Astrid Lindqren

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Astrid Lindqren
Astrid Lindgren 1924.jpg
Doğum tarixi 14 noyabr 1907(1907-11-14)
Doğum yeri Vimberri, İsveç
Vəfatı 28 yanvar 2002 (94 yaşında)
Vəfat yeri Stokholm, İsveç

Astrid Lindqren — İsveç yazıçısı olmuşdur. O dünyada ən məşhur uşaq kitablarının müəllifi sayılır. Dünyada onun kitabları bir çox dillərə təcümə edilmiş və milyon nüsxələrlə çap olunmuşdur. Ən çox tanınan əsərləri "Evin damında yaşayan Karlson və uşaq", "Pippi Uzuncorablı"dır.[Mənbə göstərin]

Uşaqlığı[redaktə]

Astrid Lindqren Samuel Errikson və onun həyat yoldaşı Hanna Erriksonun ikinci uşağı kimi dünyaya gəlir. Onun bir böyük qardaşı Gunnar və iki kiçik baclları Stina və İnqered var idi. O öz uşaqlığının çox xoşbəxt keçdiyini yazırdı.

1914-cü ildə astrid məktəbə gedir. Adətə görə adi insanlar üçün məktəb üç iladn artıq davam etmirdi.Yalnız varlı adamların uşalarının təhsilini davam etdirməyə imkanı çatırdı. İldə bunun üçün 46 Kron ödəmək lazım idi. Astridin valideynlərinin dostları onları uşağın təhsilinin davam etdirməsinə inandırırlar. Novbəti altı ildə çalışqan Astrid dərsləri ilə bəarbər bir çox xarici dilləri öyrənir: alman, ingilis və fransız. 1923-cü ildə o məktəbi bitirir və anasının arzusu ilə "Evdar qız" üzrə peşə öyrənir. Burada o ev işlərinin necə aparılması öyrənir.

Peşə təhsili[redaktə]

Günlərin birində Vimberri yerli qəzetin baş redaktoru gənc qıza Qəzetdə peşə öyrənməyə dəvət edir. Astrid bu təklifi dərhal qəbul edir. Hər gün o kiçik şəhərcikdə yerləşən redaksiyaya gələrək jurnalistikanın icəliklərinə yiyələnirdi. O burada axtarışlar aparır, korrektələr edir və qısa hesabatlar yazırdı. Bu vaxtda 18 yaşı olan Astrid hamilə olur. O uşağın atası olan redaksiya müdiri ilə evlənməkdən imtina edir. O uşağın atək baxmaq qərarına gəlir. Bundan sonra o Stokholma köçür. Stokholmda Astrid katibəlik oyrənir və müstəntiq Eva Andrenin yanında işə düzəlir. 4 dekabr 1926-cı ildə gizli olaraq Kopenhaqendə onun oğlu Lars dünyaya gəlir. Bu xəstaxanada uşağın kimliyi heç kimə verilmədiyindən, o başqa bir ailə tərəfindən adoptə edilir. Bu hadisə Astridə yazmaq üçün inspirasiya verir.

1928-ci ildə astrid "Krallıq avtomobil klubu"na katibə kimi işə götürülür. O burada gələcək həyat yoldaı Sture Lindqren ilə tanış olur. Strue bu klubda qapıçı işləyirdi. 1929-cu ildə Larsın analığı xəstələnir və bundan sonra Lindqren onu öz yanına Stokholma gətirir. Həmin ili astrid oğlunu öz valideynlərinin yanına aparır.Bundan sonra astrid və Strue evlənmək qərarına qəlirlər. Gənc katibə Strue və onun oğlu ilə birlikdə bir evdə yaşamağa başalyırlar. 21 may 1934-cü ildə onun qızı Karin dünyaya gəlir. Sonralar o Karin Niman adı ilə təcüməçi kimi məşhurlaşır.

1937-ci ildə Lindqren isveç kriminalistika üzrə professoru Herri Södemanın yanında bundan bir neçə il sonra, yəni 1940-cı ildə isə İsveç rabitə xidmətində stenoqrafçı kimi işləyir.

Yaradacılıq illəri[redaktə]

Astrid Lindqrenin Stockholmda büstü

Evləndikdən sonra Astrid Lindqren özünü uşağlarına həsr etmək üçün evdar qadın olmaq qərarına gəlir. 1941-ci ildə o ailəsi ilə birlikdə Stokholmda üzü Vasa-parka olan bir evə köçür və ömrünün sonun akimi burada yaşayır. Hərdən o jurnallar üçün səyahətlər haqqında və məzələi əhvalatlar yazaraq öz ədədbi yaradıcılığının başlanğıcını qoymuşdur.

Astrid Lindqrenin sözlərinə görə "Pippi Uzuncorab" (1945)onun qızı Karinin sayəsində yaranıb. 1941-ci ildə Karin sətəlcəm xəstəliyinə tutulur. Bu zaman anası hər axşam ona heykayələr danışır. Bir dəfə qızcığaz Pippi Uzuncorab haqqında heykayə danışmağı sifariş edir. Bu adı o özü uydurur. Astrid həmin dövrdə uşaqların yeni tərbiyə üsulları üzərində gedən diskusyalarda aktiv iştirak edirdi. Əgər Pippinin obrazına nəzər salsaq onun 1930-40-cı illərdə uşaq tərbiyəsi və psixologiyası sayəsində mövcud olan novatorluq ideyalarına arxalandığı görünür. Lindqren uşaqların tərbiysi zamanı onlara hörmətlə yanaşmağı üstün tuturdu. Bu onun yaradaıcılığında böyük rol oynamışdır.

1945-ci ildə Astrid Lindqrenə "Raben və Şeqren" nəşriyyatında uşaq ədəbiyyatı üzrə redaktor vəzifəsini təklif edirlər. O bu təklifi qəbul edərək burada 1970-ci ilə qədər işləyir. Bu nəşriyyatda onun bütün kitabları çap olunur. Yaradıcılığının ən dolğun illəri 1940-50-ci illər sayılır.

Əsərlərinin ekranlaşdırılması və səhnələşdirilməsi[redaktə]

1969-ci ildə məşhur stokholm Krallıq dram teatrı " Evin damında yaşayan Karlson"u səhnələşdirir. Bundan sonra Astrid Lindqrenin əsərləri İsveç, Avropa, Skandinaviya ölkələri və həmçinin ABŞ-da səhnəyə qoyulurlar. Onun əsərlərinə Moskva tetarlarında da müraciət edilrər.Bütün dünyada Astrid Lindqren əsərlərinin səhnələşdirilməsi ilə məşhurlaşsa da, isveçdə onun kitabları əsasında çəkilmiş filmlər daha geniş yayılmış idi. İlk dəfə onun əsəri Kalle Blumkvist 1947-ci ildə ekranlaşdırlmışdır. İki il sonra Pippi haqqında dörd film çəkilir. 50-80-ci illər ərəfəsində isveç rejissoru Ulle Hellbum Astrid Lindqrenin əsərləri əsasında 17 film çəkir.

Vəfatı[redaktə]

1952-ci ildə astridin həyat yoldaşı Sture vəfat etdikdən sonra o tək qalır. 1961-ci ildə onun anası, səkkiz il sonra isə atası dünyasını dəyişir. 1974-cü ildə onun qardaşı vəfat edir. Astrid Lindqren bir neçə dəfə ölüm haqqında sirrlə üz-üzə qalır. Onun valideynləri Lüteranlığa inanan olsalar da, o ölümdən sonrakı həyata inanmırdı. O özünü aqnostik adlandırırdı.

Astrid Lindqren 94 yaşında Stokholmda virus infeksiyasından vəfat edir. 8 mart 2002-ci ildə Stokholmda onun xatirəsinə keçirilən tədbirdə Krallıq ailəsi və İsveçin baş naziri iştirak edirdi. Arabada aparılan tabutun arxasınca ağ at və qız gedirdi.

Azərbaycan dilində olan hekayələri[redaktə]

İstinadlar[redaktə]