Cavanşirlər

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Cavanşirlər
Titul Xan
Əcdadı Arqun xan
Qohum soylar Sarıcalinskilər, Behbudovlar
Mənşəsi Türk
Təbəəliyi Səfəvilər sülaləsi, Avşarlar sülaləsi, Rusiya imperiyası

Azərbaycan sülalələri
Сефи 1-й 1629-42.jpg

CavanşirlərAzərbaycanın qədim soylarından biridir. Qarabağda, qismən də İranda yaşayırlar. Bu soyun nümayəndələri 1747-ci ildən 1822-ci ilədək Qarabağda xanlıq ediblər.

Soyun yaranması[redaktə]

Əsкi mоnqоl qurumlаrındа gоrаn və оrun аdlı düzülüş sistеmi vаrdı. Gоrаndа və оrundа хаndаn, хаqаndаn sоldа ən hörmətlilər dururdulаr. Bu sistеm оrdudа dа gözlənilirdi. Оrdunun sоl cinаhındа döyüşənlər "cаbаn qаr"—sоl qоl, sаğ cinаhındа döyüşənlər isə "bаrаn qаr"--sаğ qоl аdlаnırdı. Sаvаşа həmişə sоl qоl bаşlаdığındаn bu qоldа sеçкin bаhаdırlаr dаyаnırdılаr. Azərbaycandа iqtidаrdа оlmuş Еlхаnlılаr, Çоbаnlılаr, Cəlаyırlаr, Bаrlаslаr (Tеymurlulаr) və digər qurumlаrın аğаlıq dönəmlərində оrdunun аpаrıcı qоlu cаbаn qаr idi. Cаbаnqаr аdı gеt-gеdə dеyiliş nəticəsində ilкin biçimini dəyişərəк Cаvаnşir şəкlinə düşdü.

Cavanşir elinin Sarıcalı oymağının başçıları XVIII yüzildə xanlıq yaratdıqdan sonra Sarıcalı-Cavanşir kimi tanındılar. Rus üsul-idarəsı dönəmində familiya qəbul edən aristokratlar öz tayfa, kənd, oba adlarını soyadı kimi götürdülər. Sarıcalı-Cavanşir oymağının zadəganlarının çoxu Cavanşir soyadını qəbul etdilər.

Bu soy Azərbaycan xalqına onlarla sərkərdə, şair, yazıçı, musiqışünas bəxş edib.

Cavanşirlər sülaləsi[redaktə]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
İbrahimxəlil ağa
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Pənahəli xan Qarabağlı
(?—1763)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
İbrahimxəlil xan
(1732—1806)
Mehrəli bəy
(1735—1785)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Məhəmmədhəsən ağa
(1755—1806)
Cavad ağa
(1757—1779)
Mehdiqulu xan Əbülfət xan Tuti
(?—1835)
Xanlar ağa
(?—1831)
Ağabəyim ağa
(1782—1832)
Məmmədqulu bəy
(1762—1797)
 
 
 
 
 
 
 
Cəfərqulu xan Nəva
(1785—1867)
Xurşidbanu Natəvan
(1832—1897)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ata xan Mehdiqulu xan Vəfa
(1855—1900)
Xanbikə
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Qəmər bəyim Şeyda
(1881—1933)
Bəhram xan Naxçıvanski Əkbər xan Naxçıvanski
(1873—1961)

Cavanşirlər soyu Qarabağ xanlığını idarə etmişlər. bu soyun sülaləsi:

Titul Adı Başlanığıcı Sonu
Xan Pənahəli xan Sarıcalı-Cavanşir 1747 1762
Xan Mehrəli bəy Sarıcalı-Cavanşir 1762 1763
Xan İbrahimxəlil xan Cavanşir 1763 1806
Xan Mehdiqulu xan Cavanşir 1806 1822

Mehdiqulu xan İbrahimxəlil xan Cavanşir Mehrəli bəy Sarıcalı-Cavanşir Pənahəli xan Qarabağlı Cavanşirlər

Soyun məşhur nümayəndələri[redaktə]

Həmidə xanım Cavanşir, xeyriyyəçi, yazıçı

Mənbə[redaktə]

  • Ənvər Çingizoğlu, Səfiqulu ağanın soyu, "Soy" dərgisi, 1(1), 2003, səh.3-9.
  • Ənvər Çingizoğlu, Mehrəli xanın soy ağacından bir budaq, "Soy" dərgisi, 1(1), 2003, səh.9-14.
  • Ənvər Çingizoğlu, Məhəmmədhəsən ağanın soy kötüyü, "Soy" dərgisi, 2(2), 2003, səh.3-13.
  • Ənvər Çingizoğlu, Əbülfət xan Qarabağlınım törəməsi, ATŞS-nin xəbərləri,VI buraxılış, Bakı, "Adiloğlu", 2007, səh.3
  • Ənvər Çingizoğlu, Xancan ağa Cavanşirin törəmələri, "Soy" dərgisi, 5(26), 2009, səh.3-12.
  • Ənvər Çingizoğlu, Məhəmmədqasım ağa Sarıcalı-Cavanşir və törəmələri, Azərbaycan Tarixi Şəcərə cəmiyyətinin xəbərləri, 7-cı buraxılış, səh.48-56.
  • Ənvər Çingizoğlu, Cəfərqulu xan Sarıcalı-Cavanşir, Bakı: Mütərcim, 2011,-72 səh.
  • M.İ. Əmrahov, Ə. Çingizoğlu, H.İ.Həsənov. Qarabağ xanlığı. Bakı: Mütərcim, 2008, 220.səh.
  • Элдарь Исмаилов, Ханы Карабахские и их потомки, Генеалогический вестник.Вып.12.Санкт-Петербург, ст.40-55
  • Рыжов К. В. Все монархи мира. Мусульманский Восток VII—XV вв.
  • Мирза Джамал Джаваншир Карабаги. История Карабаха.

Həmçinin bax[redaktə]