosmanov, tibb elmləri doktoru İbrahim Əfəndiyev və başqalarını misal göstərmək olar.

Ədhəm Şahlarbəy oğlu Şıxəlibəyli
1911-ci ildə anadan olmuş Şıxəlibəyli Ədhəm Şahlarbəy oğlu 1937-ci ildə M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Sənaye İnstitutunu bitirmişdir. 1965-ci ildən geologiya-minerologiya elmləri doktoru, 1983-cü ildən isə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının akademiki, Azərbaycanın əməkdar elm xadimi olmuşdur. 1937-1954-cü illərdə Azərbaycan geologiya istehsalat birliyində və Azərbaycan əlvan metal kəşfiyyatı ekspedisiyasında iş icraçısı, texniki rəhbər və geoloji planalma partiyalarının rəisi işləmiş, eyni zamanda Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunda, ADU-da dərs demişdir. 1954-cü ildən ömrünün sonuna qədər Azərbaycan Respublikası Elmlər Akademiyasının Geologiya İnstitutunda işləmişdir. Alim 350-dən artıq elmi məqalənin, o cümlədən 15 monoqrafiyanın müəllifidir. Ə.Ş.Şıxəlibəyli 1996-cı ildə vəfat etmişdir.

Şahalı Gülmalı oğlu Həsənov
Coğrafiya elmləri doktoru Ş.G.Həsənov 1921-ci ildə Gədəli kəndində anadan olmuşdur. ADU-nun geoloji-coğrafiya fakültəsini bitirdikdən sonra 1953-1956-ci illərdə EA Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutunun aspirantı olmuş, 1958-ci ildə Peterburq Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun elmi şurasında namizədlik, 1972-ci ildə Bakıda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1979-cu ildə ona doktorluq elmi dərəcəsi verilmişdir. Ş.G.Həsənov 1963-1965-ci illərdə Birmada elmi ezamiyyətdə olmuş, burada torpaq ekspedisiyalarına rəhbərlik etmişdir. Onun 230-dan çox elmi məqaləsi və bir neçə kitabı çap olunmuşdur. Ş.G.Həsənov hazırda Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində işləyir.

Eybalı Qara oğlu Mehrəliyev
Coğrafiya elmləri doktoru, professor E.Q.Mehrəliyev 1930-cu ildə anadan olmuşdur. 1951-ci ildə ADPİ-nu bitirmişdir. İnstitutda laborant, Coğrafiya İnstitutunda kiçik elmi işçi, EA-nın İqtisadiyyat İnstitutunda kiçik və böyük elmi işçi, S.Dadaşov adına Tikinti Materialları Elmi-Tədqiqat İnstitutunda iqtisadi tədqiqatlar şöbəsinin müdiri, Neft Akademiyasında və İqtisadiyyat İnstitutunda dosent işləmişdir. APİ-nin dekanı olmuş, Kosmik tədqiqatlar EİB-nin laboratoriya müdiri işləmiş, Coğrafiya İnstitutunda "Əhali coğrafiyası" şöbəsini yaratmış və ona rəhbərlik etmişdir. E.Q.Mehrəliyev 1958-ci ildə Bakıda namizədlik, 1992-ci ildə Kiyevdə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. 150-yə yaxın elmi məqalənin, 4 monoqrafiyanın, 4 kitabçanın, 14 çap olunmuş elmi işin, 14 elmi-tədqiqat hesabatının müəllifidir. Hazırda Dövlət İdarəçilik Akademiyasında işləyir.

İsayev Fikrət Kamal oğlu
İsayev Fikrət Kamal oğlu 1935-ci ildə anadan olub. M.Ə.Sabir adına Şamaxı Pedaqoji Texnikumunu və N.Tusi adına ADPU-nin fizika-riyaziyyat fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib. EA-nın Fizika İnstitutunun aspirantı olub (1956-1959). Həmin İnstitutda kiçik elmi işçi, baş elmi işçi işləyib (1959-1969). 1964-cü ildən həmin kafedranın professorudur. 1985-ci ildə Sankt-Peterburq Politexnik İnstitutu Elmi Şurasında dissertasiya müdafiə edərək fizika-riyaziyyat elmləri doktoru alimlik dərəcəsini alıb. 120-dən çox elmi işin, bir neçə müəlliflik şəhadətnaməsinin müəllifidir. Onun rəhbərliyi ilə 8 nəfər namizədlik, 1 nəfər isə doktorluq disertasiyası müdafiə edib. Hazırda Azərbaycan Tibb Universitetində işləyir.

Qocayev Mahir Ömər oğlu
Qocayev Mahir Ömər oğlu 1948-ci ildə anadan olub. 1967-1972-ci illərdə Neft və Kimya İnstitutunun axşam şöbəsində təhsil alıb. 1975-1994-cü illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyası Fizika İnstitutunda aspirant, baş laborant, kiçik və böyük elmi işçi, aparıcı elmi işçi, "Spektroskopiya" şöbəsinin müdir müavini olub. Dünyanın qabaqcıl elmi jurnallarında dərc olunmuş onlarla elmi məqalənin müəllifidir. Keçmiş SSRİ-də və dünyanın bir çox ölkəsində patentləşdirilmiş 50-dən çox ixtirası var. 1988-ci ildən Almaniya, Hollandiya, İsrail, İngiltərə, Rusiya Federasiyası, Ukrayna, Qazaxıstan, Latviya, Avstriya və Türkiyədə bir neçə şəxsi firmanın sahibidir. Fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, akademikdir. Rus, ingilis, türk, alman dillərini bilir. 1990-cı ildə SSRİ Xalq Nailiyyətləri sərgisinin dəqiq, yüksək elmi-texnoloji cihazların hazırlanmasına görə "Qızıl medalı"na layiq görülüb. Y.Məmmədəliyev adına mükafat, xeyriyyəçi-mesenat kimi, Z.Tağıyev adına Fəxri Diplomun sahibidir.

Alosmanov Mirəli Seyfəddin oğlu
Alosmanov Mirəli Seyfəddin oğlu 1939-cu ildə anadan olmuşdur. 1965-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin kimya fakültəsini bitirmişdir. Sumqayıt superfosfat zavodunda texnik, mühəndis, növbə rəisi, texnoloq və sex rəisi vəzifələrində işləmişdir. 1970-ci ildə Leninqrad Texnologiya İnstitutunun aspiranturasına daxil olmuş, 1974-cü ildə dissertasiya müdafiə edərək texnika elmləri namizədi alimlik dərəcəsi adı almışdır. 1990-cı ildə Moskva şəhəri Mendeleyev adına Texnologiya İnstitutunun Mərkəzləşdirilmiş Elmi Şurasında doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək texnika elmləri doktoru adı almışdır. 1968-ci ildən Azərbaycan Neft Akademiyasında assistent, dosent, professor, institututun nəzdindəki elmi-tədqiqat akademiyasının direktor müavini işləmişdir. Ümumi kimya texnologiyası sahəsində 527 səhifəlik kitabı rus dilindən tərcümə edilmişdir. Hazırda Türkiyə Respublikasında çalışır.

Əfəndiyev İbrahim Kərim oğlu
Əfəndiyev İbahim Kərim oğlu 1905-ci ildə anadan olub. ADU-nun tarix-ictimaiyyət fakültəsini bitirib. 1939-cu ildə tibb elmləri namizədi alimlik dərəcəsi adını alıb. 1948-1950-ci illərdə EA-nın doktoranturasında tibb tarixi üzrə oxuyub. 1953-cü ildə tibb elmləri doktoru olub. Moskva Tibb İnstitutunda tibb tarixi kafedrasının müdiri, Gürcüstan Respublikası Səhiyyə Nazirliyində təşkilat-metodiki şöbənin müdiri olub. 1957-ci ildən Azərbaycan Onkologiya İnstitutunda şöbə müdiri olub, 1960-cı ildən EA-da işləyib. 1973-cü ildən EA Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunda böyük elmi işçi işləyib. 80-ə yaxın elmi əsərin müəllifidir. 1980-ci ildə vəfat edib.

Məşhur el sənətkarları aşıq Bilal, aşıq Şakir Hacıyev, balabançı Əli Kərimov əslən Ağsu rayonundandırlar.

Aşıq Bilal
Aşıq Bilal 1872-ci ildə anadan olub. "Pristavın əlindən" adlı şerinə görə 1917-ci ildə onu Çar hökuməti həbsxanaya salır. 1928-ci ildə Bakıda Azərbaycan aşıqlarının birinci qurultayının nümayəndəsi olmuşdur. 1937-ci ildə üzərinə qara kölgə salınan günahsızlardan biri də el aşığı Aşıq Bilal oldu. 1937-ci il noyabrın 26-dan 27-nə keçən gecə güllələnmişdir.

Aşıq Şakir Hacıyev
1924-cü ildə anadan olmuş məşhur el aşığı Aşıq Şakir Hacıyev Bilal məktəbinin yetirməsi olmuşdur. Bir çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı olub. 1978-ci ildə vəfat edib.

Kərimov Əli Zülfüqar oğlu
Kərimov Əli Zülfüqar oğlu 1874-cü ildə anadan olub. Yastı balaban ustadı olmaqla yanaşı gözəl saz, tar, kamança, nağara, Qoşa nağara da çalmışdır. "Koroğlu nağarası"nın müəllifi olan Əli Kərimov 60-a yaxın yeni mahnı bəstələyib ifa edib. İndi həmin havaların çoxu radionun "Qızıl fondu"nda qorunub saxlanır.


Azərbaycanın əməkdar artisti, Dövlət mükafatı laureatı Səməndər Rzayev, Azərbaycanın xalq artisti, Şöhrət ordenli Rasim Balayev, Azərbaycanın xalq artisti, millət vəkili Mikayıl Mirzəyev də Ağsu torpağının yetişdirmələridirlər.

Səməndər Mənsim oğlu Rzayev
Səməndər Rzayev 1945-ci ildə anadan olub. 1964-cü ildə M.A.Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun dram və kino aktyorluğu fakültəsinə daxil olumşdur. İnstitutun son kursunda oxuyarkən, 1969-ci ildə M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Dövlət Akademik Dram Teatrına işə qəbul olunmuşdur. Ömrünün sonuna kimi bu teatrda fəaliyyət göstərmişdir. 1986-ci ildə vəfat etmişdir.
Rasim Əhməd oğlu Balayev

Rasim Balayev 1948-ci ildə anadan olub. Bakıda Teatr İnstitutunu (İncəsənət Univesiteti) bitirmişdir. "Nəsimi" filmindəki rol onun gələcək fəaliyyətini müəyyənləşdirmişdir. Hazırda Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqının katibidir.
Mikayıl Şahvələd oğlu Mirzəyev
1946-cı ildə anadan olmuşdur. Teatr İnstitutunu bitirmiş, xalq artisti, millət vəkili olmuşdur. Ömrünün son günlərinə qədər Azərbaycan Milli Akademik Teatrinda çalışmış, 2007-ci ildə vəfat etmişdir.

[redaktə / تحریر] Şəkillər

Şeyx Dursun türbəsi

Ağ künbəz. Qaraqoyunlu kəndi

Əbədi xatirə (II Dünya müharibəsinin şəhidlərinə)

Aşırımdan şəhərin görünüşü.

[redaktə / تحریر] Xarici keçidlər

• Azərbaycan Dövlət Statistika Komitəsi : Ağsu rayonunun etnik tərkibi (1999)
• http://www.agsu-ih.gov.az
• http://www.mcdmerkez.org/ts_general/azl/belediye/b-53.htm

	Ağsu rayonu kənd və qəsəbələri
Rayon: Ağsu Kənd və qəsəbələr: Abasxanlı, Ağabəyli, Ağalarbəyli, Ağarx, Aratlı-Curuğlu, Axundlu, Bəyimli, Bico, Bozavand, Cəfərli, Cəlayir, Cuğurlu, Çaparlı, Çiyni, Daşdəmirbəyli, Dilman, Dədəli, Dəllər, Elabad, Ərəbmehdibəy, Ərəbuşağı, Ərəbsarvan, Gəgəli, Gəndəxan, Girdə, Gursulu, Göydəlləkli, Hacıuşağı, Hacısəmədli, Hacıqədirli, Hacman, Hinqar, Xasıdərə, Xatman, Xanbulaq, Xəlilli, İlxıçı, Kalva, Küllülü, Kalağaylı, Kəndoba, Kəndaxan, Kövlüc, Keşdiməz, Qaradağ, Qaraqoyunlu, Qarabağlı, Qasımbəyli, Qiyaslı, Qaraməmmədli, Qəşəd, Quzay, Qaraqaşlı, Qırlar, Qaravəlli, Ləngəbiz, Maşadqanlı, Məlikçobanlı, Mustafalı, Musabəyli, Muradlı, Navahı, Nüydü, Növcü (Yuxarı Növcü), Nuran, Nəmirli, Padar, Padarqışlaq, Padarçöl, Pirhəsənli, Rəhimağalı, Rəhimli, Sanqalan, Sarvan, Suraxanı, Şahboyli, Təklə, Ülgüc, Yenilik, Yenikənd, Zarqava

g • m • r Azərbaycanın rayon və şəhərləri
Rayonlar	Abşeron • Ağdam • Ağdaş • Ağcabədi • Ağstafa • Ağsu • Astara • Babək* • Balakən • Bərdə • Beyləqan • Biləsuvar • Daşkəsən • Dəvəçi • Füzuli • Gədəbəy • Goranboy • Göyçay • Göygöl • Hacıqabul • İmişli • İsmayıllı • Cəbrayıl • Cəlilabad • Culfa* • Kəlbəcər • Kəngərli* • Xaçmaz • Xızı • Xocalı • Xocavənd • Kürdəmir • Laçın • Lənkəran • Lerik • Masallı • Neftçala • Oğuz • Ordubad* • Qəbələ • Qax • Qazax • Qobustan • Quba • Qubadlı • Qusar • Saatlı • Sabirabad • Sədərək* • Salyan • Samux • Şahbuz* • Şəki • Şamaxı • Şəmkir • Şərur* • Şuşa • Siyəzən • Tərtər • Tovuz • Ucar • Yardımlı • Yevlax • Zəngilan • Zaqatala • Zərdab
Şəhərlər	Bakı • Gəncə • Lənkəran • Mingəçevir • Naftalan • Naxçıvan* • Sumqayıt • Şəki • Şirvan • Şuşa • Xankəndi • Xırdalan • Yevlax
Ulduz şəkilli mətbəə nişanı olan (*) Naxçıvan Muxtar Respublikası