Bəhriyə Üçox

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
BAHRİYƏ UÇOK
Bahriyə Hamit qızı Uçok
Bahriyə Uçok.jpg
Doğum tarixi: 1919(1919-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri: Trabzon şəhəri
Vəfatı: 1990(1990-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Vəfat yeri: Ankara şəhəri

Bahriyə Üçok (1919, Trabzon – 1990, Ankara) Türk tarixçi və siyasətşünası, Ankara Universiteti İlahiyat fakültəsi müəllimi, Kontənjan senatoru, Ordu millət vəkili və SHP Partiya Məclis üzvü.


Həyatı[redaktə]

Hamit Ataçın qızıdır. Ankara Universiteti Hüquq fakültəsinin müəllimi Prof. Dr. Coşkun Üçok ilə evlənmiş və Qumru adlı bir qızı olmuşdur. İlk və Orta məktəbi Orduda oxuyan Üçok, İstanbul Qəndilli Qız litseyini bitirdi. Ali savadını Dil və Tarix Coğrafya Fakültəsi Orta çağ Türk-İslam Tarixi bölümündən alıb, eyni zamanda Dövlət Konservatoriyası Opera bölümünə də davam etdi və bu şöbəni də bitirdi. Samsun və Ankarada on bir il sürən litsey müəllimliyindən sonra, 1953-cü ildə Ankara Universiteti İlahiyat Fakültəsində müəllim kimi çalışdı. Eyni zamanda da o, bu fakültənin ilk qadın müəllimidir. 1957-ci ildə doktor, 1964-cü ildə "İslam Dövlətlərində Qadın Hökmdarlar" adlı dissertasiyası ilə də dosent olmuştur. Farsca və ərəbcəni yaxşı dərəcədə bilən Üçok, Quranıı-Kərimə bağlı qalaraq İslam dinini çağdaş, gerçəkçi və dinin özündə olan yaxşı niyyətlə qarşıladı. Bu səbəblə 1960-cı illərdən etibarən hədələr almağa başladı və özünü güvəndə hiss etmədiği üçün akademik çalışmalarına ara vermək zorunda qaldı.

Bariyə Uçokun Ankaradakı heykəli

1971-ci ildə prezident Cövdət Sunay tərəfindən kontənjan senatoru seçildi və beləcə aktiv siyasi yaşama atılarak beş il boyunca Cumhuriyət Senatosu divan üzvü oldu. Siyasi seçimini CHP-dən yana edən Üçok, 1977-ci ildə CHP-yə qatıldı. 12 sentyabrdan sonra açılan Halkçı Partinin 1983-cü ildə qurucularından biri oldu. Daha sonra 1983-cü il seçimlərində də bu partiyadan Ordu millət vəkili olaraq TBMM-yə girdi. 1986-cı ildən etibarən SHP üzvü oldu və 1990-cı il sentyabrda bu partiyanın məclisi üzvü seçildi. 1988-ci ildə televiziyada göstərilən bir açıq oturumda, "İslam'da örtünmənin və oruç tutmanın çətin olmadığını" açıqlamasından sonra, "İslami hərakət" adlı təşkilatın artıq hədələrini almağa başladı. Üçok, 1990-cı il oktyabr günü Ankaranın Çankaya ilçəsindəki Köroğlu prospektindəki evinə, Eksprəs Poçt tərəfindən çatdırılan və göndərici olarak Elmi Araşdırmalar Vəqfıının göründüyü kitab paketini saat 16.30 radələrində qapısının önündə açmağa çalışarkən, paketin içinə yerləşdirilmiş olan bomba partladı. Ağır yaralı olaraq Hacəttəpə Tıbb fakültəsi Təcili yardımına aparılan Üçok, saat 20 radələrində burada yaşamını itirdi. Cənazəsi 9 oktyabr günü Maltəpə camesindən qaldırılmış və Karşıyaka Məzarlığına dəfn edilmişdir. SHP Partiya Məclisi üzvü olan Bahriyə Üçok, qətl edildiyi sırada SHP üçün bir dünyavılik raportu hazırlayırdı. Üçok qatıldığı toplantılarda sıx-sıx dünyavilik, qadın haqları və irtica təhlükəsi üzərində durmuş və "laikliğin savunucusu ilahiyatçı" olaraq tanınmışdır.

Fransızca, ərəbcə və farsça bilən Üçok, "İslam'dan dönənlər", "Yalancı peygəmbərlər" və "İslam dövlətlərində qadın hökmdarlar" adlı üç kitab yazmışdı. Ölümünün ardından adı, İzmirdə önəmli bir meydana; Artvin və Ankarada da bir prospektə verilmişdir.


Həmçinin bax[redaktə]