Bəzgək

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Bəzgək (lat. Tetrax tetrax), (Gruiformes) dəstəsindan bir quş növü. Azərbaycanda təhlükədə olan quşlar siyahısına daxil edilmişdir.[1]

  • Status. Azərbaycanda sayı getdikcə azalmaqda olan qışlayan növdür.
  • Yayılması. Bəzgək Kür-ArazLənkəran ovalıqlarında, İoriAlazan çayları vadisində, Acınohur və Ceyrançöldə yayılmışdır. Böyük və Kiçik Qafqaz sıra dağlarının meşəsiz ətəklərində qışlayır. Keçmişdə Mil və Şirvan düzənliklərində yuvalayarmış, amma sonralar yuvası tapılmamışdır. Azərbaycana sentyabrın axırı – oktyabrın əvvəlində gəlir, martda qayıdır.
  • Yaşayış yeri. Əsasən yarımsəhra və çöllərdə qışlayır. Əkin sahələrinə asanlıqla uyğunlaşır.

Təbiətdə sayı[redaktə]

XX əsrin əvvəllərində respublikada bəzgəklər kütləvi surətdə qışlayırdılar, Kür-Araz ovalığında qışlayan ayrı-ayrı dəstələrdə 20 minə kimi quş müşahidə edilirdi, hər il 40-45 min quş tədarük edilirdi. Sonradan bəzgəkin sayı ardıcıl surətdə azalmışdır. Keçən əsrin 60-cı illərindən bəzgək Azərbaycanda yuvalamır. 1993-1996-cı illərdə respublikada 100 minə kimi qışlayan quş müşahidə edilmişdir.

  • Çoxalması. Hazırda respublikada yuvalamır.
  • Rəqibi, düşməni, xəstəliyi. Yırtıcı quşlar və çaqqallar təbii düşmənləridir.
  • Sayının dəyişilmə səbəbləri. Ovçular tərəfindən təqib edilməsi; yarımsəhra və səhraların şumlanması; qışlama üçün əlverişli sahələrin azalması; qışlaqlarda mal-qaranın həddindən artıq otarılması narahatedici amilləri gücləndirir; ot biçini; kənd təsərrüfatı ziyanvericilərinə qarşı kimyəvi preparatların işlədilməsində səhvlərə yol verilməsi.
  • Qorunması üçün zəruri tədbirlər. Qanunsuz ovçuluğa qarşı mübarizəni gücləndirmək. Bəzgəyi narahat edən amilləri azaltmaq. Kənd təsərrüfatında istifadə olunmayan sahələrdə yuvalamasının bərpasını öyrənmək.

Şəkillər[redaktə]

Mənbə[redaktə]