Benua Mandelbrot

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Benua Mandelbrot

Benua Mandelbrot (fr. Benoît B. Mandelbrot; 20 noyabr, 1924, Varşava - 14 oktyabr, 2010, Kembric) - fransız və amerikalı riyaziyyatçı, fraktal həndəsənin yaradıcısı.Fizika üzrə Volf mükafatı (1993) laureatıdır.

Bioqrafiya[redaktə]

Benua Mandelbrot 1924-cü ildə Varşavada Litva yəhudiləri ailəsində anadan olmuşdur.Onun anası Bella Lurye həkim , atası Karl Mandelbrot isə xırvatçı olmuşdur. Amma onun əmisi Şolem Mandelbrot Fransada yaşamış və kifayət qədər tanınmış riyaziyyatçı olmuşdur. Şolem Mondelbrot məşhur "Nikola Burbake" ləqəbli riyaziyyatçılar qrupunun üzvü olmuşdur. Benuanın 12 yaşı olanda onun ailəsi Parisə emiqrasiya edirlər.

Müharibənin başlamasından sonra Mandelbrotlar ailəsi alman işğalından azad olan Fransanın cənubundakı Tulle şəhərciyinə qaçırlar. Benua orada məktəbə getsə də, tezliklə oxumağa marağını itirmişdir. Amma Benua Mandelbrotun qeyri-adi riyaziyyat vergisi kəşf edilir, o müharibədən dərhal sonra Paris Politaxnik məktəbinin tələbəsi olur. , Benuanın əla məkani təsəvvürlərinin olduğu məlum olur. O, hətta cəbri məsələləri həndəsi üsulla həll edirdi. Onun etdiyi həllərin qəribəliyi ona universitetə daxil olmağa imkan vermişdir. Universiteti bitirəndən sonra, Mandelbrot ABŞ-a gedərək Kaliforniya Texnologiya İnstitutunu bitirmişdir. Mandelbrot Fransaya qayıtdıqdan sonra, 1952-ci ildə Paris Universitetinin doktorluq dərəcəsini almışdır.1955-ci ildə Aliyet Kaqanla evlənərək Cenevrəyə yollanmışdır. 1958-ci ildə Mandelbrot qəti surətdə ABŞ-da məskunlaşaraq, Yorktaunda İBM-in elmi-tədqiqat mərkəzində işə başlamışdır. O, İBM-də linqvistika, oyunlar nəzəriyyəsi, iqtisadiyyat, aeronaftika, coğrafiya, fiziologiya, astronomiya, fizika sahələrində çalışmışdır. Ona müxtəlif istiqamətlərdə çalışmaq çox xoşuna gəlirdi.

Benua Mandelbrot böyük zaman müddəti ərzində (100 ildən çox) pambığın qiymətlər statistikasının öyrənilməsi ilə məşğul olmuşdur. Qiymətlərin gün ərzində dəyişməsi təsadüfi olsa da, Mandelbrot onların dəyişmə tendensiyasını öyrənə bilmişdir. O, qiymət dəyişikliyi və qısa zaman dəyişikliklərini simmetrik şəkildə izləmişdir. Bu tapıntı iqtisadçılar üçün gözlənilməz olmuşdur. Benua bu problemin həlli üçün öz fraktal metodunun rüşeymlərindən istifadə etmişdir.

"Fraktal" anlayışını Mandelbrot özü fikirləşmişdir. (Latın sözü "fractus"dan yaranın, mənası "sınmış", "qırılmış" deməkdir)

O, 2010-cu il 14 dekabrda Kembricdə (Massaçusest,ABŞ) 85 yaşında mədəaltı vəzidəki xərçəng xəstəliyindən dünyasını dəyişmişdir.

Fraktalların şəkilləri[redaktə]

Mandel zoom 00 mandelbrot set.jpg Mandel zoom 01 head and shoulder.jpg Mandel zoom 02 seehorse valley.jpg Mandel zoom 03 seehorse.jpg Mandel zoom 04 seehorse tail.jpg
Mandel zoom 05 tail part.jpg Mandel zoom 06 double hook.jpg Mandel zoom 07 satellite.jpg Mandel zoom 08 satellite antenna.jpg Mandel zoom 09 satellite head and shoulder.jpg
Mandel zoom 10 satellite seehorse valley.jpg Mandel zoom 11 satellite double spiral.jpg Mandel zoom 12 satellite spirally wheel with julia islands.jpg Mandel zoom 13 satellite seehorse tail with julia island.jpg Mandel zoom 14 satellite julia island.jpg
Mandelbort çoxluğuna dair nümunələr.