Biofizika

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Biofizika
Elm sahəsi → öyrənir
Yarımbölmə → öyrənir

Biofizika (qəd. yun. βiοshəyat, qəd. yun. φύσιςtəbiət):

  • fizikabiologiyanın birgə sahəsi. Canlı təbiəti bütün aspektlərdə, molekulhüceyrədən başlayaraq biosferədək tam sikl kimi öyrənir;
  • bu bioloji sistemin mwxtəlif səviyyələrində gedən fiziki proseslər haqqında və bioloji obyektlərə müxtəlif fiziki faktorlar haqqında elmdir. Biofizika canlılrda olan fiziki mexanizmlərlə bioloji xüsusiyyətlər arasında olan əlaqəni də öyrənir.

UNESCO-nun nomenklaturasına görə biofizika biologiyanın 2406 kodu altında bir sahəsidir.[1].

Biofizika təbiət elmləri arası bir elmdir və onun tədqiqi üçün fizika, biologiya, kimyatibb sahəsində biliklər tələb edilir.

Biofizikanın sahələri[redaktə]

UNESCO-nun nomenklaturasına görə biofizikanın aşağıdakı sahələri vardır :[1]:

  • 2406.01 Bioakustika
  • 2406.02 Bioelelektriklik
  • 2406.03 Bioenergetika
  • 2406.04 Biomexanika
  • 2406.05 Biooptika
  • 2406.06 Tibbi fizika
  • 2406.99 Digər sahələr

Bu təsnifat yeni tədqiqatların çətinliksiz yeni formatda verilməsi üçün tərtib edilmişdir.

Biofizika ümumi kursunun tədris təsnifatı[redaktə]

Biofizika ümumi kursunun səmərəli tədrisi üçün aşağıdakı təsnifat da təklif edilmişdir : [2]:

  • Nəzəri biofizika:
    • mürəkkəb sistemlərin biofizikası:
      • bioloji proseslərin kinetikası;
      • bioloji proseslərin termodinamikası: canlı strukturlarda enerjinin çevrilməsi;
    • molekulyar biofizika: biopolimerlərin və molekulyar sistemlər üstünün təşkilinin və fəaliyyət göstərməsinin fiziki və struktur təşkili;
    • hüceyrə proseslərinin biofizikası:
      • membran proseslərinin biofizikası: bioloji membranların və onların hissələrin xüsusiyyətləri;
      • fətəbioloji proseslərin biofizikası: xarici işıq mənbələrinin canlı orqanizmlərə təsiri;
      • radiasiya biofizikası: ionlaşmış şüalanmanın təsiri;
    • riyazi biofizika.
  • Tətbiqi biofizika:
    • bioinformatika: biofizikanın bir sahəsi olmasa da, onunla sıx bağlıdır;
    • biometriya;
    • biomexanika: bioloji sistemlərin dayaq-hərəkət aparatının funksiya və strukturu və fiziki hərəkəti;
    • təkamül proseslərinin biofizikası və fərdi inkişafı;
    • tibbi biofizika;
    • ekoloji biofizika.

Müasir tədqiqt istiqamətləri[redaktə]

Mürəkkəb sistemlərin biofizikası və molekulyar biofizika bu elmin əsas inkişaf istiqamətləri sayılır.

Həmçinin aşağıdakı məsələlər də biofizikanın perspektiv istiqamətlərindən sayılır: fiziki və biokimya reaksiyalarının gedişinə kosmogeofiziki faktorların təsiri; fotobioloji faktorlar; riyazi modelləşdirmə; nanobiologiya və s.

Tətbiq sahələri[redaktə]

Bioloji obyektlər mürəkkəb olduğundan ona təsir faktorları həddən çoxdur. Fizika bu obyektlərin sadələşdirilmiş modellərini yaratmağa kömək edir. Fiziki və bioloji məlumatları birləşdirməklə bioloji obyektlərdə gedən prosesləri dərindən başa düşmək olar.

Fizikada bir sıra metodlar var ki, onlar klassik formada biologiyada tətbiq edilə bilmıəz. Biofizikanın vəzifələrindən biri bu metodların biologiyada istifadəyə uyğunlaşdırmaqdır.

Mənbələr[redaktə]

İstinadlar[redaktə]

  1. 1,0 1,1 Proposed international standard nomenclature for fields of science and technolocy.
  2. По материалам: Рубин А. Б. Биофизика (учебник) в 2-х т.т. — М., 2002. C. 6.

Həmçinin bax[redaktə]