Cənubi Koreya

Koreya Respublikası
대한민국
大韓民國

Bayrağı Gerbi
Himn: 애국가
Paytaxt	Seul
Böyük şəhərlər	Busan, Dəjeon, İnçeon, Ulsan, Dəgu, Quanqju
Rəsmi dil	Koreya dili
Prezident	Li Myunq-bak
Baş nazir	Han Seunq-su
'	15 avqust 1945
Ərazi • Ümumi • Su sahəsi (%-lə)	100min.kv.km. km² 0,3%
Əhali • Təxmini sayı • Əhali sıxlığı	48mln. nəfər nəfər 1kv.km 480 nəfər nəfər/km²
Pul vahidi	Cənubi Koreya vonu (KRW)
İnternet domeni	.kr
Telefon kodu	+82

Cənubi Koreya (Rəsmi olaraq: Koreya Respublikası- 대한민국 / 大韓民國 / Dae Han Min Quk) – Şərqi Asiyada Koreya yarımadasıda yerləşən dövlət. Yarımadanın cənub hissəsində yerləşən Koreya Respublikasının sərhəd qonşuları Çin, Yaponiya və Şimali Koreyadır. Sahəsi 100 032 kvadrat kilometr, əhalisi 50 milyondan çoxdur. Paytaxtı Seul şəhəridir. Koreya Respublikası on altı inzibati dairədən ibarət prezident respublikasıdır. Hakimiyyət həm hüquqi, həm də faktiki baxımdan üç qol arasında – icraedici, məhkəmə və qanunverici hakimiyyətləri – bölünüb. Yerli hakimiyyət orqanları yarımmüstəqildirlər, onların da icraedici və qanunverici funksiyaları var. Yüksək həyat səviyyəsi ilə tanınan ölkələr sırasındadır. Asiyada dördüncü ən böyük iqtisadiyyata malik olan bu ölkə "Böyük 20-lər" (G20) qrupunun üzvüdür. 1948-ci ildə qəbul olunmuş konstitusiyaya sonrakı illərdə bəzi dəyişikliklər edilib. 1980-ci illərə kimi bir neçə hərbi diktatura hakimiyyətini sinaqdan keçirmiş Koreya Respublikası hazırda müvəffəqiyyətlə liberal demokratiyanı inkişaf etdirməkdədir, 188-dən çox ölkə ilə diplomatik əlaqə saxlayır.

Tarixi

Koreya tarixi Koreya quruluş mifologiyasına görə əfsanəvi Joseonun M.Ö 2333 Dangun tərəfindən qurulmasıyla başlayır.Gojoseon Koreya Yarmadasının şimalını və Mançuryanın bəzi bölgələrini idarə altına alıb genişləndi.Çinin Xn Xanədanı ilə saysız qarşıdurmalara girdikdən sonra,Gojoseon parçalandı və Koreya Proto-Üç krallıq dövrünə girdi. Yarımada Goryeo İmperatoru Taejo Wang Geon tərəfindən 936-cı ildə birləşdi.13-cü əsrdə Monqol imperatorunun hücumları Goreyonu gücsüzləşdirdi.Monqol iperatorluğu dağıldıqdan sonra 1388-də Joseon xanədanı ilə Koreya dəyişdirildi. İkinci dünya müharibəsinin ardıca Sovet və ABŞ-ın hərbi qüvvələrinin işğalından sonra Şimali Koreya və Cənubi Koreya bölündü.Cənubi Koreya ikinci bir demokratik dövlət olaraq 1948-ci ildə quruldu.

Coğrafiyası

Ölkənin ərzisi 99.461 km² – dir . .

İdmanı

Şimali və Cəubi Koreyanın idmanı Taekvon-Do sayılır.Başqa Şərq döyüş növlərindən fərqli olaraq burada ayaqla endirilən zərbələr həddindən artıq yer tutur.Faizlə götürsək,taekvon-dodakı zərbələrin 80 faizi ayaqla endirilir.

İqtisadiyyatı

Cənubi Koreya yüksək inkişaf etmiş sənaye və iqtisadiyyata malikdir.Dünyada gəmiqayırma,polad emalı,avtomobil,eloktronvə eloktrotexnika istehsalına görə əsas yerlərdən birini tutur.Dünyada ən sürətli internet Cənubi Koreyadadır. Təhsili:Məktəb 6-12 yaş arasında məcburi və ödənişsizdir.Ölkədə oxucu-yazar nisbəti 92%-dir.Cənubi Koreyada 197 universited və 222 ali məktəb var.

Əhalisi

2000-ci ildə aparılmış rəsmi siyahıya almaya əsasən Cənubi Koreyada 46.136.101 nəfər əhali yaşayır . Bu siyahıya almaya əsasən ölkənin ən böyük (milyonçu) şəhərləri Seul (9.895.217 nəfər) , Pusan (3.662.884 nəfər) , Tequ (2.480.578 nəfər) , İnçxon (2.475.139 nəfər), Tecon (1.368.207 nəfər) , Kvancu (1.352.797 nəfər) və Ulsan (1.014.428 nəfər) şəhərləridir . Dünya etnik və dil baxımından ən çox homogen bir quruluşa sahib ölkə Cənubi Koreyadır.Əhalinin az bir hissəsi çinlilərdir.Koreyalılar Mançuryada yüzillər boyu yaşamışlar.Keçmişdəki siyasi,iqtisadi və ictimai sabitsizliklər bir mox Cənubi Koreyalını ABŞ və Kanadaya köçməyə məcbur etmişdir.Kaliforniyada çoxlu koreyalı yaşamaqdadır.Koreyalı Amerikalıların sayı bir milyondan çoxdur.Bu dəqiqə Cənubi Koreyadan gedənlərin və ölkəyə gələnlərin sayı bir-birinə bərabərdir.Əhalinin artım nisbəti 1950-ci illərdə 3%-dan daha çox ikən bu nisbət 2005-ci ildə 0,38%-a qədər geriləmişdi.1960-cı ildən etibarən sürətli bir şəhərləşmə və çöl sahələrdən şəhərlərə doğru bir köç dalğası başlanmışdır.İndi əhalinin 85%-i şəhərlərdə yaşayır.İkinci Dünya Müharibəsindən sonra 4 milyondan çox insan Şimal tərəfdən Cənuba keçmişdir.Bu birdən meydana gələn əhali artımı C.Koreyadan gedənlərlə tarazlanmışdır.Cənubi Koreyanın iqtisadiyyatı 1990-dan sonra dahada inkşaf etmişdir.Cənubi Koreyada təxminən 378.000 xarici işçi var.Bu işçi qüvvəsinin böyük bir qismi Cənubi Asiya ölkələrindən gəlməkdədir.Onlar Hindistan,Şri Lankadan,Myanmar,Filppin,Rusiya vəNigeryadan gəlmişdir. Ən böyük şəhər , paytaxt Seuldur.Koreya,Çin ilə Yaponiya arasında bir körpü olmasına baxmayaraq , özlərinə xas bir mədəniyyət inkşaf etmişdir.Əhalinin kəndlərdə yaşyan az bir hissəsi əsrlər əvvəlki kimi geyinir və yaşayırlar.Şəhərlərdə yaşayanlar isə müasir texnologiya və həyat tərzi ilə yaşayır.

Dini

Xalqın böyük hissəsi Konfutsiçlik vəBuddizmə inanır.25%-a qədər Xiristianar.

Dili

Xalqın istifadə etdiyi və rəsimi dövlət dili Koreya dilidir.

Şəkillər

• 
• 
• 
• 
• 
• 
• Gangnam-gu, Seoul, South Korea – February 2009.jpg

Həmçinin bax

Bu məqalənin azərbaycan dili əlifbasının ərəb qrafikası ilə qarşılığı vardır. Bax: جنوبی کوره