Alma
| Alma | |||||||||||||||
 Çiçəkləmiş alma ağacı |
|||||||||||||||
| Elmi təsnifat | |||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|||||||||||||||
| Latınca adı | |||||||||||||||
| Malus P.Mill. | |||||||||||||||
|
|||||||||||||||
Alma (lat. Malus) – gülçiçəklilər (Rosaceae) fəsiləsindən bitki cinsi. Azərbaycanda almanın üç yüzə qədər müxtəlif növü və çeşidi vardır. Bunlardan altmışı sənaye üçün əhəmiyyətlidir. Digər şirəli meyvələrdən almanın üstünlüyü odur ki, onu bütün il boyu saxlayıb istifadə etmək mümkündür. Almanın yetişmə fəsli aşağıdakı kimidir: yay (iyul, avqust), payız (sentyabr, oktyabr), qış (noyabrdan fevral ayına qədər). Eyni sort alma iqlim şəraitindən asılı olaraq yetişmə dövrünü dəyişə bilər. Almanın növündən və sortundan asılı olaraq rəngi, dadı və ətri müxtəlif olur.
Almanın tərkibində 5-24%-ə qədər şəkər, 1,3%-ə yaxın üzvü turşular (alma, limon, kəhraba), pektin və aşı maddələri, B və C vitaminləri, karotin, mineral maddələrdən isə kalium, natrium və dəmir duzları vardır. Almada olan dəmir duzu böyük müalicəvi əhəmiyyətə malikdir. Almanın tərkibində olan şəkərin əsas hissəsini qlükoza və fruktoza təşkil edir ki, onlar da ürək damar sistemi üçün çox faydalıdır.
Almadan təbii halda istifadə etməklə yanaşı, bir sıra qiymətli konservləşdirilmiş məhsullar – kompot, mürəbbə, povidlo, şirə, püre və s. hazırlanır. Bu məhsulların çox böyük müalicəvi əhəmiyyəti vardır. Almanın və ondan hazırlanan müxtəlif konserv məhsullarının ürək zəifliyinə, qanazlığına, xroniki mədə-bağırsaq xəstəliklərinə, eləcə də vitamin azlığına çox yaxşı müalicəvi təsiri olur.
Azərbaycanın Quba rayonu əsas almaçılıq rayonu sayılır. Burada müxtəlif növ almalar yetişdirlir. Burada son dövrlər Quba regional aqrar elm mərkəzi tərəfindən "Frazer" layihəsi çərçivəsində Fransadan introduksiya olunmuş müxtəlif alma, gilas və armud sortlarının virussuz tingliyi salınmışdır. Bu gün Qrani Smit (Granny Smith), Fuci (Fuji), Conocold, Ağ renet, Reyn reneti, Qolden Delişes (Golden Delicious) sortlarının tingləri əkilmiş 24 hektarlıq alma bağı göz oxşayır. Bununla yanaşı, daha 4,5 hektar sahədə fransız texnologiyası ilə salınmış pilot bağ becərilir.
[redaktə] Növləri
- Mədəni alma ağacı (Malus domestica)
- Malus angustifolia
- Malus asiatica
- Malus baccata
- Malus bracteata
- Malus brevipes
- Malus coronaria
- Malus florentina
- Malus floribunda
- Malus formosana
- Malus fusca
- Malus glabrata
- Malus glaucescens
- Malus halliana
- Malus honanensis
- Malus hopa
- Malus hupehensis
- Malus ioensis
- Malus kansuensis
- Malus komarovii
- Malus lancifolia
- Malus × micromalus
- Malus prattii
- Malus prunifolia
- Malus rockii
- Malus sargentii
- Malus sieboldii
- Malus sieversii
- Malus sikkimensis
- Malus spectabilis
- Malus sublobata
- Malus sylvestris
- Malus toringoides
- Malus transitoria
- Malus trilobata
- Malus tschonoskii
- Malus yunnanensis
