D8
Vikipediya, açıq ensiklopediya - ویکیپدیا ، آچیق انسایکلوپدیا
(Azərbaycanca olmayan kəlimələrin çevirilməsi, orfoqrafik səhvlərin düzəldilməsi və s.) Düzəliş etdikdən sonra {{qaralama - az}} ifadəsini kənarlaşdırmağı unutmayın.
Mündəricat |
[redaktə / تحریر] Quruluşu
D-8, Türkiyənin cəhdiylə 22 Oktyabr 1996da İstanbulda Bangladeş, İndoneziya, İran, Malayziya, Misir, Nigeriya və Pakistanın əməkdaşlıqla təşkil edilən İnkişaf Əməkdaşlıq Konfransı ilə qurulmuşdur. 15 İyun 1997 tarixində xatırlanan ölkələrin dövlət və hökumət başçılarının iştirakıyla İstanbulda Türkiyənin dövr başçılığında, İnkişaf etməkdə Olan 8 Ölkə Zirvəsi rəsmi olaraq toplanmışdır.
[redaktə / تحریر] Orqanları
Dövlət/hökumət başçılarının iki ildə bir reallaşdırdıqları yığıncaqlardır. D(8)ın ən üst səviyyə qərar al/götürmə orqanıdır.
[redaktə / تحریر] Şura
Üzv ölkələrin Xarici işlər Nazirlərinin iştirakı ilə reallaşdırılan yığıncaqlarıdır.
[redaktə / تحریر] Komissiya
Üzv ölkələrin kıdemli ekspertlərindən ibarət olan/yaranan və eşgüdüm işlərini icra edən qurul yığıncaqlarıdır.
[redaktə / تحریر] İcra Direktorluğu
D-8 Qrupunun işlərinə sekretarya xidmətləri təqdim edən və üzv ölkələr arasındakı ünsiyyəti təmin edən İcra Direktorluğunu Türkiyə tərəfindən təyin edilən bir səfir (Ayxan Kamel) İstanbulda ol/tapılan mərkəzindən icra etməkdədir.
[redaktə / تحریر] Üzvləri
Bangladeş, İndoneziya, İran, Malaziya, Misir, Nigeriya, Pakistan, Türkiyə.
[redaktə / تحریر] Sammitlər
Sammitlər, üzv dövlət/hökumət başçılarının iştirakıyla iki ildə bir dəfə təşkil edilməkdədir.
[redaktə / تحریر] 1. Zirvə
15 İyun 1997də İstanbulda təşkil edilən Zirvədə, sektorlar etibarilə fəaliyyətlərin koordinasiyas(n)ı vəzifəs(n)i təyin olunan üzv ölkələrə verilmişdir. Bu əhatədə sənaye və sağlamlıq Türkiyəyə; ticarət Misirə; çöl inkişaf Bangladeşə; insan qaynaqlarının inkişaf etdirilməsi İndoneziyaya; telekommunikasiya və texnologiya İrana; maliyyə, bankçılıq və xüsusiləşdirmə Malaziyaya; enerji Nigeriyaya və Pakistana əkinçilik verilmişdir. Ayrıca, bir Beynəlxalq Satışa çıxarma və Ticarət Şirkətinin qurulması; yoxsulluqla mübarizə; D-8 ölkələri arasında Sənaye və Texnoloji Məlumat Bankı Şəbəkəsinin qurulması; D-8 Şirkətləri Arasında Ortaq Cəhdləri də əhatə edəcək Tekaful (İslam Bankçılığı) modelinin inkişaf etdirilməsi; sahil və iç sularda mədəniyyət balıqçılığının inkişaf etdirilməsinə istiqamətli əməkdaşlıq; bir əkinçilik təyyarəsinin çıxarılması; Ortaq İş Şuraları və Ticarət Otaqlarının qurulması və beynəlxalq quruluşlarla möhkəm əlaqələrin yaradılmasına qərar verilmişdir.
[redaktə / تحریر] 2. Zirvə
1-2 Mart 1999 tarixlərində Bangladeşin başçılığında Dakkada edilən ikinci Zirvədə, Misir tərəfindən koordinasiyas(n)ı icra edilən Beynəlxalq Satışa çıxarma və Ticarət Şirkəti (IMTC)ın qurulması müddətində irəliləmələrin yazıldığı vurğulanmışdır. Qloballaşma müddətindən zərərlə çıxmamağa istiqamətli tədbirlərin həyata keçirilməsi; əkinçilik təyyarəs(n)i prototipinin sınaq uçuşlarının davam etdirilməsi; Sulu Əkinçilik Məlumat və Qarovul Mərkəzi ilə Sənaye və Texniki Məlumat Bankı Şəbəkəsinin dövrəyə soxulması hədəflərinin reallaşdırılması nəzərdə tutulmuşdur. Ayrıca, məlumat dəyişməs(n)i; ticarət maliyyəs(n)i və bankçılıq tədbirləri/əməliyyatlarının uyğunlaşdırılması; nəqliyyat; işadamları üçün viza əməliyyatlarının asanlaşdırılması ilə cütə vergiləndirmə razılaşmalarının qərarları və investisiyaların qorunması/təşviqinin həyata keçirilməsinə istiqamətli dayanıqlılığa diqqət çəkilmişdir. Davam etdirilə bilər inkişafın, i) iqtisadi inkişaf, ii) ictimai inkişaf və iii) ətrafın qorunması, kimi üç faktora bağlı olaraq reallaşdırılması gərəyinin altı çəkilmişdir. Bu məzmunda, kasıblığın ortadan qaldırılması, qida təhlükəsizliyi, maliyyə-bankçılıq və sığorta mövzularının prioritetli olaraq gündəmdə tutulmasına vurğu edilmişdir. 2000 ili sonuna qədər koordinasiya xidmətlərinin yerinə yetirilməsi üçün davamlı xüsusiyyətli bir Koordinasiya Mərkəzinin qurulma təlimatı Komissiyaya verilmişdir. Türkiyənin koordinator ölkə olaraq AIDSi Tədbirə və İdarə Proqramına bağlı təklifi Zirvədə qəbul görmüşdür.
[redaktə / تحریر] 3. Zirvə
25 Fevral 2001 tarixində Misirin başçılığında Qahirədə üçüncü Zirvə təşkil edilmişdir. Təmin edilən inkişaflar işığında, birinci Zirvədən bu yana reallaşdırılmış olan 30dan çox yığıncaq, çalıştay (workshop), seminar, təhsil proqramı, vsin, 2001/2002 dövründə aşağıdakı sahələrdə davam etdirilməsinin faydasına diqqət çəkilmişdir: Nigeriyada Enerji İş Qrupu yığıncağı; Malaziyada xüsusiləşdirmə mövzulu təhsil proqramı; Türkiyədə balıq ambalajlaması çərçivəsində tullantı qarovul sistemləri və sağlamlıq qaydaları/keyfiyyət idarə müddətləri mövzulu təhsil kursu; Pakistanda əkinçilik məhsuldarlığın artırılması-ikincil/organik gübrələmə-ferma heyvanı gen qaynaqlarının qorunmasına istiqamətli biyo-teknoloji cəhdi mövzulu üç workshop; İndoneziyada çöl seqmentin gücləndirilməsi mövzulu workshop; Bangladeşdə çöl inkişaf mövzulu workshop; İranda ətrafın texniki istiqamətləri mövzulu iş qrupu yığıncağı və Türkiyədə KOBİlər mövzulu workshop. Üçüncü Zirvədə Respublika başçısımızın təqdim etdiyi məlumatda, aşağıda təqdim edilən hədəflərə çatılmasında tətbiq olunacaq siyasətlərə Türkiyənin tam dəstək verdiyi ifadə olunmuşdur: Önümüzdəki 5 il içində D-8 içi ticarətin ikiyə dözməsi; Misir tərəfindən Beynəlxalq Satışa çıxarma və Ticarət Şirkətinin qurulması müddətinin, İKBin maliyyə qatqılarıyla davam etdirilməsi; İşadamları üçün D-8 üzvü ölkələrdə viza əməliyyatlarının asanlaşdırılması; İş ətrafları, gəmiçilik şirkətləri və Gəmi sahibilər Birliyi arasında quruluşçu əlaqələrin davam etdirilməsi; Bankçılıq əməliyyatlarının sadələşdirilməsi və uyğunlaşdırılması məqsədiylə mərkəz bankları/maliyyə nazirləri ya da əlaqədar mövqelərin nümayəndələrindən meydana gələcək bir komitənin yaradılması; Ticarət məlumatlarıyla əlaqədar işin nəticələndirilə bilməsi məqsədiylə üzv ölkələrin, ticarət məlumatlarını nizamlı şəkildə təqdim etmələri; Gömrük/ticarət əməliyyatlarıyla əlaqədar işlərin sıxlaşdırılması və ticarət seçimləri ilə maneələrinin araşdırılaraq, üzv dövlətlərin beynəlxalq öhdəçiliklərinə uyğun regional bir tənzimləmənin reallaşdırılması; Əkinçilik məqsədli təyyarənin, ticari baxımdan yapılabilirliğinin, üzv ölkələrin ehtiyaclarının, bu proyektin maliyyəsinə hər birinin olabiləcək qatqısının təyin olunması; İran tərəfindən yaradılan Sənaye və Texniki Məlumat Bankı Şəbəkəsinin, üzv ölkələr tərəfindən nizamlı olaraq bəslənməsi və ardından regional bir server üzərindən, elektronik ticarət proyektinin həyata keçirilməsi Şura və Komissiya tərəfindən aşağıdakı proqramların əvvəlcə həyata keçirilməsi mənimsənmişdir: DNT kopiyalama texnologiyasının paylaşılması (İranın məsuliyyətində); HIV ilə əlaqədar texnologiya sunumu (İranın məsuliyyətində); İnkişaf etmiş ölkələrdə ortaya qoyulan, ətrafa həssas texnologiyaların tətbiq olunmasına bağlı məlumat və əsasları ehtiva edən bir Ətraf Şəbəkəsinin yaradılması (Bangladeşin məsuliyyətində); Sığorta şirkətləri arasında, əməkdaşlıq mexanizmi meydana gətirmə yollarını inkişaf etdirmək üzrə, sığorta sahəsində güdücü və təşkil edici mövqelərin nümayəndələrinin bir yerə gətirilməsi, eşgüdümü və əməkdaşlıq (Misir və Malaziyanın məsuliyyətində); Bu hədəflərə əlavə olaraq, aşağıdakı işlərin də icra edilməsi qərara bağlanmışdır: D-8 Websitesində "Ən Yaxşı Tətbiqlər Envanteri" dizaynı; D-8 mikro-maliyyə ekspertləri arasında təcrübəm/təcrübə paylaşımı; İnformasiya və ünsiyyət texnologiyalarının inkişaf etdirilməsi və istifadəsinə istiqamətli olaraq, D-8 ölkələri arasında köməkləşmə; D-8 ölkələrində insan qaynaqlarının inkişaf etdirilməsi və yoxsulluğun ortadan qaldırılmasına istiqamətli mexanizm və proqramlardakı meylləri ehtiva edən bir bələdçi kitabın nəşr olunması; Qüvvəyə girən D-8 Ticarət və Sənaye Otaqları ilə İşadamları Dərnəyi İş Forumu İç Tüzüğünün, təsdiqləməyən üzvlər tərəfindən də qəbul edilərək təsirliləşdirilməsi; IDB, UN, UNDP, FAO, UNIDO və WTO kimi beynəlxalq quruluşlarla təşkilati əlaqələrin qurulması. Əlaqədar ölkələr tərəfindən edilən aşağıdakı təkliflər üzərində lazımlı işlərin icra edilməsi qərara bağlanmışdır: "Əhatəli Bir Yanaşmala Çöl Sənayeləşmənin Sürətləndirilməsi" (Misir); KOBİlər mövzusunda təsirli əməkdaşlığın təmin edilməsi məqsədiylə hərəkət proqramının başladılması (Türkiyə); KOBİlər üçün ortaq işlətmələrin yaradılması (Misir); Enerji istehsalında bərk/qatı əkinçilik tullantı istifadəsində əməkdaşlıq (Misir).
[redaktə / تحریر] 4. Zirvə
Dördüncü Zirvənin, 2003-cü ildə İndoneziyanın paytaxtı Jakartada edilməsinə qərar verilmişdir.
[redaktə / تحریر] Strategiya və Həəkət Planı
D-8 Qrupunun meydana gəlməs(n)i; dünya iqtisadiyyatı içində, inkişaf etməkdə olan ölkələrin mövqesini yaxşılaşdırmaq; ticari əlaqələrdəki fürsətləri genişlətmək və yenilər/yeniləyərini meydana gətirmək; beynəlxalq səviyyədə alınan qərarlara iştirakı artırmaq və daha yaxşı bir həyat səviyyəs(n)i əldə etmək hədəflərini nəzərdə tutmuşdur.
