Axaltəkə atı
| Axaltəkə atı | |
 |
|
| Cinsin istiqaməti | Çöl-minik, yarış |
| Rəngi | Əsasən kürən |
| Ölçüləri | Hündürlüyü: 160 sm |
| Yetişdirildiyi yer | Türkmənistan, Təkə türkmən tayfası |
| Arealı | Orta Asiya |
| Xalq seleksiyası | |
Axaltəkə atı — köçəri Təkə türkmən tayfası təfəfindən yaradılmış at cinsi.
Bəzi ekspertlərin rəyinə görə Axaltəkə atı dünyada ən qədim at növlərindən biridir. Qamətli və uca boylu Axaltəkə atları deyilənə görə səhra şəraitində azca su ilə uzaq yürüşlərə davamlığına görə Marko Polo və Makedoniyalı İsgəndər kimi qədim dövrün məşhur səyahətçilərinin diqqətini özünə cəlb etmişdi.
Mündəricat |
[redaktə] Tarixi
Köçəri Təkə türkmən tayfası əsrlərlə yetişdirdiyi təmiz cinsli Axaltəkənin başqa at cinsləri ilə qarışmasına yol vermirdi. XIX əsrdə isə Təkələr Rusiya imperiyasının ordusuna məhz həmin atların köməyi ilə uzun müddət müqavimət göstərməyə qadir olduğundan, 1870-ci illərdə Rusiya hərbçiləri Axaltəkənin kökünü kəsməyi qərara alaraq, atların böyük əksəriyyətini məhv etdilər. 20 ildən sonra isə Rusiya alimləri yenidən Axaltəkə at növünü bərpa etməyə başladılar və bu gün dünyada olan həmin atlarının hamısı məhz onların o zaman bərpa etdikləri cins nəsildəndir.
ABŞ-n Florida ştatında təmiz cinsli Axaltəkə atları yetişdirən Cessika Eyli Keytin dediyinə görə, Sovet dövründə Axaltəkənin taleyi eniş-yoxuşlu olub, lakin dövlət başçısı Nikita Xruşovun 5 illik iqtisadi planlaşdırma proqramı bir daha bu at növünün yer üzündən silinmə təhlükəsini gerçəkləşdirdi: "Axaltəkə atları başqa gözəl atlarla yanaşı ət üzrə planı doldurmaqdan ötrü sallaqxanalara göndərilirdi".
[redaktə] Axaltəkə atları bu gün
Bu gün Axaltəkə atlarına, deyilənə görə, əslən Təkə tayfasından olan Türkmənistan prezidenti Saparmurad Niyazov himayədarlıq edir. O, Axaltəkələri dünya liderlərinə hədiyyə verir və məlumatlara görə, ölkəsində atçılıq mərkəzinin yaradılmasına 25 milyon dollara yaxın vəsait sərf edib[1].
[redaktə] Məşhur Axaltəkə atları
[redaktə] Axaltəkə atı poçt markaları üzərində
-
Azərbaycan (1997)
[redaktə] İstinadlar
- ↑ Türkmənbaşının dünya liderlərinə hədiyyəsi
- ↑ Кузнецова Ю. Подарки для царей. Ход конём // Золотой Мустанг. - 2001. - № 3. (Yoxlanılıb 31 dekabr 2010) (rusca)
[redaktə] Xarici keçidlər
