Aleksandr Qriboyedov

Aleksandr Sergeyeviç Qriboyedov (1795-1829)—Polyak əsilli tanınmış rus dramaturq, yazıçı və diplomatı.

Həyatı

Aleksandr Qriboyedov 1795-ci il yanvarın 4-də Moskvada, zabitlər ailəsində dünyaya gəlib. İlk təhsilini burada məktəbdə, daha sonra isə Moskva universitetində alıb. Fəsləfə fakültəsini bitirdikdən sonra, ikinci təhsil olaraq hüquq fakülətsini oxuyur.

Təhsil aldığı müddətdə eyni zamanda fransız, ingilis və italyan, alman, daha sonra yunan, latın, fars, ərəb və türk dillərinə yiyələnir. Universitetdə oxuyarkən onun poetik istedadı da üzə çıxır və kiçik əsərlər yazmağa başlayır.

Napaleon tərəfindən başlanan müharibə onun planlarını dəyişir – o, kiçik zabit kimi müharibəyə yollanır. Müharibədən qayıtdıqdan sonra Peterburqa köçür, bir çox dekabristlərin, o cümlədən Puşkinin də çalışdığı Xarici işlər Kollegiyası idarəsinə işə düzəlir.

1818-ci ildə rus missiyasının katibi kimi İrana göndərilir və burada iki il işləyir. Onun İranda yaşadığı həyat, əsərləri və gündəliklərində yer alır. 1821-ci ildə İrandan qayıtdıqdan sonra Qafqaz generalı A.Yermolovun rəhbərlik etdiyi ordunun diplomatik katibi vəzifəsinə təyin edilir.

1826-cı ildə çar hakimiyyəti tərəfindən dekabristlərin işi üzrə həbs edilir. O, bütün məxfi sənədləri öncədən məhv edir və buna görə də günahı sübuta yetirilmədiyindən azadlığa buraxılır. Yenidən Qafqaza qayıdaraq diplomat vəzifəsində çalışır. 1827-ci ildə Türkiyə ilə İran arasında danışıqlarda vasitəçi kimi çıxış edir. 1828-ci ildə İranla imzalanan Türkmənçay müqaviləsinin hazırlanmasında iştirak edir. Bundan sonra isə o, İranda rəsmi səfir təyin edilir. Elə həmin ildə o, Tehranda səfirlik binasında qətlə yetirilir və meyidi Tiflisə aparılır.

Ədəbiyyat

• Белинский В. Г., "Горе от ума", Полн. собр. соч. — Т. 3. — М., 1953.
• Гончаров И. А., "Мильон терзаний". Собр. соч. — Т. 8. — М., 1952.
• А. С. Грибоедов в воспоминаниях современников. — М., 1929.
• Пиксанов Н. К. Творческая история "Горя от ума". — М.-Л., 1928.
• Литературное наследство. — Т. 47—48 [Грибоедов]. — М., 1946.
• Мещеряков В. Жизнь и деяния Александра Грибоедова. — М.: Современник, 1989. — 478 с. Тираж 50 000 экз. ISBN 5-270-00965-X.
• Нечкина М. В. А. С. Грибоедов и декабристы. — 2-е изд. — М., 1951.
• Орлов В. Н. Грибоедов. — 2-е изд. — М., 1954.
• Петров С. А. С. Грибоедов. — 2-е изд. — М., 1954.
• А. С. Грибоедов в русской критике. — М., 1958.
• Попова О. И. Грибоедов — дипломат. — М., 1964.
• История русской литературы XIX в. Библиографический указатель. — М.-Л., 1962.

Xarici keçidlər

• Грибоедов в проекте фундаментальная электронная библиотека
• Неизвестный Грибоедов
• Русский писатель-драматург и дипломат Александр Сергеевич Грибоедов
• Александр Сергеевич Грибоедов
• О гибели Грибоедова // Российский Архив: История Отечества в свидетельствах и документах XVIII—XX вв.: Альманах. — М., 2007. — Т. II—III.
• первое издание комедии "Горе от ума", 1833 г
• С. А. Фомичев. Грибоедов: Энциклопедия. СПб., 2007.
• Шапи Казиев. Имам Шамиль. ЖЗЛ. (Глава о Грибоедове на Кавказе и гибели его в Персии). М., Молодая гвардия, 2010
• "Горе от ума" на английском языке. Поэтический перевод Алика Вагапова. Псков 1998 г.