Cənubi Amerika
Vikipediya, açıq ensiklopediya - ویکیپدیا ، آچیق انسایکلوپدیا
 |
||
| Ümumi Məlumat | ||
|---|---|---|
| Ölkə sayı: | 13 ölkə | |
| Dili: | ispan və portuqal | |
| Sahəsi: | 18 mln. km2 | |
| Ən uzun çayı: | Amazon uzunluğu 6400 km
hövzəsi 7 mln. km2 |
|
| Ən böyük gölü: | Marakaybo 14.5 min km2 | |
| Sahəcə ən böyük ölkəsi: | Braziliya 8.5 mln. km2 | |
| Ən hündür nöqtəsi: | Akonqaqua 6958 m | |
| Ən çökək yeri: | Valdez y.adası -40 m | |
Cənubi Amerika - Qərb yarımkürəsində, Amerika qitəsinin cənub hissəsinə verilən materik.
Mündəricat |
[redaktə / تحریر] Coğrafi mövgeyi, sərhədləri, tədqiqi
Cənubi Amerika Qərb yarımkürəsində yerləşən iki materikdən biri və Amerika qitəsinin bir hissəsidir. Şimali Amerika ilə onu ensiz Panama bərzəxi birləşdirir, bərzəxin ensiz və alçaq hissəsində çəkilmiş Panama kanalı isə ayırır. Cənubi Amerika digər materiklərdən xeyli aralı yerləımiıdir. Cənubda Antarktidadan onu Dreyk boğazı ayırır. Onun sahillərində demək olar ki, iri ada yarımada və körfəzlər yoxdur. Yalnız cənub sahillərində onların sayı artır. Cənubda Magellan boğazı Odlu torpaqı materikdən ayırır.
[redaktə / تحریر] Adaları
[redaktə / تحریر] Tədqiqi
Cənubi Amerika materikini insanlar 1492ci ildə Xristofor Kolumbun Hindistana dəniz yolunu axtarmaq üçün çıxdığı səyahətdə Amerika qitəsini kəşfi ilə bu qənaətə gəlindi ki, Amerika Hindistandır. Lakin Amerikanı Xristofor Kolumb kəşf etməsinə baxmayaraq bura Ameriqo Vespuççinin adı verildi. Materikin təbiətini də öyrənilməsində alman səyyahı Aleksandr Humbolddun böyük rolu olmuşdur.
[redaktə / تحریر] Daxili suları
Materikin daxili suları 2 hövzəyə ayrılır - Sakit və Atlantik okeanı hövzəsinə. Materikin ən böyük çayı Amazon çayıdur. Onun uzunluğu 6400 km-ə qədərdir. Amazon çayıa 500-dən çox qol tökülür. Əsasən yağış suları ilə qidalanır. Digər qida mənbəyi qar və buzlaq sularıdır. Materikin ən böyük gölü Marakaybo gölüdür. Onun hövzəsi 14.3 min km2 metrdir. Cənubi Amerika Materikində dünyada ən hündürdə və şirin sulu gölü (Titikaka gölü) yerləşməktədir. Materikdə gözəl şəlalələr vardır. Anhel şəlaləsi dünyada ən hündür şəlalədir. Onun hündürlüyü 1054 metrdir.
[redaktə / تحریر] Çayları
- Amazon çayı
- Parana çayı
- San-Fransisko çayı
- Orinoko çayı
- Maqdalena çayı
- Tokantins çayı
- Akonqaqua çayı (sakit okeana tökülür)
[redaktə / تحریر] Gölləri
- Marakaybo gölü
- Titikaka gölü (3812 m hündürlükdə)
- Poopo gölü
[redaktə / تحریر] Körfəzlər
[redaktə / تحریر] Dənizlər
[redaktə / تحریر] Boğazlar
[redaktə / تحریر] İqlim
Cənubi Amerika ən rütubətli materikdir. Yüksək rütubətli və çox quraq məntəqələr vardır. Amazon ovalığı dünyanın ən rütubətli yerlərindən biridir. Buraya 2500-3000 mm yağıntı düşür. Atakama səhrası dünyanın ən quru səhralarındandır. Bura ildə 2-3 mm yağıntı düşür.
