Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Müdafiə Nazirliyi
Azərbaycan Respublikasının Müdafiə Nazirliyi
MN.png
Ölkə: Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Yaradılıb: 5 sentyabr 1991
Tabeçilik: Azərbaycan Respublikası Prezidenti
Ünvan: Parlament prospekti 3, Bakı, Azərbaycan Az 1073
Büdcə: 1,2 milyard manat (2009)
Rəhbərlik
Rəhbər: Zakir Həsənov
Birinci müavin: Nəcməddin Sadıkov
Sayt
[*http://www.mod.gov.az MOD.Gov.Az]

Azərbaycan Respublikasının Müdafiə NazirliyiAzərbaycan Respublikasının hərbi müdafiəsini və fəaliyyətini həyata keçirən rəsmi dövlət orqanı.

Tarixi[redaktə]

Azərbaycan Demokratik Respublikası dövrü[redaktə]

1918-ci ilin may ayının 28-də yaradılan ilk kabinədə Azərbaycan hökumətinin müdafiə naziri vəzifəsinə general Xosrov bəy Sultanov təyin edildi. Azərbaycan Demokratik Respublikasının ordu quruculuğu haqqında tədbirlər planına müvafiq olaraq 1919-cu il noyabr ayının 1-ə qədər ordunun ən mühüm struktur bölmələri və hissələri yaradılıb başa çatdırılmalı idi. Bu müddət ərzində üç polkdan ibarət iki piyada diviziyası, artilleriya diviziyası, xüsusi hissələrin daxil olduğu teleqraf, atlı, pulemyotçu dəstələri, tərkibində üç polk olan süvari diviziyası, hava dəstəsi, dəmir yol batalyonu təşkil edilməli idi[1].

Vacib məsələlərdən biri Hərbi Nazirliyin yaradılmasından ibarət idi. Hərbi nazir vəzifəsi rəsmi təsis edilməsə də, bu vəzifəni 1918-ci ilin may ayının 28-dən iyun ayının 11-ə qədər Xosrov bəy Sultanov icra etdi. Həmin ilin oktyabrın 23-də Hərbi Nazirliyin yaradılması haqqında qərar qəbul edildi. Bu qərar noyabr ayının 7-də rəsmiləşdirildi və hərbi nazir vəzifəsi Fətəli xan Xoyskiyə həvalə edildi. 1918-ci ilin dekabr ayının 26-da rus ordusunda xidmət etmiş rus artilleriya general-leytenantı Səməd bəy Mehmandarov hərbi nazir, həmin ayın 29-da general-leytenant Əliağa Şıxlinski onun müavini, general-leytenant Suleyman Sulkeviç isə baş qərargah rəisi təyin olundu[2].

1918-ci ildə yenicə yaranmış Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti iyun ayının 26-da ölkənin Milli Ordusunun, silahlı qüvvələrinin yaradılması haqqında qərar qəbul etmiş, silahlı qüvvələr yaranmış və Xalq Cümhuriyyətinin fəaliyyəti dövründə xalqımıza, millətimiAzərbaycan xalqınazə öz xidmətlərini göstərmişdir. 1920-ci ildə Azərbaycanın Milli Ordusu Sovetlər İttifaqının tərkibində olmuşdur.

Azərbaycan Respublikası dövr[redaktə]

SSRİ-nin tərkibində olan və müstəqilliyini elan etməmiş Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin qərarı ilə 1991-ci il sentyabrın 5-də Müdafiə Nazirliyi yaradılıb.

Bu posta o zaman Sovet ordusunda tanınmış hərbçi, general-leytenant Valeh Bərşadlı təyin olundu. Müdafiə Nazirliyinin ilk zabitləri isə general Bərşadlı, general-mayor Dadaş Rzayev və general-mayor Arif Salahov və polkovnik Telman Mehdiyev olub.

Oktyabr ayının 9-da isə Ali Sovet Silahlı Qüvvələrin yaradılması barədə qərar qəbul edib və o zaman keçmiş sovet ordusunun Şıx qəsəbəsindəki 18 110 saylı hərbi hissəsinin bazasında Milli Ordunun ilk motoatıcı briqadası formalaşdırılıb.

Yeni yaranmış Müdafiə Nazirliyinin cəmi 1 minik avtomobili, hər zabitin isə cəmi 1 tabel tapançası olmaqla cəmi 4 silahı olub. Müdafiə Nazirliyinin əsasnaməsi və digər xidməti sənədləri isə zabitlər bütün dəftərxana ləvazimatlarını özləri almaqla evlərində hazırlayıblar.

Müdafiə Nazirliyi yarandıqdan sonra Silahlı Qüvvələrin yaradılması və komplektləşdirilməsi ilə bağlı gərgin müzakirələr aparılıb. İlk müdafiə naziri general-leytenant Valeh Bərşadlı ordunun əsasının müqavilə əsasında komplektləşdirilməsinə tərəfdar olub. Bərşadlı o zaman şəxsi heyəti 16 min nəfər olan briqadaların yaradılmasını, hər bir taborun ayrıca nömrələnməsi, döyüş bayrağı olmasını, həmçinin reyd taborlarının yaradılmasını təklif edirdi. Lakin Ali Sovet müzakirələrdən sonra ordunun çağırış əsasında komplektləşdirilməsi barədə qərar qəbul edilib. İlk briqada könüllü və çağırışçı heyətlə komplektləşdirildi.

Bütün nazirlər[redaktə]

Azərbaycanın 1918-20-ci illərdə iki müdafiə naziri – Xosrov bəy Sultanov (mülki şəxs) və artilleriya general-leytenantı Səməd bəy Mehmandarov, ikinci müstəqilliyi dönəmində isə 8 müdafiə naziri olub. İkinci müstəqillik dönəmində 1991-ci ilin sentyabr-dekabr aylarında müdafiə naziri postuna general-leytenant Valeh Bərşadlı, 1991-ci il dekabr-1992-ci ilin yanvar aylarında general-mayor Tacəddin Mehdiyev (rəsmi olaraq 17 fevral[3]), 1992-ci ilin yanvar-fevral aylarında polkovnik Şahin Musayev, fevral-mart aylarında polkovnik (polis) Tahir Əliyev, 1992-ci ilin mart ayından 1993-cü ilin fevral ayınadək Rəhim Qazıyev (mülki şəxs), 1993-cü ilin yanvar-iyun aylarında general-mayor Dadaş Rzayev, 1993-cü ilin iyun-avqust aylarında polkovnik Səfər Əbiyev, 1993-cü ilin avqust-sentyabr aylarında general-mayor Vahid Musayev, 1993-cü ilin sentyabr ayından 1995-ci ilin fevralınadək general-leytenant Məmmədrəfi Məmmədov, 1995-ci ilin fevralından 22 oktyabr 2013-cü ilədək general-polkovnik Səfər Əbiyev rəhbərlik edib. 22 oktyabr 2013-cü ildən general polkovnik Zakir Həsənov rəhbərlik edir.[4]


Mənbə[redaktə]

İstinadlar[redaktə]

  1. Güclü ordu Azərbaycanın milli təhlükəsizliyinin, müstəqilliyinin və ərazi bütövlüyünün qarantıdır
  2. Güclü ordu Azərbaycanın milli təhlükəsizliyinin, müstəqilliyinin və ərazi bütövlüyünün qarantıdır
  3. Xocalı - sızlayan yaddaşımız. Vüqar Orxan, "525-ci qəzet", 26.02.2010.
  4. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin yeni tərkibi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

Xarici keçidlər[redaktə]

Həmçinin bax[redaktə]