ABBA

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
ABBA
loqotip
şəkil
ABBA qrupunun üzvləri:
Benni, Anni-Frid, Aqneta, Byorn
Əsas məlumat
Janr pop-rok
avropop
disko
avrodisko
rəqs musiqisi
qlem-rok
Fəaliyyət
illəri
19721982
Ölkə Flag of Sweden.svg İsveç
Şəhər Stokholm
Dil ingiliscə
isveçcə
almanca
fransızca
ispanca
Leybl Polar Music (İsveç)
Polydor Records (Almaniya)
Atlantic Records (ABŞ, Kanada)
Universal Music Group (ABŞ)
Epic Records (Böyük Britaniya)
Disques Vogue (Fransa)
Discomate (Yaponiya)
RCA Records (Avstraliya/Cənubi Amerika)
və s.
Heyət Byorn Ulveus
Benni Andersson
Aqneta Feltskoq
Anni-Frid Linqstad
www.abbasite.com
Commons-logo.svg Audio, foto, video Commonsda

ABBA - 1970-1982-ci illərdə fəaliyyət göstərmiş İsveç musiqi kvarteti. Qrupun adı üzvlərinin adlarının baş hərflərindən yaranıb. Dünya üzrə qrupun 350 milyon albomu satılmışdır. 1974-cü il Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin qalibidir.

İlk albomu olan "Ring Ring" 1973-cü ildə çıxıb. 2008-ci ildə isə "The Albums" komplekti buraxılıb. Bu buraxılışa ABBA-nın 8 studiya albomu və 1 hədiyyə diski daxildir. ABBA 1972-1982-ci ilərdə fəaliiyət göstərmiş və ifaçılarının adlarının ilk hərflərinə görə adlandırılmış İsveç musiqi kvartetidi. ABBA dünya musiqi tarixinin ən məşhur və uğurlu qruplarınnan biridir. Qrupun musiqi yazıları bütün dünya üzrə 350 milyon nüsxədən çox satılmışdı. Kvartetin sinqlları 1970-80-cı illərdə dünya çarxlarında ilk yerləri tuturdu. Onların albomları isə dünya xitparadlarına başçılıq edirdi. Onlar radioların pleylistlərində indiyə qədər qalmaqdadılar.

Onlar Avropada ingilisdilli ölkələr arasında ilk yerləri tutan ilk qrup oldu. Grupun təsisçiləri musiqiçilər Byorn Ulveus və Benni Anderson idi. Onlar ilk dəfə 1966-cı ildə bir qonaqlıqda görüşüb birlikdə mahni bəstələmək qərarına gəlirlər. Benni o vaxtlar məşhur İsveç qrupu Hep Starsın solisti Byorn isə Hootenanny Singers ansamblında ifaçı və gitaraçı idi. Malmödəki konsertde Benni müğənni Anni-Frid Linqstad ilə tanış olur. Anni 13 yaşınnan müxtəlif qruplarla birlikdə Yaponiyada, Venesuelada çıxış etmişdi. 1969-cu ildə Anni milli konkursda qalib olur və daha da məşhurlaşır. Həmin vaxt Byorn bir televiziya şousunda Aqneta Feltskoqun necə ifa etdiyini görüb onunla tanış olmaq qərarına gəlir. Benni və Byorn məşhur xitlərin rimeyklərini ifa edirdilər. Qrupun güclü tərəfi onların birlikdə canlı ifa etmələri idi. Onların fanatları əsasən cavan qızlar idi. Onları İsveçdə “İsveç Bitlzı” adlandırırdılar. Aqneta qrupun ən cavan iştirakçısı idi. Onun 17 yaşı olanda onu artıq İsveçdə №1 adlandırırdılar. O həmdə öz mahnılarının bəstəkarı idi. Sonucda o o vaxtların ən məşhur pop ifaçısı oldu.

İlk dəfə bütün dördlük Stokholmda bir televiziya proqramının çəkilişlərində iştirak etmək üçün bir araya gəldilər oxumaga isə onlar birlikdə 1970-ci ildən başladılar. Kvartetin debyutu ilə eyni vaxtda 1970-ci il 1 noyabr tarixində Byornla Benninin ilk albomuda işıq üzü görür. Albomun adı Lika idi və ordakı mahnıların çoxu isveç dilində idi. Aqnet və Frida orda bekvokalçı kimi iştirak edirdilər.

1973-cü ildə Eurovision'un komissiyası tərəfinnən rədd edilmiş kvartetin Ring Ring mahnısı isveç,alman və ingilis dillərində yazıldı və həmin ölkələrin musiqi çarxlarında ilk yerləri tuttu. 1973-cü ilin martında kvartetin ilk Ring Ring adlı albomu işıq üzü gördü. 1974-cü ilin 6 aprelində ABBA qrupunun Vaterlo mahnısı İngiltərənin Brayton şəhərində keçirilən Evrovison müsabiqəsində ilk yeri tuttu. Britaniyanın musiqi çartlarında qrupun 8 albomu ilk yerləri tuturdu. Bunların arasında Greatest Hits albomunu xüsusi qeyd eləmək lazımdı. Bu albom 1975-ci ildə İsveçdə çıxdı. Okeanın o tərəfindədə qrup müəyyən uğurlar əldə etdi. Qrupun 3 albomu ABŞ'da “qızıl” adlandırılmışdı.

1976-cı ildə ABBA kral toyunnan əvvəl İsveç kralının qarşısında çıxış etdi və kütləyə yeni mahnısı olan "Dancing Queen"-i təqdim etdi. 1977-ci ildə onlar ilk Böyük Britaniya turnesinə çıxdılar və Albert-holl konsert zalında 11 min tamaşaçı qarşısında çıxış etdilər. Turnenin son mərhələsi Avstraliyada oldu və elə ordaca “ABBA” filmi üçün çoxlu material çəkildi. 15 dekabrda Avstraliyada filmin premyerası oldu.

1981-82-ci illərdən qrupun aktivliyi düşməyə başladı. 1982-ci ildə onların son sinqli olan "Under Attack" mahnisi çıxdı. Amma onların son hiti "Thank You For the Music" oldu. Abbanın yeni dirçəliş vaxtı 1992-ci ildə başladı. Polydor kompaniyası qrupun bütün xitlərini 2 diskdə yenidən buraxdı.

Massmedianın məlumatlarına görə 2000-ci ildə ABBA dəyəri 1 milyard dollar olan dünya turnesi kontraktınnan imtina etdilər.

ABBA heç vaxt öz fəaliyyətlərini dayandırdıqlarını rəsmən bəyan etməmişdilər. Amma qrup artıq uzun müddətdi ki dağılmış hesab edilir. Onların qrup halında son çıxışları 11 dekabr 1982-ci ildə Britaniya telekanalının efirində olub. 1983-cü ildə Aqneta öz solo albomunu yazmağa başlayarkən Frida artıq şəxsi albomu olan "Something Is Going On"-u buraxmışdı. Albom çox uğurlu alındı. Byorn bə Benni intervyularında qrupun dağılmaqını kəskin şəkildə rədd edirdilər. Frida və Aqnet bir neçə dəfə ABBA qrupunun yenə bir araya gələcəyini deyirdilər. Amma artıq qrup nümayəndələri arasında əvvəlki münasibətlər artıq yox idi. Həmin andan etibarən qrup daha kütlə qarşısında çıxış etmədi. Amma 2008-ci ildə "Mamma Mia" müziklinin premyerasında tamaşaçılar onları yenə tam heyətlə gördü.

ABBA 70-ci illərin ən uğurlu qrupu, isveçli kvartet ABBA 10 il ərzində pop-musiqi səhnəsində uğurla çıxış edərək,dünya melomanlarını bu gün də öz gözəlliyi və harmoniyası ilə valeh edən musiqilərlə sevindirib. ABBA-nın dağılmasından uzun müddət keçməsinə baxmayaraq, qrup bu gün də dünyanın ən məşhur pop qruplarından olaraq qalmaqdadır. Anni-Frid Linqstad, Aqneta Faltskoq, Benni Anderson və Byorn Ulveusdən ibarət ABBA qrupunun üzvlərinin hər biri ən azı iki dəfə rəsmi nikahda olub. Lakin Frida bu məsələdə bir az irəli gedərək, üç dəfə ailə qurub. Yeri gəlmişkən Anni-Fridin yəni Fridanın atası alman əsgəri olub. Müharibədə həlak olduğu düşünülən atanın sorağı 1977-ci ildə çıxıb. Belə ki, alman jurnalı "Bravo"nun dərc etdiyi material sayəsində Fridanın atasının sağ-salamat və ailəli olduğu məlum olub. Alfred Haas isə ağlına belə gətirə bilməyib ki, onun belə məşhur və istedadlı qızı var.

Avroviziya ABBA qrupu onları Avroviziyada uğura doğru apacaq yolu bir neçə il qət etməli olublar. Benni Anderson və Byorn Ulveusun bəstələdiyi «Say It With A Song» mahnısı 1972-ci ildə Lena Andersonun ifasında 3-cü yeri tutub. 1973-cü ildə isə gələcək ABBA, Bjorn, Benny, Agneta & Frida adı ilə Avroviziyanın milli seçim turunda «Ring Ring» mahnısı ilə iştirak edib.Həmin vaxt musiqiçilər 3-cü yeri tutublar. ABBA-ya uğur gətirən 18-ci Avroviziya mahnı yarışması 1974-cü ilin aprel ayının altısında keçirilib. Onlara qələbə gətirən isə «Waterloo» mahnısı olub. Tez-tez ABBA qrupunun beşinci üzvü adlandırılan Stiq Andersonun sözlərinə görə kvartetə uğur gətirən «Waterloo» mahnısının üzərində çalışarkən, çalışıb ki, mahnı dinləyicilər üçün tərcüməsiz başa düşülən olsun. ABBA üçün qələbə ilə yadda qalan Avroviziya mahnı yarışması 1974-cü ildə Böyük Britaniyada keçirilib. O zaman yerli mətbuat tərəfindən geniş işıqlandırılan Avroviziya yarışması, ABBA-nın dünyada tanınmasına daha da böyük dəstək olub. Artıq bütün dünya onlardan danışmağa başlayıb. Bu uğura daha bir amil də səbəb olub. Belə ki, həmin il ilk dəfə olaraq iştirakçıları ötən illərdəki ekspertlərdən ibarət münsiflər heyətindən fərqli olaraq, tamaşaçılar qiymətləndirib. Mövcud olduğu uzun illər ərzində «Waterloo» Avroviziya mahnı yarışmasının ən yaxşı mahnısı hesab edilir. Avroviziyanın 50 illiyi ərəfəsində mahnı yarışmasının laureatlarının birgə verdikləri konsertdən sonra ictimaiyyətin səsverməsi nəticəsində belə qənaətə gəlinib. Həmin səsvermə zamanı Domeniko Modunyo ikinci yeri, Conni Loqan isə üçüncü yeri tutub. Bu günə qədər ABBA-nın bütün dünyada 350 milyondan artıq diski satılıb. Hər il dünyada qrupun orta hesabla 3 milyon albomu satılır. 1976-cı ildən 1980-ci ilədək ABBA-nın doğma vətənləri İsveçdə, The Beatles qrupunun 14 il ərzində İngiltərədə satıldığı disklərindən daha artıq diskləri satılıb. Yəni ABBA qrupunun 4 il ərzində satıldığı diskləri The Beatles qrupunun 14 ildə satılan disklərindən daha çox olub. 1979-cu ildə ABBA Ginnesin Dünya Rekordları kitabına bütün dövrlərin və ən uğurlu qrupu kimi daxil olub. 2000-ci ildə ABBA üzvlərinə yenidən bir araya gələrək 100 konsertlik turne çərçivəsində çıxış etmələri üçün 1 milyard dollar təklif edilsə də, qrup üzvləri bundan imtina ediblər. «Mamma Mia!» müziklı 1999-cu ildə aprelin 4-də Londonda ABBA-nın Böyük Britaniyadakı möhtəşəm qələbəsindən düz 25 il sonra səhnəyə qoyulub. 2006-cı ildə «Mamma Mia!» müziklı eyni vaxtda dünyanın 8 ölkəsində nümayiş edilib. Müziklı 10 milyondan artıq insan izləyib. "Bu müzikl məni ABBA-dakı fəaliyyətimdən də çox zənginləşdirib". Byorn Ulveus belə deyib. AВBA-nın «Mamma Mia!» müziklında qrupun 22 mahnısından istifadə edilib. Bir çox ölkədə bu müzikl yerli dilə tərcümə edilib. Qrupun kompozisiyaları alman, fransız, italyan, ispan,rus,yapon,koreya,polyak dillərinə də tərcümə edilib. Benni Anderson və Byorn Ulveusun musiqi savadları yoxdur, onlar not tanımırlar. Qrupun notdan başı çıxan yeganə üzvü Aqneta Faltskoq olub. Elə bu üzdən də AВBA-nın «Mamma Mia!» müziklı səhnələşdirilərkən mahnıların orkest üçün aranjimanı zamanı müəyyən problemlər yaşanıb. Benni və Byornun sözlərinə görə elə buna görə də müziklın meydana gəlməsi üçün yüksək dərəcəli mütəxəssiləri cəlb etməli olublar. Düz altı ay ərzində mütəxəssislər ABBA üzvlərinə kompozisiyalarını orkestr üçün aranjiman etməkdə yaxından kömək ediblər.

Diskoqrafiya[redaktə]

  • 1973 — Ring Ring
  • 1974 — Waterloo
  • 1975 — ABBA
  • 1975 — Greatest Hits
  • 1976 — Arrival
  • 1977 — The Album
  • 1979 — Greatest Hits Vol. 2
  • 1979 — Voulez-vous
  • 1980 — Gracias Por La Musica (ispan dilində)
  • 1980 — Super Trouper
  • 1981 — The Visitors (Bu dünyada satışa çıxarılan ilk Audio CD idi)
  • 1982 — The Singles — The First Ten Years
  • 1986 — Live (konsert albomu)
  • 1992 — Gold Greatest Hits
  • 1992 — Oro - Grandes Exitos (ispan dilində)
  • 1993 — More ABBA Gold/More ABBA Hits
  • 1993 — Mas Oro - Mas Exitos (ispan dilində)
  • 1994 — Thank You For The Music
  • 1999 — Singles Collection 1972—1982
  • 1999 — Oro/Grandes Exitos (ispan dilində)
  • 2001 — The Definitive Collection
  • 2005 — ABBA The Complete Studio Recordings (9 studiya albomu + 2 video disk)
  • 2008 — The Albums (8 studiya albomu + 1 hədiyyə diski)