Azərbaycan Respublikası MTN Heydər Əliyev adına Akademiyası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar


Azərbaycan Respublikası Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin Heydər Əliyev adına Akademiyası

MTN akademiyası loqo.jpg
Yaranma tarixi 1 dekabr 1998-ci il
Rektor Ziya Yusifzadə
Şəhər Bakı
Ölkə Azərbaycan
Ünvan AZ 1029, Bakı şəhəri, Ələsgər Qayıbov küçəsi, 6.

Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin Akademiyası — Azərbaycan Respublikasının milli təhlükəsizlik orqanlarını xüsusi ixtisaslı ali təhsilli zabit kadrlarla təmin edən ali təhsil müəssisəsi

Tarixi[redaktə]

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1998-ci il 1 dekabr tarixli, 37 nömrəli Sərəncamı ilə yaradılmışdır[1].

Ümumi məlumat[redaktə]

Müstəqil Azərbaycan Respubli­ka­sının mühüm dövlətçilik təsisatla­rından biri olan milli təhlükəsizlik orqanlarının formalaşması və inkişa­fında mühüm rol oynayan xüsusi xid­mət orqanları və sərhəd xidməti üçün xalqına və dövlətinə ləyaqətlə xidmət edən, onun təhlükəsizliyi keşi­yində dayanan, sədaqətli və vətənpərvər, yeni nəsil peşəkar və ixtisaslı kadrların hazırlanmasını həyata keçirən Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin Heydər Əliyev adına Akademiyasının yaradılması bilavasitə sabiq prezident Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır.

Zəngin və mənalı həyat yolunun 25 ilini milli təhlükəsizlik orqanlarında xidmətə həsr etmiş ulu öndərimiz 1997-ci il martın 28-də milli təhlükəsizlik orqanları əməkdaşlarının peşə bayramı gününün təsis edilməsinə həsr olunmuş yığıncaqda çıxış edərkən bu orqanlarda xidmət edən kadrların rolundan, qarşısına qoyulan tələblərdən və onları səciyyələndirən amillərdən danışaraq yüksək ixtisaslı, peşəkar kadrların hazırlanması məqsədilə Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin Akademiyasının yaradılmasının zəruri olduğunu qeyd etmişdi.

Xüsusi xidmət orqanları üçün pe­şəkar kadrların ha­zırlanması milli təh­lükəsizliyin təmin edilməsində ən baş­lıca məsələlərdən biridir, çünki bun­dan yalnız milli təhlükə­sizlik orqanları­nın fəa­liyyətinin effektivliyi deyil, həm­çinin bütün öl­kənin və xalqın təh­lü­kəsizliyi asılıdır.

Bunun məntiqi nəticə­si kimi, Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin Aka­de­miyası 1998-ci il dekabrın 1-də Azərbaycan Respublika­sının Prezi­denti Heydər Əliyevin sərəncamı ilə yaradılmışdır.

Sabiq prezidentin digər sərəncamı ilə uzun illər respublikamızın xüsusi xidmət orqanlarında çalışmış və bu orqanlara rəhbərlik etmiş, böyük həyat və əməliyyat təcrübəsinə malik olan general-leytenant Ziya Məmmədiyyə oğlu Yusif-zadə 1999-cu il iyunun 28-də Akademiyaya rəis təyin edilmişdir.

Azərbaycan Respublikasının milli təhlükəsizlik orqanları və Sərhəd Qoşunları üçün kadr hazırlığı sahəsində nailiyyətləri nəzərə alınaraq, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Fərmanı ilə 20 dekabr 2005-ci ildə Akademiyaya Heydər Əliyevin adı verilmişdir.

Milli təhlükəsizlik naziri general-leytenant Eldar Mahmudovun bilavasitə rəhbərliyi və nəzarəti altında Akademiyanın maddi-texniki və tədris bazası beynəlxalq standartlar səviyyəsində qurulmuşdur. Hazırda Akademiyanın ərazisi 10 hektardan çox sahəni əhatə edir. Akademiyanın maddi-texniki bazasına müasir tələblərə cavab verən avadanlıqlarla təchiz edilmiş tədris, inzibati və yataqxana korpusları, idman zalı və şəhərciyi, klub və mədəni-məişət kompleksi, tibb xidməti, kursant və zabit yeməkxanaları və digər infrastrukturlar daxildir. Akademiyanın Təlim mərkəzinin (poliqonunun) yaradılması məqsədilə tikinti işlərinə başlanmışdır.

"Şöhrət" muzeyi

Akademiya ərazisində milli təhlükəsizlik naziri general-leytenant Eldar Mahmudovun təşəbbüsü və bilavasitə rəhbərliyi ilə tikilmiş Heydər Əliyevin həyat və fəaliyyətinin bütün dövrlərini, ömür yolunu əks etdirən “Şöhrət” muzeyi yüksək memarlıq və bədii-estetik səviyyədə qurulmuşdur. Muzey qarşısında ulu öndərin möhtəşəm abidəsi ucaldılmışdır.

Muzeydə əksini tapmış eksponatlarda və stendlərdə dahi şəxsiyyətin xalqımızın tarixində və taleyində oynadığı misilsiz rolu özündə ehtiva edən və indiyədək heç bir məkanda nümayiş etdirilməyən fotostendlər, unikal sənədlər, həyatının 25 ilini həsr etdiyi milli təhlükəsizlik orqanlarındakı iş dövrünü əks etdirən arxiv materialları, onun şəxsən həyata keçirdiyi yüksək səviyyəli əməliyyatlar haqqında məlumatlar vardır. Muzeydə Heydər Əliyevin heykəltaraş Fuad Salayev tərəfindən yüksək zövqlə yaradılmış “Ali Baş Komandan” büstü muzeyə gələnlərdə gözəl təəssurat yaradır.

“Şöhrət” muzeyində dahi şəxsiyyətin zəngin ömür yolunu əks etdirən dəyərli ekspozisiyalar şərti olaraq dörd mərhələyə bölünmüşdür: uşaqlıq və gənclik dövrü; Azərbaycan təhlükəsizlik orqanlarında işlədiyi dövr; ölkəyə rəhbərlik etdiyi və SSRİ kimi nəhəng bir dövlətin siyasi olimpində təmsil olunduğu dövr; müstəqil Azərbaycanın memarı kimi fəaliyyət dövrü.

Akademiya ərazisində təməli onun tərəfindən qoyulmuş qapalı idman kompleksi tikilmişdir. Eyni zamanda, “Azərbaycan Respublikasının NATO ilə Fərdi Tərəfdaşlıq üzrə Əməliyyat Planı” çərçivə­sində Akademiyanın nəzdində dünya standartlarına cavab verən Beynəlxalq Antiterror Təlim Mərkəzinin yaradılması istiqa­mətində işlər görülür. Hazırda Akademiya yaxınlığında ayrılmış əlavə ərazidə bu kompleksin tikintisinə başlanması planlaş­dırılır.

Akademiya respublikanın əlaqədar nazirlikləri, komitələri, ali təhsil müəssisələri, habelə bir sıra xarici ölkələr və beynəlxalq təşkilatlarla işgüzar əlaqələrə əsaslanan qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq qurulmuşdur.Belə ki, ötən dövr ərzində ABŞ, Kanada, Rusiya, Böyük Britaniya, Almaniya, Yaponiya, Türkiyə, Ukrayna, Polşa, Hollandiya, Avstriya, Rumıniya, Litva, Qazaxıstan, Səudiyyə Ərəbistanı, Misir, İordaniya, Cənubi Koreya, Pakistan və digər ölkələri, NATO, ATƏT, Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatı kimi beynəlxalq təşkilatları təmsil edən rəsmi şəxslər, təhlükəsizlik və mirqasiya məsələləri üzrə ekspertlər, eləcə də bir sıra ölkələrin Azərbaycandakı səfirliklərinin nümayəndələri Akademiyaya səfər etmiş, Akademiyanın maddi-texniki bazası və “Şöhrət” muzeyi ilə tanış olmuş, müxtəlif kurslarda və tədbirlərdə iştirak etmiş, təcrübə mübadiləsi aparmışlar.

Akademiyanın strukturu, tədris və elmi fəaliyyəti[redaktə]

Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin Akademiyasının strukturu və Nizamnaməsi 1998-ci ildə sabiq prezident Heydər Əliyev tərəfindən təsdiq edilmişdir. O zaman Akademiyanın strukturuna 3 fakültə və 13 kafedra daxil idi. 2005-ci ildən sonra Akademiyanın strukturunda bir sıra dəyişikliklər edilmiş, yeni fakültə və kafedralar yaradılmışdır.

Hazırda dünya standartları səviyyəsində qapalı ali hərbi təhsil müəssisəsi olan Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin Heydər Əliyev adına Akademiyasının tərkibinə 5 fakültə daxildir:

  • Əməliyyat işçilərinin hazırlanması fakültəsi;
  • İnformasiya təhlükəsizliyi fakültəsi;
  • Sərhəd qoşunları fakültəsi;
  • Kadrların yenidən hazırlanması və təkmilləşdirilməsi fakültəsi;
  • Qiyabi təhsil fakültəsi.

Akademiyada 16 kafed­ra, o cümlədən 4 xüsusi təyinatlı kafedra, “Cinayət hüququ, cinayət prosesi və kriminalistika”, “Konstitusi­ya hüququ”, “Mül­ki hüquq”, “İnformasiya texnolo­giyaları və proqramlaşdırma”, “İn­for­ma­siya təh­lükəsizliyi”, “Xarici dillər və ölkəşünas­lıq”, “İnzibati idarə­etmə”, “Sərhəd qoşun­ları taktikası”, “Mü­həndis-texniki fən­lər”, “Ümumqoşun fənləri”, “İctimai-siyasi fənlər”, “Fiziki hazırlıq” kafedra­ları, eləcə də xüsusi sinif­lər, laboratoriyalar, kabinetlər, təlim mərkəzləri və s. fəaliyyət göstərir.

Akademiyada 1999-2000-ci təd­ris ilindən fəaliyyətə başlayan “Kadr­ların hazırlanması və təkmilləşdiril­məsi” fakültəsində milli təhlükəsizlik orqanları üçün kadrların hazırlanması üzrə birillik Ali kurslar, eləcə də MTN-in struktur bölmələrinin rəhbər heyətinin ixtisasının artırılması və digər əməkdaşların hazırlanması üzrə bir, iki və üç aylıq kurslar fəaliyyət göstərir.

“Əməliyyat işçilərinin hazırlan­ması” və “İnformasiya təhlükəsizliyi” fakültələrində Milli Təhlükəsizlik Nazir­liyi üçün "Hüquqşünaslıq" və “İnformasiya texnologiyaları və sis­temləri mühəndisliyi” ixtisasları üzrə 5 illik tədris proqramı əsasında ali təhsilli mütəxəssislər hazırlanır. “Sərhəd qoşunları” fakültəsində isə Dövlət Sərhəd Xidməti üçün təhsil müddəti 4 il olan "İnzibati idarəetmə" ixtisası üzrə kadr hazırlığı həyata keçirilir.

Akademiyaya qəbul orta məktəb məzunları sırasından Tələbə Qəbulu üzrə Dövlət Komissiyasının test imtahanları vasitəsilə həyata keçirilir. Akademiyaya daxil olan kursantlar tam dövlət təminatına götürülür, hərbi forma, gündəlik yemək və yüksək səviyyədə məişət şəraiti yaradılmış yataqxana ilə təmin edilirlər. Akademiyada təhsil alan hər bir kursanta aylıq təqaüd verilir. Bundan əlavə, təhsildə yüksək müvəffəqiyyət qazanan, elmi-yaradıcılıq fəaliyyəti ilə məşğul olan və Akademiyanın ictimai həyatında fəal iştirak edən əlaçı kursantlara verilməsi üçün milli təhlükəsizlik naziri general-leytenant Eldar Mahmudovun əmri ilə Heydər Əliyev adına təqaüd təsis edilmişdir.

Təhsil müddətində kur­santlar Milli Təhlükəsizlik Nazirliyi orqanlarında və Dövlət Sərhəd Xidmətinin sərhəd dəstələrində təcrübə keçirlər. Akademiyanı bi­tirən kursantlara diplom və ilk zabit rütbəsi olan «leytenant» hərbi rütbəsi verilir, ixtisaslarından asılı olaraq onlar respublikanın milli təhlükəsizlik orqanla­rına və ya Dövlət Sərhəd Xidmətinə təyinat alırlar.

Qiyabi təhsil fakültəsi nazirliyin əməkdaşlarının hüquqşünaslıq ixtisası üzrə ikinci ali təhsil almasını təmin etmək məqsədilə milli təhlükəsizlik naziri general-leytenant Eldar Mahmudovun təşəbbüsü ilə yaradılmış və 2007-2008-ci tədris ilindən fəaliyyətə başlamışdır.

"Azərbaycanda sərhədlərin idarə olunması" proqramı çərçivəsində 2000-2004-cü illərdə Akademiyanın nəzdində fəaliyyət göstərmiş miqrasiya məsələləri üzrə Təlim mərkəzində müxtəlif 3 aylıq və qısamüddətli kurslar həyata keçirilmişdir.

Fəaliyyət göstərdiyi müddətdə Akademiyada müxtəlif sahələr üzrə (Ali kurslar və ali baza təhsili də daxil olmaqla) Milli Təhlükəsizlik Nazirliyi və Dövlət Sərhəd Xidməti üçün 2000-ə yaxın kadr hazırlanmışdır.

Akademiyada dərs­lər ən müa­sir tələblərə cavab verən tədris kor­pus­larında aparılır. Tədris pro­sesini yüksək səviy­yədə tə­min etmək üçün müasir kompü­terlər, audio-video texnika, pro­yektorlar və stendlərlə təchiz edilmiş xüsusi təyi­natlı siniflər və kabi­netlər, sınaq otaqları və laborato­riyaları, kompü­ter sinif­ləri, linqafon zal­ları, gözəl tərti­bata və audio-video qurğu­lara malik klublar, zəruri avadan­lıq və trenajorlar quraşdırıl­mış idman zalları, meydança­ları və s. kursant və dinlə­yicilərin ixtiyarına verilmiş­dir.

Akademiyanın elmi-tədris fəaliyyətinə rəhbər­liyi kollegial orqan olan Elmi Şura həyata keçirir. Akade­miyada bütün ixti­saslar üzrə tədris-metodiki və elmi-tədqiqat işləri aparılır. Gələcəkdə elmi potensia­lın daha da artırılması, elmi-tədqiqat işlərinin daha məqsəd­yönlü təşkili və istiqamət­ləndirilməsi məqsədilə adyunktura­nın yaradılma­sı nə­zərdə tutu­lur.

Akademiyada zən­gin ki­tab fondu­na malik xüsusi və ümumi kitab­xanalar fə­aliyyət göstə­rir. Qeyd olun­malıdır ki, Akademiya fə­aliy­yətə başlayan zaman əməliy­yat hazırlığı sahəsində xüsusi fənlər üzrə Azər­bay­can dilində dərslik, dərs vəsaiti və tədris ma­terialları ümumiyyətlə yox idi. Belə problemlə üzləşən Akademi­ya rəi­si, fəaliyyətə baş­ladığı ilk günlərdən elmi-pedaqoji kol­lektivi bu işə səfərbər etdi. Qısa zamanda Akademiyanın professor-müəllim heyəti tərəfindən xüsusi fənlər üzrə məxfi mövzulara dair yüzdən artıq dərslik, dərs vəsaiti, monoqrafiya və digər tədris-metodiki materiallar hazırlanaraq nəşr olundu. Tədris vəsaitlərinin nəşrini təmin etmək məqsədilə Akademiyada müasir poliqrafiya avadanlıqları ilə təchiz edilmiş nəşriyyat bazası yaradılaraq istifadəyə verildi.

Ötən dövr ərzində milli təhlükəsizlik orqanları üçün yüksək ixtisaslı, peşəkar milli kadrların hazırlanması istiqamətində öz fəaliyyətini daim təkmilləşdirən Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin Heydər Əliyev adına Akademiyası ölkənin təhsil sistemində özünə məxsus yer tutmuş və respublikamızın ən mötəbər hərbi ali təhsil ocağına çevrilmişdir.

Akademiyanın kadr potensialı[redaktə]

Akademiyada tədris yüksək ixtisaslı mütəxəssislər, o cümlədən elmlər doktorları və namizədləri, eləcə də uzun illər milli təhlükəsizlik orqanlarında və Dövlət Sərhəd Xidmətində xidmət etmiş təcrübəli kadrlar tərəfindən həyata keçirilir. Bu da kursant və dinləyicilərə gələcək xidməti fəaliyyəti üçün zəruri nəzəri biliklərlə yanaşı xüsusi və əməli bacarıq və vərdişlərə yiyələnməyə imkan verir. Eyni zamanda, Akademiyada xüsusi fənlər üzrə mühazirələr oxumaq və praktiki dərslər aparmaq məqsədi ilə MTN-in rəhbər heyəti və yüksək ixtisaslı mütəxəssisləri tədris prosesinə cəlb olunurlar.

Hazırda Akademiyada 4 elmlər doktoru, 15 elmlər namizədi, 2 professor və 9 dosent fəaliyyət göstərir. Akademiyanın 5 əməkdaşı doktorluq, 12 əməkdaşı isə namizədlik dissertasiyaları üzərində çalışırlar. Burada kəşfiyyat, əks-kəşfiyyat, əməliyyat-axtarış, hərbi əks-kəşfiyyat, əməliyyat psixologiyası, xüsusi xidmət orqanlarının tarixi, informasiya texnologiyaları və informasiya təhlükəsizliyi, hərbi pedaqogika, sosiologiya, politologiya, məntiq, peşə fəaliyyətinin etikası və s. istiqamətlər üzrə elmi tədqiqatlar aparılır. Fundamental və tətbiqi araşdırmalar nəticəsində 30-dan çox monoqrafiya nəşr edilmiş və onlarla elmi məqalələr nüfuzlu elmi jurnallarda dərc olunmuşdur.

Akademiyada təlim-tərbiyə işi[redaktə]

Akademiyada kursant, dinləyici və gənc zabitlərin təlim-tərbiyəsi daim diqqət mərkəzində saxlanılır. Təlim-tərbiyə işinin əsasını vətənpərvərlik ideyası təşkil edir. Bu işdə “Şöhrət” muzeyinin özünəməxsus yeri vardır. Muzeydə əksinin tapmış ulu öndərin keçdiyi həyat yolu, onun ən kiçik vəzifələrdən dövlət başçısınadək yüksələn fəaliyyəti gənc nəslin tərbiyəsində xüsusi rol oynayır. Heç təsadüfi deyil ki, Akademiyanın kursant və dinləyiciləri, professor-müəllim heyəti, nazirliyin əməkdaşları, eləcə də digər dövlət qurumlarının, ictimai təşkilatların, hərbi və mülki ali təhsil müəssisələrinin nümayəndələri mütəmadi olaraq qruplar şəklində “Şöhrət” muzeyi ilə yaxından tanış olur, ulu öndərin abidəsi qarşısında xatirə şəkilləri çəkdirir və Akademiyadan böyük təəssüratla ayrılırlar. Hər il “Şöhrət” muzeyini 1000-dən artıq adam ziyarət edir.

Akademiyada hər il Andiçmə, Bilik günü, mə­zunların buraxılışı, kursant və dinləyicilərin qəbulu, eləcə də dövlət bayramları (Respublika günü, Konsti­tusiya günü, Milli qurtuluş günü, Silahlı Qüvvələr günü, Müstəqillik günü, Dünya azərbaycanlılarının həmrəylik günü və s.) və digər əlamətdar tarixlər təntənəli surətdə qeyd olunur, respub­likanın tanınmış ictimai-siyasi xadimləri, incə­sənət ustaları, milli təhlükəsiz­lik orqanları­nın veteranları ilə görüşlər keçi­rilir.

Akademiyanın kursantları təd­risdən kənar vaxtlarda ədəbi-bədii yaradıcılıqla məş­ğul olur, kütləvi idman tədbir­lərində və müxtəlif idman ya­rışlarında iştirak edirlər. Hazır­da onların elmi və özfəaliyyət dərnəkləri, şən və hazırcavablar klubu, intellektual oyun qrupları, müxtəlif idman seksiyaları və s. daimi fəaliyyət göstərir.

Akademiyanın kursantları müxtəlif idman yarışlarında, kubok və çempionatlarda tez-tez uğurlar qazanır və yüksək yerlər tuturlar.

Qəbul qaydaları[redaktə]

Akademiyaya Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı olan, peşə seçiminin bütün tələblərinə cavab verən, respublikanın təhlükəsizlik orqanlarında, Sərhəd Qoşunlarında xidmət edən orta və ya orta-ixtisas təhsilli gizirlər (miçmanlar), müddətli və müddətdən artıq xidmət hərbi qulluqçuları, Heydər Əliyev və Cəmşid Naxçıvanski adına hərbi liseylərin məzunları, həqiqi hərbi xidmət keçmiş hərbi vəzifəlilər, habelə orta məktəb məzunları olan çağırışçılar qəbul oluna bilərlər.

Akademiyaya qəbul olunmaq üçün aşağıdakı yaş hədləri müəyyən olunur:

  • xidmət müddətindən asılı olmayaraq müddətli, müddətdən artıq xidmət hərbi qulluqçuları, gizirlər (miçmanlar) və hərbi vəzifəlilər - 23 yaşınadək;
  • Heydər Əliyev və Cəmşid Naxçıvanski adına hərbi liseylərin məzunları, orta məktəb məzunları olan çağırışçılar - 17 yaşından 21 yaşınadək.

Akademiyanın “Əməliyyat işçilərinin hazırlanması” və “İnformasiya təh­lükəsizliyi” fakültələrinə daxil olmaq istəyən şəxslər qəbul keçirilən il yanvar ayının 10-dək ərizə ilə yaşayış yeri üzrə MTN-in müvafiq şəhər-rayon orqanlarına (hərbi qulluqçular komanda üzrə raportla) müraciət etməlidirlər. Müraciət edən namizədlər müəyyən olunmuş qaydada tibbi yoxlamadan keçdikdən və fiziki hazırlıq normativlərini ödədikdən sonra peşə seçimi ilə bağlı onlarla Akademiyada Mandat Komissiyası tərəfindən söhbət aparılır.

Peşə seçimini müvəffəqiyyətlə keçmiş namizədlər Akademiyada təhsil almaq üçün seçdikləri ixtisaslara uyğun olaraq, Tələbə Qəbulu üzrə Dövlət Komissiyası tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada test üsulu ilə qəbul imtahanları verirlər:

  • “Əməliyyat işçilərinin hazırlanması” fakültəsinə - III ixtisas qrupu üzrə (ana dili, ədəbiyyat, tarix, xarici dil, riyaziyyat);
  • “İnformasiya təhlükəsizliyi” fakültəsinə - I ixtisas qrupu üzrə (ana dili, riyaziyyat, fizika, kimya, xarici dil).

Akademiyaya qəbul imtahanları namizədin arzusu ilə Azərbaycan və ya rus dilində verilə bilər, Akademiyada tədris isə Azərbaycan dilində aparılır.

İstinadlar[redaktə]

  1. "Azərbaycan Respublikası Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin Akademiyasının yaradılması haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1 dekabr 1998-ci il tarixli, 37 nömrəli Sərəncamı (azərb.)

Mənbə[redaktə]

Həmçinin bax[redaktə]