Abraham de Muavr

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Abraham de Muavr
fr. Abraham de Moivre
Abraham de moivre.jpg
Doğum tarixi: 26 may 1667(1667-05-26)
Doğum yeri: Flag of France.svg Fransa, Vitri-le-Fransua
Vəfatı: 27 noyabr 1754 (87 yaşında)
Vəfat yeri: Flag of the United Kingdom.svg Böyük Britaniya, London

Abraham de Muavr (fr. Abraham de Moivre, 26 may 166727 noyabr 1754) - əslən fransız olan ingilis alimidir.

Həyatı[redaktə]

Abraham de Muavr 1667-ci ildə Fransanın Vitri-le-Fransua şəhərində anadan olmuşdur. Atası Daniel cərrah idi və övladının gələcəkdə təhsil alması üçün köməyini əsirgəmirdi. Muavr 11 yaşına kimi xristian qardaşlar adlı dini təriqətin Katolik məktəbində təhsil alır. Daniel protestant idi və 1678-ci ildə Muavrın 11 yaşı tamam olanda, onu Sedan şəhərində protestantların təhsil aldığı Sedan Akademiyasına verir. 1682-ci ildə isə katolik kilsəs tərəfindən bu akademiya bağlanılır. 6 il keçdikdən sonra 27 aprel 1688-ci ildə Muavr protestant olduğu üçün ölkəni tərk etməyə məcbur olur. İngiltərənin paytaxtı London şəhərinə köçdükdən sonra ömrünün sonuna kimi burada yaşayır. Muavr bura gələn zaman istedadlı bir riyaziyyatçı kimi tanınır. Lakin xarici ölkədən gəldiyi üçün yüksək vəzifələrə yüksələ bilmir.

1692-ci ildə ingilis astronomu Edmund Halley ilə tanış olur. Bir müddət keçəndən sonra İsaak Nyutonla görüşür və ona riyazi məsələlərdə kömək edir. 1697-ci ildə İngiltərə Kral Cəmiyyətinin üzvü seçilir. 1722-ci ildə Muavr düsturunu yaradır. Muavr ilk dəfə olaraq Laplas teoreminin hallarını isbat etmişdir. 1735-ci ildə Berlin Akademiyasının, 27 iyun 1754-cü il tarixind' isə Paris Akademiyasının üzvü seçilir.

Abraham de Muavr ömrü boyu kasıb tərzi sürmüşdür. Muavr 1754-cü ildə London şəhərində vəfat edir. Astronomiya elmində mühüm tədqiqatlarına görə 11 aprel 2000-ci il tarixində kəşf edilən "28729 Muavr" adlı asteroid onun şərəfinə adlandırılmışdır.

Maraqlı faktlar[redaktə]

  • Rəvayətə görə, bir dəfə İsaak Nyutonun yanına riyazi xarakterli çox asan sualları araşdırmaq üçün onun yanına gəlirlər. Bu zaman Nyuton deyir: "Muavrın yanına gedin, o bunu məndən yaxşı ayırd edə bilir"[1].
  • Əfsanəyə görə, Muavr ölüm gününü dəqiq söyləmişdir. O, yuxusunun arifmetik proqressiyasına uyğun olaraq artmasına fikir verir. Yuxusunun 24 saata çatacağını hesablamış və fikrində yanılmamışdır.[2]

İstinadlar[redaktə]

  1. Isaac Todhunter, History of the Mathematical Theory of Probabılıty from the Time of Pascal to that of Lagrange, 1865, p. 135.
  2. J J O'Connor and E F Robertson. Abraham de Moivre, biography на сайте Mac Tutor. University of St Andrews, Scotland. (ing.)