Cəngi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
"Cəngi"
Növü Xalq rəqsi
Tempi cəld
Mənşəyi türk

CəngiAzərbaycanın milli hərbi rəqsi.

Söz açımı[redaktə]

Cəngi adlı qəsəbə var. Bəzi mütəxəssislər "Cəngi" sözünün "zəngi"dən törəməsini deyirlər. Zəngi qədim Oğuz türk tayfaları olub: "Zəngilan", "Zəngibasar" toponimləri bu tayfalarla bağlıdır.

Tarixçə[redaktə]

"Cəngi" cəngavərlik yerişini, meydana oxumanı, döyushə çağırışı ifadə edir. "Cəngi"nin yaranma tarixi çox qədimdir. Azərbaycan ərazisində Cəngi adlanan ərazi də var: Şamaxı rayonunda (indiki Qobustan rayonunun ərazisi). Qədim oğuz tayfalarında qəbilələr arasında döyüş, güləş zamanı, yarışlarda, hərbi mərasimlərdə Cəngidən istifadə edilirdi. Bir çox aşıq melodiyaları kimi, bu da Şur muğam ladındadır (kökündədir); ölçüsü 2/4–dir. Cəngi pəhləvanlar yarışında da (pəhləvani), cıdır düzündə də çalınır. [1] [2]

Xarakter cəhətdən eyni olan "Qaytağı", "Halay" kimi musiqi əsərləri qrupundandır. Bir qayda olaraq zurnaçılar dəstəsi tərəfindən ifa olunur [3]. "Koroğlu" dastanında Cəngi havasına çox geniş yer verilib: Cəngi Koroğlu, Misri Koroğlu.

Cəngi bəstəkar musiqisində[redaktə]

İlk dəfə Üzeyir Hacıbəyovun "Koroğlu" operasına daxil etdiyi Cəngidən sonralar digər bəstəkarlar da istifadə edib (Soltan Hacıbəyov, Aqşin Əlizadə, Süleyman Ələsgərov və s.), xüsusilə II Dünya müharibəsi ayrıca musiqi pyesi şəklində rəngarəng Cəngilər yaradılıb.

Bəstəkar cəngiləri[redaktə]

İstinadlar[redaktə]

  1. Əfrasiyab Bədəlbəyli. İzahlı monoqrafik musiqi lüğəti - Cəngi
  2. Əfrasiyab Bədəlbəyli. İzahlı monoqrafik musiqi lüğəti - Şur
  3. Əliqızı Sevda. Hekayətli musiqi lüğəti - Cəngi
  4. Azərbaycanın epistolyar irsi - Süleyman Ələsgərov
  5. İmruz Əfəndiyeva. Vasif Adıgözəlovun yaradıcılığının üslub xüsusiyyətləri. "Musiqi dünyası" jurnalı.

Video[redaktə]

Həmçinin bax[redaktə]