Abdullah ibn Səba

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

[Mənbə göstərin]

Abdullah ibn Səba (عبد الله بن سبأ; VII əsr) — İslamdakı səbailər təriqətinin banisi, üçüncü İslam xəlifəsi Osman ibn Əffanın (hakimiyyət illəri: 644-656) müasiri.

Bəzi mənbələrdə Abdullah ibn Səba ilk "radikal" şiələrdən biri kimi təqdim olunur. Bu şəxsin mövcudluğu tarixi mənbələrdə öz təsdiqini tapıb. Onun haqqında həm süni, həm də şiə müəllifləri öz əsərlərində yazmışlar. Müsəlman mənbələrinə görə Abdullah ibn Səba əslən Səba (Yəmən) şəhərindən olmuş və İslama iudaizmdən gəlmişdir. Anası Efiopiyadan olduğuna görə "qaranın oğlu" (İbn əs-Sauda) ləqəbini almışdır.

Abdullah ibn Səba həm yəhudilərin, həm xaçpərəstlərin, həm də müsəlmanların dini yazıları ilə yaxından tanış olmuş və ilahiyyat mövzularında mübahisələr etməyi çox xoşlamışdır. O, Tövrata istinad edərək bildirmişdir ki, hər bir peyğəmbərin bir mənəvi varisi (vasi) olmalıdır: Musada bu Aaron, Yeremiyada Varux, İsada Pyotr olub. Məhəmmədin varisi o Əlini sayırdı.

Abdullah ibn Səba həm də Məhəmmədin Əlidə zühur etməsi, Əlinin ruhunun sonrakı imamlarda öz təzahürünü tapması və qiyamət günündə Əlinin yer üzünə dönəcəyi ilə bağlı təlimin əsasını qomuşdur. Amma Əli Abdullahın təlimini dəstəkləməmişdir. Geniş yayılmış rəvayətə görə onu ilahiləşdirdiyinə görə Əli Abdullanı və onun ardıcıllarını lənətləmiş, hətta onu yandırmağı əmr etmişdir.

Abdullah ibn Səbanın tarixi şəxsiyyət və ya bir neçə şəxsi özündə cəmləyən uydurma şəxs olması ilə bağlı mübahisələr mövcuddur. Abdullahın mövcudluğu orta əsrlər müsəlman doksoqraflarına şiəliyin iudaizm köklərinin olması ilə bağlı fərziyyələr irəli sürməyə imkan verirdi.

İstinadlar[redaktə]

Həmçinin bax[redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə]