Alyaska
Vikipediya, açıq ensiklopediya - ویکیپدیا ، آچیق انسایکلوپدیا
Alyaska - Amerika Birləşmiş Ştatlarında ştat. Mərkəzi Cuno şəhəridir. Kanada ilə həmsərhəddir.
Mündəricat |
[redaktə / تحریر] Tarix
Alaska'da yaşayan Yerlilərin, günümüzdən 15-40 min il əvvəl Bering Quru Körpüsünün keçərək Amerika qitəsinə yerləşən ilk immiqrantların soyundan gəldiyi sanılar. Eskimolar və Aleutlar isə, bir ehtimalla, Alaskaya 3-8 min il əvvəl gələn, daha məskun Şimal Qütbü xalqlarının nəvələridir. Alaskadakı ilk Avropalılar, Kodiak Adasında olan Three Saints (Üç Əzizlər) Qoyuna 1784də yerləşən Rus kürk tacirləri idi. Bölgə, 1799dan 1867ə qədər bir rus-Amerikan şirkəti tərəfindən idarə olundu. ABŞ xarici işlər naziri William H. Seward, bölgənin ABŞ-a satılmasını təsdiqləyən sənədi 1867-ci ildə imzaladı. Rusiya çarı İmperator II Aleksandr Alyaskanı lazımsız hesab edərək, cəmi 7,2 milyon dollar müqabilində ABŞ-a satmışdır. Əhəmiyyətli qızıl qaynaqlarının kəşfi 1880lərdə və 1890larda çox sayda Amerikalının Alaskaya yerləşməsinə səbəb oldu və ABŞ Konqresi 1912də Alaska Torpaqlarını qurdu. II. Dünya Döyüşü əsnasında Yaponların bölgədəki fəaliyyəti Alaskada müdafiə etmə təsisləri qurulmasını zəruri etdi. Alaska 3 Yanvar 1959da 49. əyalət olaraq ABŞa qatıldı. 1968də Şimal Qütbü sahil düzənliyində neft və təbii qaz yataqları tapılmasıyla daha da inkişaf etdi.
Alaska dörd coğrafi bölgəyə ayrıla bilər:
- Cənubda Böyük Okean dağ sistemi bölgəsi,
- Ortadakı düzənliklər və yaylalar bölgəsi,
- Şimalda Brooks dağları bölgəsi (Qayalıq dağların şimal davamı),
- Şimal ucda sahil düzənliyi
[redaktə / تحریر] Meşələri və heyvanları
Alaskanın aşağı yuxarı yarısı kiçik bitkilərdən (tikanlar, quru yosunları, çiçəkli bitkilər və çəmənlər) və yüksək kollardan ibarət olan tundra bitki örtüsüylə qablıdır. Tundra Qərb Alaska ilə Alaskanın qütb bölgəsi seqmentini tamamilə örtər. Əyalətin aşağı yuxarı üçdə biri meşələrlə qablıdır. Cənub, şərq və orta - cənub seqmentlərdə daha çox qatran ağacı və ladin qarışığı böyük meşələr, orta seqmentlərdə ladinler, qayın, akçakavak, və karaçamlardan ibarət olan geniş meşələr ağırlıq təşkil edər. Alaskada bir çox çöl heyvanı yaşar. Bunlar arasında, müxtəlif ayı növləri xüsusiyyətlədə kahverengi Alaska ayısı ya da kodiak ayısı, şimal maralı, ayıbalığı, müşk malı, dağkeçisi vs. sayıla bilər. Çox sayda çay alabalığı, sombalığı vs. balıqlar baxımından zəngin olduğu kimi, sahillərdə qalxan, bənövşəyisinə, siyənək, krevet, midye və king crab-xərcəngləri taplmışdır.
[redaktə / تحریر] Alyaska ilə əlaqədər olan saytlar
[redaktə / تحریر] Mənbə
 |
Amerika Birləşmiş Ştatları ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. |
|
Amerika Birləşmiş Ştatları inzibati vahidləri | |
|---|---|---|
| Federal Ərazi | ||
| Ştatlar |
Alabama | Alyaska | Arizona | Arkanzas | Aydaho | Ayova | Cənubi Dakota | Cənubi Karolina | Corciya | Delaver | Florida | Havay | İllinoys | İndiana | Kaliforniya | Kanzas | Kentukki | Kolorado | Konnektikut | Luiziana | Massaçusets | Men | Merilend | Miçiqan | Minnesota | Missisipi | Missuri | Montana | Nebraska | Nevada | Nyu-Cersi | Nyu-Hempşir | Nyu-Meksiko | Nyu-York | Ohayo | Oklahoma | Oreqon | Pensilvaniya | Qərbi Virciniya | Rod-Aylend | Şimali Dakota | Şimali Karolina | Tennessi | Texas | Vaşinqton | Vayominq | Vermont | Virciniya | Viskonsin | Yuta |
|
| Federal Torpaqlar |
Amerika Samoası | Quam | Şimali Marian adaları | Puerto-Riko | Virgin adaları |
|
| Kiçik adacıqlar |
Beyker adası | Haulend adası | Carvis adası | Conston rifi | Kinqmen rifi | Miduey rifi | Navassa adası | Palmira rifi | Ueyk rifi |
|
