Aişə binti Əbu Bəkir
| Aişə | |
| Aişə binti Əbu Bəkir ibn Əbu Quhafə | |
| İlk adı: | Aişə |
|---|---|
| Doğum tarixi: | 614-cü il |
| Doğum yeri: | Məkkə, Ərəbistan |
| Vəfatı: | 678-ci il |
| Vəfat yeri: | Mədinə, Ərəb Xilafəti |
| Atası: | Əbu Bəkir ibn Əbu Quhafə |
| Həyat yoldaşı: | Məhəmməd ibn Abdullah |
| Uşağı: | yoxdur |
| Milliyyəti: | Ərəb |
Aişə binti Əbu Bəkir (614, Məkkə - 678, Mədinə) (ərəb. عائشة بنت أبي بكر) — İslam peyğəmbəri Məhəmmədin həyat yoldaşlarından biri, xəlifə Əbu Bəkir'in qızıdır. Məhəmməd kimi Qüreyş qəbiləsindəndir. Müsəlmanlar tərəfindən "Möminlərin[1] Anası" olaraq qəbul edilir[2]. Aişə, dövrümüzə qədər gəlib çatan bir çox hədisin mənbəsi olaraq da qəbul edilir.
Mündəricat |
Haqqında [redaktə]
Aişə binti Əbu Bəkir ibn Əbu Quhafə 614-cü ildə Məkkədə dünyaya gəlmişdir. Qüreyş qəbiləsindəndir və atası məşhur səhabə Əbu Bəkirdir. Aişənin uşaqlıq illəri Məkkədə keçmişdir. Bəzi rəvayətlərə görə 6, bəzilərinə görə də 9 yaşında Məhəmməd ibn Abdullahla evlənmişdir. 622-ci ildə Məhəmməd və digər bir qrup müsəlmanlarla birlikdə Mədinəyə köçmüşdür. 632-ci ildə atası Əbu Bəkir xəlifə seçilmişdir. Osmanın xəlifəliyi zamanında (644-656) onun etdiyi bəzi hərəkətləri pisləmiş və peyğəmbərin hələ ayaqqabısının çürümədiyi bir vaxtda onun sünnəsinə riayət edilmədiyini söylədiyi rəvayət edilir. 656-cı ildə xəlifə Osmanın üsyançılar tərəfindən öldürülməsi və Əli ibn Əbu Talibin xəlifə seçilməsindən sonra səhabələr Təlhə, Zübeyr və digərləri ilə birləşib Əliyə tabe olmaqdan boyun qaçırmış və onu Osmanın öldürülməsində ittiham edərək ona qarşı vuruşmuşdur. Tarixdə Cəməl döyüşü olaraq anılan bu döyüşdə Aişə və tərəfdaşları məğlub olmuş, Təlhə və Zübeyr isə döyüş zamanı öldürülmüşdür. Əli qələbədən sonra Aişəni əfv etmiş, onu Mədinəyə yola salmış və ona maaş da kəsmişdir. Bu hadisədən sonra bir də heç bir siyasi məsələlərə qarışmayan Aişə ömrünün sonuna qədər Mədinədə yaşamış və burada da vəfat etmişdir.
Haqqında nəql olunan kəlamlar [redaktə]
Mənə Məhəmməd ibn Hüseyn rəvayət etdi, dedi ki: Mənə Əhməd ibn Həzim rəvayət etdi, dedi ki: Mənə Asim ibn Əmmar və Osman ibn Əbu Şeybə rəvayət etdi, dedilər ki: Cərir bizə Aməşdən, o Amr ibn Murradan, o Əbul Bəxtəridən rəvayət etdi, dedi ki: Əlinin (ə) şəhadət xəbəri Aişəyə çatanda səcdələr etdi.[3]
…Ubeydullah ibn Abdullah ibn Utbə Aişənin belə dediyini izah etdi: “Rəsulullahın xəstəliyi ağırlaşıb ağrısı şiddətlənəndə mənim evimdə baxılmaq üçün arvadlarından icazə istədi, onlar da icazə verdilər. Sonra Rəsulullah iki nəfər arasında, Abbas ibn Əbdülmüttəlib ilə başqa birinin arasında, ayaqları yerdə sürünərək çıxdı…”
(Ravi) Ubeydullah dedi ki: Aişənin söylədiklərini Abdullah (ibn Abbas)-a xəbər verdim, Abdullah ibn Abbas mənə: “Aişənin adını demədiyi digər şəxsin kim olduğunu bilərsənmi? dedi.” Mən “Xeyr” dedim. İbni Abbas dedi : “O Əli idi, Aişə onun haqqında xeyirli danışmaq istəməz.”[4][5]
Mənə Məhəmməd ibn Həsən r.ə. danışdı dedi ki: Hüseyn ibn Həsən ibn Əban mənə Hüseyn ibn Səiddən, o Nadr ibn Süveyddən, o Hişam ibn Səlimdən, o Süleyman ibn Xaliddən, o da Əbu Abdullahdan (İmam Cəfər əs Sadiq ə.s.)‘dan rəvayət etdi, dedi ki:“Hüseyn ibn Əli, Həsən ibn Əli ə.s‘ı Rəsulullah s.ə.ə.‘ın yanında dəfn etmək istədiyində camaat onun yanına gəldi. Bir adam dedi ki: ”Həsən ibn Əlinin “Hüseynə mənim dəfnimdə qan tökülməməsini söyləyin” dediyin eşitdim” bu səbəbdən (Həsən ibn Əli ə.s.) Rəsulullah s-ın yanında dəfn edilmədi. Rəsulullah s-dən sonra ilk dəfə qatıra minən qadın Aişə oldu. O məscidə gələrək Həsən ibn Əli ə.s.-ın Rəsululahın yanında dəfn olunmasına mane oldu.[6]
İstinadlar [redaktə]
- ↑ İslam mənbələrində olan bəzi hədislərə əsasən buradakı mömin sözündən məqsəd o dövrdə yaşamış mömin kişilərdir.
İbn Məsrukdan rəvayət edilir : "Bir qadın Aişəyə dedi : Ey Ana ! , Aişə ona cavab verdi : Mən sənin anan deyiləm , mən sizin kişilərinizin anasıyam."
"Bir qadın Aişəyə dedi : Ey Ana ! , Aişə ona cavab verdi : Mən sənin anan deyiləm , mən sizin kişilərinizin anasıyam."
İbn Səəd və Beyhaqi Aişədən nəql edirlər: "Bir qadın Aişəyə dedi : Ey Ana ! , Aişə ona cavab verdi : Mən sənin anan deyiləm , mən sizin kişilərinizin anasıyam."
İbn Məsrukdan rəvayət edilir : "Bir qadın Aişəyə dedi : Ey Ana ! , Aişə ona cavab verdi : Mən sənin anan deyiləm , mən sizin kişilərinizin anasıyam."
- ↑
Peyğəmbər möminlərə onların özlərindən daha yaxındır. (Möminlər peyğəmbəri özlərindən çox sevməli, onun hər bir əmrini sözsüz yerinə yetirməlidirlər). Onun övrətləri (möminlərin) analarıdır (heç kəs onlarla evlənə bilməz). Qohumlar (bir-birinə vərəsə olmaq baxımından) Allahın Kitabında möminlərdən və mühacirlərdən daha yaxındırlar. Amma (qohum olmayan) dostlarınıza (vəsiyyətlə) bir yaxşılıq edə (bir irs qoya) bilərsiniz. Bu (hökm) kitabda (lövhi-məhfuzda) yazılmışdır. (İslamın ilk dövrlərində sizə qardaş olanların, birlikdə Mədinəyə hicrət edənlərin bir-birinə vərəsə olmaq ixtiyarı var idi. Sonralar bu hökm ləğv edilib varislər məsələsində üstünlük qohumlara verildi. Qohum olmayan möminlərin bir-birinə vərəsə olması isə yalnız vəsiyyət yolu ilə mümkün hesab edildi).
- ↑ Əbul Fərəc əl İsfahani, "Maqtəlut Talibin", c. 1, səh. 59
- ↑ İbni Sad, “Təbaqət əl-Kubra”, c. 2, səh. 205
- ↑ Əhməd ibn Hənbəl, “Müsnəd”, c. 6, səh. 34, hədis 24107
- Şeyx Şueyb əl-Arnaut : Hədisin isnadı Şeyxeyn (Buxari və Müslim) şərtlərinə görə səhihdir.
- ↑ Şeyx Səduq, “İləluş Şərai”, c. 1, səh. 221, hədis 1
