Aypara

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Bir aypara nümunəsi
Minaret roof in constanta.jpg

İki dairənin iç içə girməsi və lakin dairələrin mərkəzlərində çakışmaması vəziyyətində ibarət olan şəkil.

Göy elmində dünya-ay doğrusuyla dünya-günəş doğrusunu eyni xəttə gəlməsi vəziyyətində Ayın Günəş işığına istiqamətli hissəsinin C hərfi şəklinə bürünər və bu mərhələdə Ay dünyadan aypara şəklində görünür.

Simvol olaraq Aypara[redaktə]

Hilalın həyat günümüzdəki dini simvolik funksiyası Məhəmməd dövründə yox idi. Hilal, Ərəblərin fəthindən əvvəl də Sasanilər İmperiyasının simvolu. Ərəblərin imperatorluğu ələ keçərməsindən evvel ancaq Sasanilerin sonra ise Müsəlman idarəçilər tərəfindən mənimsəndi və İslamın simvolu olaraq mühafizə edildi. Hilal eyni zamanda Osmanlı İmperiyasının da simvolu idi.

Hal-hazırda bir çox müsəlman ölkənin bayrağında və ya armalarında (Kızılay da olduğu kimi) Hilal simvolu istifadə. Hilal ədəbiyyatda sevgilinin qaşlarını simvollaşdırma etmək üçün istifadə edilər.

Aypara inancı[redaktə]

Aypara sözü "Seherin oğlu Aypara, Parlaq Ulduz" (Helel Mən Shachar-İbr.) Sözlərindən gəlir. Buradakı helel hilal, mən oğlu, Shachar Seher. Qərb dillərində bu sözlər "Crescent, son of the morning star" (İng.) olaraq çevrilmişdir.

  • Helel Mən Shachar - hiyləli Mən Sahar: Ey seherin oğlu Aypara, Parlaq Ulduz - O Crescent, son of the morning star

Aypara Babilin üçlü tanrılarından biri olan Sinə simvolu olaraq istifadə edilməkdə idi. Sin Babilin Aypara tanrısının adı idi və digər tanrılarla, İştar (beş bucaqlı ulduz-pentaqram) və Şamaş (günəş) ilə üçü bir yerdə olan bir üçlüyü təşkil edirdi. Sinə simvolu hilal şəklindəki bir Aydı. Aypara (Sin) eyni zamanda insanların müqəddəratını təyin bir tanrı olaraq görülürdü. Xüsusilə Ərəbistanı yarımadasında bu tanrıya aid məbədlər var və sitayiş edirdilər. Bu bölgədəki Ay tanrısının adı, Babildəki Sinə fərqli olaraq Hubaldı. Aypara başlı başına bir tanrı olmayıb, Baal-Hubalın simgelerinden biridir.

Aypara və Beşgenyıldız işarələri Baal və İştar adıyla, günəş simvolu isə Baal digər bir adı olan Tammuzla eynidir. Bu səbəblə ümumiyyətlə hilal və beşgenyıldız bir yerdə olarkən, Tammuzun simvolu xaç işarəsi bunlardan ayrı olaraq iştirak edər. Bununla birlikdə hər üçü birdən, əfəndi mənasını verən tək bir tanrı Baal. Bunların əsl üçlük olaraq birləşdikləri tanrı isə, əslində Babilin baş tanrısı olan Mardukdur.Ayparanın türk-islam rəmzinə çevrilməsi ilə belə bir fərziyyə var.Əfsanəyə görə,1299-cu ildə Kiçik Asiyada balaca bir dövlətin-Osmanoğulları bəylinin hökmdarı Osman bəy yuxuda dünyanın bu başından o başına uzanan aypara görür.Bunu xeyir kimi yozan hökmdar ayparanı öz dövlətinin rəmzi kimi qəbul edir.zız zız bız!!!yəlov, o kimdir?