Dəyişən cərəyan

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Types of current.svg

Dəyişən cərəyan(AC cərəyanı) – zamandan asılı olaraq naqildəki cərəyanın həm qiyməti, həm də istiqaməti periodik dəyişən cərəyan.

Praktikada daha geniş istifadə olunan dəyişən cərəyanın alınması 1831-ci ildə ingilis alimi Faradeyin kəşf etdiyi elektromaqnit induksiya qanununa əsaslanır. B induksiyalı sabit maqnit sahəsində naqil çərçivəω bucaq sürəti ilə fırlandıqda onun uclarında harmonik qanunla dəyişən induksiya elektrik hərəkət qüvvəsi (e.h.q.)yaranır, εi=BSωsinωt=εmsinωt.

Dəyişən cərəyan generatoru - sönməyən məcburi elektromaqnit rəqsləri alan qurğudur. Harmonik rəqslər' '- zamana görə dəyişməsi sinus və kosinus qanunu ilə baş verən rəqslərdir ,u=Umsinωt. Gərginliyin amplitud qiyməti- gərginliyin modulca maksimal qiymətidir. Dairəvi tezlik - fırlanma tezliyinin (n) 2Π-yə hasilinə deyilir, ω=2Πn.Dəyişən cərəyanın gücü-cərəyan şiddətı və gərginliyin amplitud qiymətləri hasilinin yarısına bərabərdir,P=UmJm/2=UtJt.Dəyişən cərəyanın işiA=P·t=UmJmt/2 olar.Elektrik sayğacı-elektrik cərəyanının işini hesablayan cihazdır.

Dəyişən cərəyan şiddətinin təsiredici (effektiv) qiyməti - eyni zaman müddətində dəyişən cərəyanın ayırdığı qədər istilik miqdarı ayıran sabit cərəyan şiddətinə bərabər olan fiziki kəmiyyətdirvə Jt=Jm/2½.

Dəyişən cərəyan şiddətinin təsiredici qiyməti - cərəyan şiddəti kvadratının orta qiymətinin kvadrat kökünə bərabərdir. Jt≈0,7Jm. Burada Jt və Jm uyğun olaraq cərəyan şiddətinin təsiredici və amplitud qiymətləridir. Eyni ilə gərginliyin təsiredici və amplitud qiymətləri arasında da uyğun asılılıq var,Ut0,7Um.

Ədəbiyyat[redaktə]

  • A.Mehrabov. Fizika kursu. Bakı, Maarif, 1982.
  • X.Şirinov. Fizika, Azərtədrisnəşr, 1964.
  • M.Murquzov. Fizika. IX sinif üçün dərslik.
  • Myakişev G.Y. və b. Fizika. XI sinif üçün.Bakı, Maarif nəşriyyatı, 1992, səh39.