Aişə binti Əbu Bəkir

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Aişə
Aişə binti Əbu Bəkir ibn Əbu Quhafə
Şəkil yoxdur.jpg
İlk adı: Aişə
Doğum tarixi: 605(605-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri: Məkkə, Ərəbistan
Vəfatı: 678(678-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Vəfat yeri: Mədinə, Ərəb Xilafəti
Atası: Əbu Bəkir ibn Əbu Quhafə
Həyat yoldaşı: Məhəmməd ibn Abdullah
Uşağı: yoxdur
Milliyyəti: Ərəb

Aişə binti Əbu Bəkir (605, Məkkə - 678, Mədinə) (ərəb. عائشة بنت أبي بكر‎‎) — İslam peyğəmbəri Məhəmmədin həyat yoldaşlarından biri, xəlifə Əbu Bəkir'in qızıdır. Məhəmməd kimi Qüreyş qəbiləsindəndir. Müsəlmanlar tərəfindən "Möminlərin[1] Anası" olaraq qəbul edilir[2]. Aişə, dövrümüzə qədər gəlib çatan bir çox hədisin mənbəsi olaraq da qəbul edilir.

Haqqında[redaktə]

Aişə binti Əbu Bəkir ibn Əbu Quhafə 605-ci ildə Məkkədə dünyaya gəlmişdir. Qüreyş qəbiləsindəndir və atası məşhur səhabə Əbu Bəkirdir. Aişənin uşaqlıq illəri Məkkədə keçmişdir. Bəzi rəvayətlərə görə 6[3][4][5][6][7] və ya 17-18[8] yaşında Məhəmməd ibn Abdullahla evlənmişdir. 622-ci ildə Məhəmməd və digər bir qrup müsəlmanlarla birlikdə Mədinəyə köçmüşdür. 632-ci ildə atası Əbu Bəkir xəlifə seçilmişdir. Osmanın xəlifəliyi zamanında (644-656) onun etdiyi bəzi hərəkətləri pisləmiş və peyğəmbərin hələ ayaqqabısının çürümədiyi bir vaxtda onun sünnəsinə riayət edilmədiyini söylədiyi rəvayət edilir. 656-cı ildə xəlifə Osmanın üsyançılar tərəfindən öldürülməsi və Əli ibn Əbu Talibin xəlifə seçilməsindən sonra səhabələr Təlhə, Zübeyr və digərləri ilə birləşib Əliyə tabe olmaqdan boyun qaçırmış və onu Osmanın öldürülməsində ittiham edərək ona qarşı vuruşmuşdur. Tarixdə Cəməl döyüşü olaraq anılan bu döyüşdə Aişə və tərəfdaşları məğlub olmuş, TəlhəZübeyr isə döyüş zamanı öldürülmüşdür. Əli qələbədən sonra Aişəni əfv etmiş, onu Mədinəyə yola salmış və ona maaş da kəsmişdir. Bu hadisədən sonra bir də heç bir siyasi məsələlərə qarışmayan Aişə ömrünün sonuna qədər Mədinədə yaşamış və burada da vəfat etmişdir.

Ölümü[redaktə]

Aişənin ölümü Hicri təqvimi ilə 58-ci il, ramazan ayının on yeddisində Əbu Bəkrin qızı Aişə Müaviyənin əli ilə öldürüldü və özünün rəva olmayan əməlinin cəzasına çatdı. (Müstədrəkül-səfinətil-bihar: c.5, s. 214 – Feyzül-əllam, s. 36 –Vəqayeül-əyyam: s. 43) Peyğəmbər (s) onun ölüm və dəfnin həyatda ikən görmək istəyirdi. (Səb`ətun minəs-sələf: c. 5, s. 267) İbn Əbil-Hədid yazır: “Əgər ikinci xəlifə Əlinin yerində olsaydı həqiqətən Aişəni tikə-tikə doğrayardı.” (Şərhe-nəhcül-bəlağe: İbn Əl-Hədid: c. 17, s. 254) Müaviyə, oğlu Yezid üçün camaatdan beyət almaq istyəndə Aişə onu inkar edib Müaviyəni təhdid edib dedi: “ Qardaşım Məhəmmədi öldürdün, Yezid üçün isə beyət alırsan?” Müaviyə onun fitnəyə səbəb olacağından qorxdu. Ona görə də öz evində bir quyu qazdı. Onun üzərinə qiymətli bir xalça örtüb üstünə taxt qoydu və Aişəni evinə çağırdı. Aişə daxil olanda Müaviyə onu taxtın üstündə oturmağa dəvət etdi. Onun üzərinə oturan anda o, çöküb quyunun içinə düşdü və öldü. Müaviyə quyunun içində bir neçə zəhərli nizə sancmışdı. Aişə quyunun içinə düşən kimi dərhal həlak oldu. Bu qadın? peyğəmbərin (s) həyatda olduğu dövrdə onunla heç də münasib rəftar etmirdi. O, həzrət Əli (ə), Siddiqeyi-Kubra (ə.s) və peyğəmbərin həyat yoldaşlarına pis münasibət göstərir onlara qarşı kin bəsləyirdi. Cəməl döyüşü və on altı min müsəlmanın öldürülməsi onun fitnəsi nəticəsində baş vermişdi. Həzrət Fatimeyi-Zəhra (ə.s) şəhadətə çatdıqda peyğəmbərin (s) həyat yoldaşları həzrətə başsağlığı verməyə gəldilər, Aişədən başqa. O, özünün xəstə göstərib bir söz dedi ki, o isə onun sevincinə dəlalət edirdi. (Rəyahini- şəriə: c. 2, s. 357) Onun həzrət Əliyə (ə) kininin ən bariz nümunəsi bu idi ki, qulamını “Əbdürrəhman” adlandırıb dedi: “Əli ibn Əbu Talibin (ə) qatili Əbdürrəhman ibn Mülcəmə bəslədiyim məhəbbətə görə qulamı, bu adla adlandırdım.” (Rəyahini- şəriə: c. 2, s. 357 –Səfinətül-bihar: c. 2, s. 741) Mərhum Seyyid ibn Tavus (r) yazır: “Bu rəvayəti eşidəndə çox təəccübləndim ki, Kufədən bir qadın Aişənin yanına gedib dedi: “Ey möminlərin anası! Öz mömin övladını qəsdən öldürən qadın haqqında nə deyərsən?” Aişə dedi: “O qadın, öz övladını öldürməklə qatil olur. Çünki Allah-taala buyurub: “Hər kəs bir mömini qəsdən öldürsə cəzası cəhənnəmdə əbədi qalmaqdır...” (“Nisa” surəsi, ayə: 93) Sonra Kufəli qadın dedi: “ Elə isə övladlarından on altı min nəfəri öldürən ana haqqında nə deyirsən, bir halda ki, onların hamısı müsəlman idi?” Aişə anladı ki, o qadının məqsədi onun özündür, Cəməl döyüşündə on altı min müsəlmanın ölümünə səbəb olub. O üzdən çox narahat olub dedi: “Bu Allah düşmənini məndən uzaqlaşdırın?” (Təraif, s. 448).

Haqqında nəql olunan kəlamlar[redaktə]

Aişə (radıyallahu anhə) rəvayət edir ki, Peyğəmbər (səllallahu aleyhi və səlləm) ona buyurdu: «Ya Aişə! Bu Cəbraildi, sənə salam söyləyir». Aişə: «VƏ ALEYHİS SƏLAMU VƏ RAHMƏTULLAHİ – Allahın salamı və rəhməti onun üzərinə olsun» deyə cavab verdim.[9]

Aişə (radıyallahu anhə) rəvayət edir ki, Peyğəmbər (səllallahu aleyhi və səlləm) buyurdu: «Ya Aişə! Sən 3 gecə yuxumda mənə göstərildin. Sənin surətini mənə ipəkli bir parçada mələk gətirdi və: «Bu rəsmin sahibi sənin zövcəndir!» dedi. Nəhayət mən sənin üzünü açınca baxdım ki, o surət sənsən». [10]

Peyğəmbər (səllallahu aleyhi və səlləm) buyurdu: «Aişənin (digər) qadınlara üstünlüyü, səridin (Ət və çörək parçalarından düzəldilən və ərəblərdə digər yeməklərdən üstün olan bir yemək növü) digər yeməklərdən üstünlüyü kimidir».[11]


Amr ibn As (radıyallahu anhu) rəvayət edir ki, Peyğəmbərdən (səllallahu aleyhi və səlləm) soruşdum: «İnsanların hansı sənə ən sevimlidir, ey Allahın Rəsulu?». Rəsulallah: «Aişə» deyə buyurdu. Mən: «Bəs kişilərdən?» deyə soruşduqda: «Onun atası» deyə cavab verdi.[12]

İstinadlar[redaktə]

  1. İslam mənbələrində olan bəzi hədislərə əsasən buradakı mömin sözündən məqsəd o dövrdə yaşamış mömin kişilərdir.

    İbn Məsrukdan rəvayət edilir : "Bir qadın Aişəyə dedi  : Ey Ana ! , Aişə ona cavab verdi : Mən sənin anan deyiləm , mən sizin kişilərinizin anasıyam."

    "Bir qadın Aişəyə dedi  : Ey Ana ! , Aişə ona cavab verdi : Mən sənin anan deyiləm , mən sizin kişilərinizin anasıyam."

    İbn Səəd və Beyhaqi Aişədən nəql edirlər: "Bir qadın Aişəyə dedi : Ey Ana ! , Aişə ona cavab verdi : Mən sənin anan deyiləm , mən sizin kişilərinizin anasıyam."

    İbn Məsrukdan rəvayət edilir : "Bir qadın Aişəyə dedi  : Ey Ana ! , Aişə ona cavab verdi : Mən sənin anan deyiləm , mən sizin kişilərinizin anasıyam."

  2. Peyğəmbər möminlərə onların özlərindən daha yaxındır. (Möminlər peyğəmbəri özlərindən çox sevməli, onun hər bir əmrini sözsüz yerinə yetirməlidirlər). Onun övrətləri (möminlərin) analarıdır (heç kəs onlarla evlənə bilməz). Qohumlar (bir-birinə vərəsə olmaq baxımından) Allahın Kitabında möminlərdən və mühacirlərdən daha yaxındırlar. Amma (qohum olmayan) dostlarınıza (vəsiyyətlə) bir yaxşılıq edə (bir irs qoya) bilərsiniz. Bu (hökm) kitabda (lövhi-məhfuzda) yazılmışdır. (İslamın ilk dövrlərində sizə qardaş olanların, birlikdə Mədinəyə hicrət edənlərin bir-birinə vərəsə olmaq ixtiyarı var idi. Sonralar bu hökm ləğv edilib varislər məsələsində üstünlük qohumlara verildi. Qohum olmayan möminlərin bir-birinə vərəsə olması isə yalnız vəsiyyət yolu ilə mümkün hesab edildi).

  3. Хадисы 1422-0, 1422-1 Муслим » КНИГА ЖЕНИТЬБЫ » "О выдаче отцом замуж малолетней девственницы"
  4. Бухари Sahih al-Bukhari 5133 Sahih al-Bukhari > Wedlock, Marriage > Chapter: Giving one's young children in marriage
  5. Бухари Sahih al-Bukhari 5134 Sahih al-Bukhari > Wedlock, Marriage > Chapter: The marrying of a daughter by her father to a ruler
  6. Бухари Sahih al-Bukhari 5158 Sahih al-Bukhari > Wedlock, Marriage > Chapter: Whoever consummated his marriage with a lady of nine years of age
  7. Хадис 1515(3894) Бухари » Книга 65. Книга о достоинствах ансаров » "Заключение брачного договора пророка, да благословит его Аллах и приветствует, с ‘Аишей, её приезд в Медину и его женитьба на ней."
  8. Müzakirə:Aişə binti Əbu Bəkir#Yaşı
  9. { Müslim 2447}.
  10. { Müslim 2438}.
  11. { Buxari, Müslim}.
  12. { Buxari}.

Mənbə[redaktə]

Ədəbiyyat[redaktə]

Həmçinin bax[redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə]