Aişə binti Əbu Bəkir

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Aişə
Aişə binti Əbu Bəkir ibn Əbu Quhafə
Şəkil yoxdur.jpg
İlk adı: Aişə
Doğum tarixi: 605(605-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri: Məkkə, Ərəbistan
Vəfatı: 678(678-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Vəfat yeri: Mədinə, Ərəb Xilafəti
Atası: Əbu Bəkir ibn Əbu Quhafə
Həyat yoldaşı: Məhəmməd ibn Abdullah
Uşağı: yoxdur
Milliyyəti: Ərəb

Aişə binti Əbu Bəkir (605, Məkkə - 678, Mədinə) (ərəb. عائشة بنت أبي بكر‎‎) — İslam peyğəmbəri Məhəmmədin həyat yoldaşlarından biri, xəlifə Əbu Bəkir'in qızıdır. Məhəmməd kimi Qüreyş qəbiləsindəndir. Müsəlmanlar tərəfindən "Möminlərin[1] Anası" olaraq qəbul edilir[2]. Aişə, dövrümüzə qədər gəlib çatan bir çox hədisin mənbəsi olaraq da qəbul edilir.

Haqqında[redaktə]

Aişə binti Əbu Bəkir ibn Əbu Quhafə 605-ci ildə Məkkədə dünyaya gəlmişdir. Qüreyş qəbiləsindəndir və atası məşhur səhabə Əbu Bəkirdir. Aişənin uşaqlıq illəri Məkkədə keçmişdir. Bəzi rəvayətlərə görə 6[3][4][5][6][7] və ya 17-18[8] yaşında Məhəmməd ibn Abdullahla evlənmişdir. 622-ci ildə Məhəmməd və digər bir qrup müsəlmanlarla birlikdə Mədinəyə köçmüşdür. 632-ci ildə atası Əbu Bəkir xəlifə seçilmişdir. Osmanın xəlifəliyi zamanında (644-656) onun etdiyi bəzi hərəkətləri pisləmiş və peyğəmbərin hələ ayaqqabısının çürümədiyi bir vaxtda onun sünnəsinə riayət edilmədiyini söylədiyi rəvayət edilir. 656-cı ildə xəlifə Osmanın üsyançılar tərəfindən öldürülməsi və Əli ibn Əbu Talibin xəlifə seçilməsindən sonra səhabələr Təlhə, Zübeyr və digərləri ilə birləşib Əliyə tabe olmaqdan boyun qaçırmış və onu Osmanın öldürülməsində ittiham edərək ona qarşı vuruşmuşdur. Tarixdə Cəməl döyüşü olaraq anılan bu döyüşdə Aişə və tərəfdaşları məğlub olmuş, TəlhəZübeyr isə döyüş zamanı öldürülmüşdür. Əli qələbədən sonra Aişəni əfv etmiş, onu Mədinəyə yola salmış və ona maaş da kəsmişdir. Bu hadisədən sonra bir də heç bir siyasi məsələlərə qarışmayan Aişə ömrünün sonuna qədər Mədinədə yaşamış və burada da vəfat etmişdir.

Haqqında nəql olunan kəlamlar[redaktə]

Mənə Məhəmməd ibn Hüseyn rəvayət etdi, dedi ki: Mənə Əhməd ibn Həzim rəvayət etdi, dedi ki: Mənə Asim ibn Əmmar və Osman ibn Əbu Şeybə rəvayət etdi, dedilər ki: Cərir bizə Aməşdən, o Amr ibn Murradan, o Əbul Bəxtəridən rəvayət etdi, dedi ki: Əlinin (ə) şəhadət xəbəri Aişəyə çatanda səcdələr etdi.[9]

…Ubeydullah ibn Abdullah ibn Utbə Aişənin belə dediyini izah etdi: “Rəsulullahın xəstəliyi ağırlaşıb ağrısı şiddətlənəndə mənim evimdə baxılmaq üçün arvadlarından icazə istədi, onlar da icazə verdilər. Sonra Rəsulullah iki nəfər arasında, Abbas ibn Əbdülmüttəlib ilə başqa birinin arasında, ayaqları yerdə sürünərək çıxdı…”

(Ravi) Ubeydullah dedi ki: Aişənin söylədiklərini Abdullah (ibn Abbas)-a xəbər verdim, Abdullah ibn Abbas mənə: “Aişənin adını demədiyi digər şəxsin kim olduğunu bilərsənmi? dedi.” Mən “Xeyr” dedim. İbni Abbas dedi : “O Əli idi, Aişə onun haqqında xeyirli danışmaq istəməz.”[10][11]

Mənə Məhəmməd ibn Həsən r.ə. danışdı dedi ki: Hüseyn ibn Həsən ibn Əban mənə Hüseyn ibn Səiddən, o Nadr ibn Süveyddən, o Hişam ibn Səlimdən, o Süleyman ibn Xaliddən, o da Əbu Abdullahdan (İmam Cəfər əs Sadiq ə.s.)‘dan rəvayət etdi, dedi ki:“Hüseyn ibn Əli, Həsən ibn Əli ə.s‘ı Rəsulullah s.ə.ə.‘ın yanında dəfn etmək istədiyində camaat onun yanına gəldi. Bir adam dedi ki: ”Həsən ibn Əlinin “Hüseynə mənim dəfnimdə qan tökülməməsini söyləyin” dediyin eşitdim” bu səbəbdən (Həsən ibn Əli ə.s.) Rəsulullah s-ın yanında dəfn edilmədi. Rəsulullah s-dən sonra ilk dəfə qatıra minən qadın Aişə oldu. O məscidə gələrək Həsən ibn Əli ə.s.-ın Rəsululahın yanında dəfn olunmasına mane oldu.[12]

İstinadlar[redaktə]

  1. İslam mənbələrində olan bəzi hədislərə əsasən buradakı mömin sözündən məqsəd o dövrdə yaşamış mömin kişilərdir.

    İbn Məsrukdan rəvayət edilir : "Bir qadın Aişəyə dedi  : Ey Ana ! , Aişə ona cavab verdi : Mən sənin anan deyiləm , mən sizin kişilərinizin anasıyam."

    "Bir qadın Aişəyə dedi  : Ey Ana ! , Aişə ona cavab verdi : Mən sənin anan deyiləm , mən sizin kişilərinizin anasıyam."

    İbn Səəd və Beyhaqi Aişədən nəql edirlər: "Bir qadın Aişəyə dedi : Ey Ana ! , Aişə ona cavab verdi : Mən sənin anan deyiləm , mən sizin kişilərinizin anasıyam."

    İbn Məsrukdan rəvayət edilir : "Bir qadın Aişəyə dedi  : Ey Ana ! , Aişə ona cavab verdi : Mən sənin anan deyiləm , mən sizin kişilərinizin anasıyam."

  2. Peyğəmbər möminlərə onların özlərindən daha yaxındır. (Möminlər peyğəmbəri özlərindən çox sevməli, onun hər bir əmrini sözsüz yerinə yetirməlidirlər). Onun övrətləri (möminlərin) analarıdır (heç kəs onlarla evlənə bilməz). Qohumlar (bir-birinə vərəsə olmaq baxımından) Allahın Kitabında möminlərdən və mühacirlərdən daha yaxındırlar. Amma (qohum olmayan) dostlarınıza (vəsiyyətlə) bir yaxşılıq edə (bir irs qoya) bilərsiniz. Bu (hökm) kitabda (lövhi-məhfuzda) yazılmışdır. (İslamın ilk dövrlərində sizə qardaş olanların, birlikdə Mədinəyə hicrət edənlərin bir-birinə vərəsə olmaq ixtiyarı var idi. Sonralar bu hökm ləğv edilib varislər məsələsində üstünlük qohumlara verildi. Qohum olmayan möminlərin bir-birinə vərəsə olması isə yalnız vəsiyyət yolu ilə mümkün hesab edildi).

  3. Хадисы 1422-0, 1422-1 Муслим » КНИГА ЖЕНИТЬБЫ » "О выдаче отцом замуж малолетней девственницы"
  4. Бухари Sahih al-Bukhari 5133 Sahih al-Bukhari > Wedlock, Marriage > Chapter: Giving one's young children in marriage
  5. Бухари Sahih al-Bukhari 5134 Sahih al-Bukhari > Wedlock, Marriage > Chapter: The marrying of a daughter by her father to a ruler
  6. Бухари Sahih al-Bukhari 5158 Sahih al-Bukhari > Wedlock, Marriage > Chapter: Whoever consummated his marriage with a lady of nine years of age
  7. Хадис 1515(3894) Бухари » Книга 65. Книга о достоинствах ансаров » "Заключение брачного договора пророка, да благословит его Аллах и приветствует, с ‘Аишей, её приезд в Медину и его женитьба на ней."
  8. Müzakirə:Aişə binti Əbu Bəkir#Yaşı
  9. Əbul Fərəc əl İsfahani, "Maqtəlut Talibin", c. 1, səh. 59
  10. İbni Sad, “Təbaqət əl-Kubra”, c. 2, səh. 205
  11. Əhməd ibn Hənbəl, “Müsnəd”, c. 6, səh. 34, hədis 24107
    • Şeyx Şueyb əl-Arnaut : Hədisin isnadı Şeyxeyn (Buxari və Müslim) şərtlərinə görə səhihdir.
  12. Şeyx Səduq, “İləluş Şərai”, c. 1, səh. 221, hədis 1

Mənbə[redaktə]

Ədəbiyyat[redaktə]

Həmçinin bax[redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə]