Dərman dəfnəgilənarı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
?Dərman dəfnəgilənarı
Prunus laurocerasus fruit.jpg
Elmi təsnifat
Aləmi: Bitkilər
Şöbə: Örtülütoxumlular
Sinif: İkiləpəlilər
Yarımsinif: Rozid
Sıra: Gülçiçəklilər
Fəsilə: Gülçiçəyikimilər
Cins: Dəfnəgilənar
Növ: Dərman dəfnəgilənarı
Latınca adı
Laurocerasus officinalis L.
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ÜTMX   24786
MBMM   32242
GEİŞ   t:30027
IPNI   ???

Dərman dəfnəgilənarı (lat. Laurocerasus officinalis)[1] - dəfnəgilənar cinsinə aid bitki növü.[2]

"Azərbaycanın Nadir Ağac və kol bitkiləri" kitabında[3] Azərbaycan florasında təbii halda yayılmış 42 fəsilə 71 cinsə aid 198 növ nadir və nəsli kəsilməkdə olan ağac və kol bitkiləri haqda məlumat verilmişdir. Əsər ərsəyə gəlməmişdən öncə coxillik ekispedisiyalar, ezamiyyələr və təqdimatlar nəticəsində təqdiqat materiallarına aid növlərin təbii yayıldıqları areallarda monitorinqlər aparılmış və populyasiyalarda fərdlərin yayılışı öyrənilmişdir. Aparılan birbaşa müşahidələr nəticəsində məlum olmuşdur ki, kitabda verilən növlərin əksəriyyətinin arealları əvvəlki illərə nisbətən cox kicilmiş və bəzilərinin genefondu təhlükə ilə üz- üzə gəlmişdir. Bu baxımdan öyrənilən bitkilərin areallarının kicilmə səbəbi öyrənilmiş, həmin bitkilərin ƏMBMİ- nın (İUCN) 3.1 versiyasına əsasən onların təhlükə meyarları müəyyən edilmişdirşdir. Bundan əlavə kitabda verilmiş növlərin arealları, bioloji xüsusiyyətləri, ehtiyyatı, təbii ehtiyyatın dəyişmə səbəbləri və qoruma tədbirləri haqda məlumatlar verilmişdir.Əsərdə Azərbaycanın “Qırmızı kitabı”na salınması tövsiyyə edilmişdir. Fikrimizə oxuculara təqdim olunan bu kitab, az da olsa vətəndaşlarımıza ölkəmizdə ekoloji tarzlığın saxlanılması və nadir incilərimizin tanınması və mühafizə edilməsi baxımdan öz töhvəsini verəcək və marifləndirəcəkdir.

Ümumi yayılması:[redaktə]

Balkan yarımadası, Kiçik Asiya və İranda təbii arealları vardır.

Azərbaycanda yayılması:[redaktə]

Astara, Balakən rayonları ərazilərində təbii halda yayılmışdır.

Statusu:[redaktə]

Azərbaycanın nadir bitkisidir. CR B1bc(i,ii,iv).

Bitdiyi yer:[redaktə]

Daşlı-qayalı quru yamaclarda rast gəlinir.

Təbii ehtiyyatı:[redaktə]

Azərbaycanda dar bir arealda yayılmışdır.

Bioloji xüsusiyyətləri:[redaktə]

Təbiətdə hündürlüyü 8 m-ə qədər olan ağac və ya koldur. Dəniz səviyyəsindən 600-800 m yüksəkliklərə qalxa bilir. Bit¬kinin göv¬də¬sinin rəngi boz və ya qaramtıl rngdə olur, hamar deyil, azca tük-lüdür. Zogları tüklü olub, yaşıl sonra isə boz rəngə çevrilir. Yarpaqları 1,0-1,5 sm uzunluğunda olur və ellips¬şəkillidir. Yar¬paqlarının üst tərəfi tünd, alt tərəfi isə açıq yaşıl rəngdə olur. Çiçəkləri ag rəng¬dədir, qisa saplaqlı olub, ətirlidir. Çiçək¬ləri salxımşəkilli çiçək qrupunda toplan¬mışdır.

Çoxalması:[redaktə]

Generativ və vegetativ yolla çoxalır.

Təbii ehtiyatının dəyişmə səbəbləri:[redaktə]

Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.

Becərilməsi:[redaktə]

Mədəni halda Nəbatat bağlarında becərilir.

Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri:[redaktə]

Azərbaycanın “Qırmızı Kitabı”na daxil edilmişdir.

Zəruri qoruma tədbirləri:[redaktə]

Yeni yasaqlıqların yaradılması vacibdir.

Məlumat mənbələri:[redaktə]

Деревья и кустарники СССР. т.3. 1954; Флора Азербайджана. т.5. 1954;Azərbaycanın ağac və kolları. III cild. 1970; Красная Книга СССР.1984; Azərbaycanın “Qırmızı Kitabı”. 1989; Azərbaycanın “Qırmızı” və “Yaşıl Кitabları”na tövsiyə olunan bitki və bitki formasiyaları. 1996; Azərbaycan florasının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008. Azərbaycanın nadir və nəsli kəsilməkdə olan oduncaqlı bitkilərinin in situ və ex situ şəraitində bioekoloji xüsusiyyətlərinin repro-duksiyasının, reproduksiyasının və repatriasiyasının elmi əsasları, b.e.d. alimlik dərəcəsi almaq üçün dissertasiya. Bakı.2011.

  • Nurəddin Əliyev. Azərbaycanın dərman bitkiləri və fitoterapiya. Bakı, Elm, 1998.
  • Elşad Qurbanov. Ali bitkilərin sistematikası, Bakı, 2009.
  • "Azərbaycanın Nadir Ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh.