Andorra

Andorra Knyazlığı
Principat d'Andorra

Bayrağı Gerbi
Himn: "El Gran Carlemany"
Paytaxt	Andorra la Vella
Böyük şəhərlər	Andorra la Vella
Rəsmi dil	Katalon
'
Ərazi • Ümumi • Su sahəsi (%-lə)	468 km² (191) 0,26
Əhali • Təxmini sayı (2010) • Əhali sıxlığı	91 023 nəfər (194-cü) 180 nəfər/km²
Pul vahidi	Avro (EUR)
İnternet domeni	.ad
Telefon kodu	+376

Andorra cənub-qərb Avropada ölkə. Rəsmi adı Andorra Knyazlığı (Katalan dili: Principat d'Andorra, fr: Principauté d'Andorre, isp: Principado de Andorra). Ölkə Fransa Respublikasının Prezidenti və Urxelski yepiskopu tərəfindən birgə idarə olunur.

Adın etimologiyası

Bask dilində "andurial" sözündəndir, mənası "Boş yer" deməkdir.

Tarix

Andorranın müstəqilliyini qazanmasını, bölgəni MS 803 də Müsəlmanlardan geri alan Şarlmanın və imperatorluğunun bir hissəsini 819-cu ildə İspaniyadakı Urgel yepiskopuna bağışlayan oğulu I. Luisin (Sofu) təmin etdiyi qəbul edilər. 1278 ilində Andorra biri İspaniyada, o biri Fransada olan iki şahzadənin ortaq şəkildə rəhbərliyinə bağlanmış və ölkənin sərhədləri dəqiqləşmişdir. Xatırlanan ildən bəri ölkənin sərhədləri heç dəyişməmişdir. Qurulan feodal nizam, Fransız İnqilabı əsnasında müvəqqəti qalxmaqla birlikdə, 1806-cu ildə Napolyon tərəfindən yenidən quruldu. Andorra, o gündən bu yana Urgel yepiskopu və Fransa dövlət başçısı tərəfindən ortaq şəkildə idarə olunur; bunların hər ikisinə də hər il simvolik bir vergi ödənər.

Coğrafiya

• Mövqe: Cənub-qərb Avropa, Fransa ilə İspaniya ortasında iştirak etməkdədir.
• Coğrafi mövqesi: 42 30 Şimal paraleli, 1 30 Qərb meridianı
• Xəritədəki mövqesi: Avropa
• Sahə: cəmi: 468 km²
• Quru: 468 km²
• Su: 0 km²
• Sərhədləri cəmi: 120.3 km
• Sərhəd qonşuları: Fransa 56.6 km, İspaniya 63.7 km
• Sahil qisimi: 0 km
• Dənizləri: 0 km
• İqlimi: ilıq; qışları qarlı və soyuq, yayları quru və ilıq keçər.
• Ərazi quruluşu: Tik qayalıqlar və dar vadilərə malikdir.
• Dəniz səviyyəsindən yüksəkliyi: ən alçaq nöqtəsi: Riu Runer 840 m; Ən yüksək nöqtəsi: Coma Pedrosa 2,946 m
• Təbii qaynaqları: hidro, mineral sular, taxta-şalban, dəmir yataqları, güllə
• Ərazi istifadəsi: əkinçiliyə uyğun torpaqlar: %4
• Otlaqlar: %45
• Meşəlik ərazi: %35
• Digər: %16 (1998 məlumatları)
• Təbii fəlakətlər: Uçqun, qar fırtınaları

Andorranın rayonları

Andorra
la Vella

Kaniyo

La Massana

Ordino

Sant Culiya
de Loriya

Enkamp

Eskaldes
-Enqordan

Fransa

İspaniya

Nr.*	Rayon	Ərazi km²	İllər Əhali
			1990	2000	2007
1	Canillo	121	1.290	2.706	5.422
2	Encamp	74	7.119	10.595	14.029
3	Ordino	89	1.289	2.283	3.685
4	La Massana	61	3.868	6.276	9.357
5	Andorra la Vella	12	19.022	21.189	24.574
6	Sant Julià de Lòria	60	6.012	7.623	9.595
7	Escaldes-Engordany	47	12.235	15.299	16.475
	Andorra	464	50.835	65.971	83.137

Hökumət

Ali qanunverici orqan - Baş Şura

Hökumət başçısı - Antoni Martí Petit

Siyasət

1.Andorra Liberal Partiyası - Lider: Alber Pinta Santoparia. 2.Andorra Demokratik Mərkəzçi Partiyası. 3.Sosial-Demokrat Partiyası - Lider: M.Q.Reolit.

İnzibati ərazilər

7 icmaya(dairəyə) bölünür:

1.Kanillo 2.Enkamp 3.Ordino 4.La Massana 5.Andorra la Vella 6.Sant Julia de Loria 7.Escaldes-Engordany

İqtisadiyyat

1.Turistlərə xidmət (hər il 10 mln. ABŞ dolları) 2.Tütün yetişdirilməsi və emalı 3.Yüngül və yeyinti sənayesi 4.Heyvandarlıq (qoyun,keçi) 5.Əkinçilik (arpa, çovdar, kartof, üzüm)

İxracat: yun, paltar, pendir, mineral su. İdxal: sənaye malları, ərzaq. ÜMM - adambaşına 26800 ABŞ dolları (2003).

Əhali

Andorrada həyat səviyyəsi yaxşı olduğuna görə bura qonşu dövlətlərdən axınların sayı ilbəil artmışdır və artmaqdadır.Hal-hazırda ölkənin ən böyük etnik qrupu İspaniyadan bura gələn İspanlardı əhalinin 43%-ni təşkil edirlər.İkinci böyük etnik qrup isə yerli əhali Andorralılar 33%.Onlar Katalan dilində danışırlar.Sonra isə 11% Portuqallar, 6% Fransızlar və s. Yəni bir sözlə ölkənin 67%-i xarici vətəndaşlardı.

Dil

Katalan dili.

Din

Əhalinin 91%-ni katoliklərdən, 9% otenistlərdən ibarətdir.