Avstraliya (dövlət)

Commonwealth of Australia
Commonwealth of Australia
	Himn: Advance Australia FairNote1;
Paytaxt	Kanberra; 35°18′S 149°08′E / <span class="geo-dec geo" title="Maps, aerial photos, and other data for Expression error: Unrecognised punctuation character "[" Expression error: Unrecognised punctuation character "["">Expression error: Unrecognised punctuation character "[", Expression error: Unrecognised punctuation character "["
Ən böyük şəhər	Sidney
Rəsmi dillər	İngilis dili (de fakto)Note2
Etnikon	Avstraliyalı, Aussie
Hökumət	Parlament demokratiyası və konstitusiya monarxiyası, baxın: Avstraliya Hökuməti
Müstəqillik	Birləşmiş Krallıqdan
Ərazi
Əhali
ÜDM (AQP)	2007 estimate
ÜDM (nominal)	2008 estimate
İpİİ (2007)	Şablon:Steady 0.962 (high) (3-cü)
Pul vahidi	Avstraliya dolları (AUD)
Saat qurşağı	(KÜV+8 to +10.5)
İnternet domeni	.au
Telefon kodu	+61

Vikipediya, açıq ensiklopediya - ویکیپدیا ، آچیق انسایکلوپدیا

Jump to: naviqasiya, axtar

Avstraliya, bir dövlət.

[redaktə / تحریر] Adın etimologiyası

Avstraliya adı Latıncada cənubdan, cənuba aid olan mənasını verən Australis sözündən törədilmişdir. Roma sivilizasiyası zamanına söykənən cənubdakı bilinməyən bir ölkə mənası (terra australis incognita) bənzər bir yerin, orta əsrlər coğrafiyasında da alov tapıldığını göstərər, ancaq bu məlumatlar hər hansı bilinən bir qitə məlumatı ehtiva etməməkdədir. Latıncadakı Terra Australis Incognita'terimi ; Cənubdakı (Australis) Bilinməyən (Incognita) Torpaq parçası (Terra) mənasını verməkdədir. 14 May 1606da, Vanuatuya ayaq basan Pedro Fernandes də Queirós, Cənub Qütbündəki bütün quru mülkiyyətinin İspaniya Krallığına aid olduğunu iddia etmiş və qitəni Austrialía deş Espíritu Santo şəklində adlandırmışdır. Flemenkçe Australische sözü də, Bataviadakı Flemenkler tərəfindən, 1638-ci ildən əvvəl, cənubda kəşf edilmiş yeni yerləri adlandırmaq üçün istifadə edilirdi. "Australia" sözünün İngilis dilində ilk istifadəsi isə 1692-ci ildə Gabriel də Foignyin yazdığı Les Aventures də Jacques Sadeur rəqs la Découverte et/ət le Voyage də la Terre Australe adlı Fransızca romanının, 1693-cü ildəki tərcüməsində görülmüşdür. Daha sonraları, 1765də, Aleksandr Dalrymple bu sözü, Luis Váez də Torresin 1606da Yeni Ginenin cənub sahillərinə etdiyi seyehati izah etdiyi kitabını İngiliscəyə çevirərkən istifadə etmişdir. Dalrymple ayrıca Avstraliya sözünü, An Historical Collection of Voyages and Discoveries en the South Pacific Ocean (1771) adlı əsərində bütün Okeana bölgəsini təyin etmək üçün istifadə etmişdir. 1793də Corc Shaw və Sir Ceyms Smith içərisində geniş ada, böyük qitə, Avstraliya, Australasia və New Holland təyin etmələrin edildiyi, Zoology and Botany of New Holland əsərini nəşr etmişdir

[redaktə / تحریر] Tarix

Avstraliyadakı ilk insan məskunlaşmalarının 42.000 elə 48.000 il əvvəlində ortaya çıxdığı təxmin edilməkdədir. İlk Avstraliyalılar günümüzdəki Avstraliya yerlisi olan Aborijinlərin atalarıdır. Quru əlaqələri və ya qısa məsafəli suları keçərək Cənub-şərq Asiyadan, namizədə yerləşmişlər. Bu insanların çoxu təbiət insanı idi, kompleks bir dilsel mədəniyyət və ruhi dəyər ilə təbiətə hörmət göstərən və Aborijin mifologiyası olan düş zamanı (İngiliscə: Dreamtime) inancı ilə yaşamaqda idilər. Adada yaşayan digər bir yerli xalq olan Torres Strait Yerliləri (İngiliscə: Torres Strait Islanders), etnik olaraq Malayziya mənşəlidir. Bu insanlar Torres Strait Adaları və Queenslandın şimal uclarındakı müxtəlif bölgələrə yerləşmişlər. Mədəni vərdişləri Aborijinlerden diqqətə çarpan olaraq fərqlidir. Avstraliya anakarasını rəsmi qeydlərə görə görən ilk Avropalı, Hollandiyalı kaşif Willem Janszoondur. Janszoon Cape York Yarımadasını 1606 da görmüşdür. 17. Əsr boyunca, Hollandiyalılar bütün qərb və şimal sahil şeridinin xəritəsini çıxarmış və buraları New Holland olaraq adlandırmışlar. Ancaq hər hansı bir yerləşəm yeri qurma səyi gösrtermişlardir. 1770 də Ceyms Cook, Avstraliyanın şərq sahillərində səfər etmiş, bölgənin xəritəsini çıxarmış, New South Wales olaraq adlandırdığı bölgəni Britanya torpaqlarına qatdığını elan etmişdir. Səfərlər nəticəsi edilən kəşflər, qitənin istismarmı üçün, sürətlə məhkumların və məhbusların işçi olaraq işlədildiyi koloniyaların qurulmasını təmin etmişdir. Britanya Denizaşırı Koloniyaları qitədə ilk dəfə New South Wales koloniyası ilə, 26 Yanvar 1788də Kapitan Arthur Phillip tərəfindən Port Jacksonda bir yerləşəm yeri yaradılması ilə başlamışdır. Bu tarix daha sonra Avstraliyanın milli günü elan edilmişdir ( Australia Day ). İndiki vaxtda Tazmanya olaraq bilinən, Van Diemen's Landa məskunlaşma 1803-cü ildə başlamışdır. Buranı 1642də keşfenden kaşif Abel Boyunduruğun, namizədə, özünü bu səfərə göndərən Hollandiya Cənub Hindistan Koloniyaları qubernatoru və generalı Anthony van Diemenin qüruruna Anthoonij van Diemenslandt adını vermişdir. Van Diemen's Land 1825də ayrı bir koloniya halını almışdır. Birləşmiş Krallıq, 1829da Avstraliyanın qərb hissəsini idarə altında tutmaqda idi. New South Walesin müxtəlif hissələrində yeni və ayrı koloniyalar yaradıldı; South Australia (1836), Victoria (1851) və Queensland (1859). Northern Territory (NT), South Australia əyalətinin bir parçası olaraq 1863də quruldu. South Australia, bir sərbəst əyalət olaraq qurulmuş və heç bir zaman digər koloniyalarda olduğu kimi məhkum və məhbusların işlədildiyi bir cəzası koloniya olmamışdır. Günahkarların namizədə gətirilməsi 1840 və 1864 illəri arasında dekabrlarla davam etdirilmişdir.

[redaktə / تحریر] Coğrafiya

Ərazi quruluşu Ümumiyyətlə yüksək və uzun olmayan yaylalar, cənub-şərqdə məhsuldar düzənliklər iştirak etməkdədir. Erozyonla ortaya çıxan əsl ana quru 3 milyard ildən daha yaşlıdır.

Ərazi istifadəsi
Əkinçiliyə uyğun torpaqlar: %1
Otlaqlar: %55
Meşəlik ərazi: %19
Digər: %21 (1993 məlumatları)
Sulanan ərazi: 21.070 km² (1993 məlumatları)

Coğrafi qeyd Torpaq baxımından Rusiya, Kanada, Çin, ABŞ və Braziliyadan sonra 6. ən böyük ölkədir. Avstraliya, dünyanın ən böyük adası və ən kiçik qitəsidir.

[redaktə / تحریر] Coğrafi not

Toprak bakımından Rusya, Kanada, Çin, ABD ve Brezilya'dan sonra 6. en büyük ülkedir. Avustralya, dünyanın en büyük adası ve en küçük kıtasıdır..Yüzölcümü bakımından sıralandığında 6.büyük ülke olduğu görülür. Avustral yada bulunan Hamilton Adası Cennet Hitabı görülür.