Danaya (Rembrandt)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Danaya
Rembrandt Harmensz. van Rijn 026.jpg
Orijinal adı nid.
Rəssam Rembrant Harmens van Reyn
Texnikası Yağlı boya
Ölçüləri 185 × 203 sm²
Saxlanıldığı yer Ermitaj, Sankt-Peterburq

Danaya hollandiyalı rəssam Rembrandtın rəsm üzərinə yağlı boya ilə 1636-cı ildə çəkdiyi tablodur. Pierre Crozat kolleksiyasında iştirak etmiş tablo XVIII əsrdən bu yana Peterburqdakı Ermitaj muzeyində saxlanılır.

Tabloda yunan mifologiyasında Perseyin anası olan Danaya xarakteri təsvir olunmuşdur. Şəkildə Danaya böyük ehtimalla, bir qızıl sağnağı şəklinə girərək özüylə əlaqəyə girib Perseusa hamilə qalmasını təmin edəcək olan Zeusu qarşılayarkən görülməkdədir.

Danaya üçün, rəssamın bərabər yoldaşı olan Saskia van Uylenburgh modellik etmiş olsa da, Rembrandt daha sonra, Danayanın üzünü dəyişdirərək aşnası Geertje Dircxin üzünə çevirmişdi. Rembrandtın ən dəbdəbəli əsərlərindən biri olan bu tabloya böyük ehtimalla rəssam tərəfindən də böyük əhəmiyyət verilmişdir. Ancaq şəkilin nisbətən böyük ölçülərdə olması, satılmasını çətinləşdirmişdir.

Rembrandtın bu tablosu 15 İyun 198-ci ildə ağılı başından çıxmış bir adam tərəfindən hücuma uğradı. Rəsmin üzərinə sülfürik turşu tökən təcavüzkar tablonu ayrıca iki yerindən bıçakladı. Hücum sonrasında şəkilin orta hissəsinin sıçrama izlərindən və axan boyalardan meydana gələn bir çox nöqtəylə örtüldü.

Şəkilin bərpasına həmin gün başlandı. Kimyagərlərlə məsləhətləşən təmirçilər əvvəl tablonun səthini suyla yuyaraq təmizlədilər. Tablo dik vəziyyətdə tutularaq üzərinə su püskürdüldü və beləcə zərərin daha da dərinləşməsinin qarşısı alındı. Tablonun bütün bərpa işləri 1985 ilə 1997-ci illərin arasında tamamlandı.

Danaya Rusiyada[redaktə]

Həracdan sonra Rembrandt uzun müddət saxladığı rəsm əsərinin sahibliyini itirir. Ancaq XVIII əsrdə "Danaya" tanınmış fransız kolleksiyaçı Pyer Kroza tərəfindən aşkara çıxarılır. Krozanın ölümündən sonra(1740) onun kolleksiyasının çoxu üç yaxın qohumuna qalır(Lui Fransua, Jozef Antuanı və Lui Antuanı). İmperatriçə II Yekaterina Ermitaj üçün kolleksiya yığmağa başlayanda, öz yaxın tanışı Deni Didrodan ona materialla kömək etməsini istədi. Didro onun diqqətini Krozanın kolleksiyasını hissələrinə çevirdi. II Yekaterina 1772-ci ildə Rembrandtın "Danaya" əsərinə sahib oldu

Vandalizm[redaktə]

1985-ci il 15 iyun şənbə günü Ermitaja Rembrandt zalına ekskrusiyaçılarla birlikdə bir nəfər daxil oldu və muzeyin işçilərində soruşdu ki, burada ən qiymətli rəsm əsəri hansıdır. Muzeyin işçiləri isə "Danaya"nı göstərdilər. Əsərə yaxınlaşaraq cibindəki süşənin içərisindəki məhlulu yağlı boya ilə çəkilmiş əsərin mərkəzinə tökdü. Boya yavaş-yava axmağa başladıvə rənglər bir-birinə qarışdı. Bədəməl bununla qalmayaraq bıçaq ilə şəkilin ortasında deşik açdı. Ən pisi isə ekspertlər kişini özünə hakim ola bilməyən kimi qəbul etdilər. 48 yaşlı litva vətəndaşı Bronyus Maykis bu hərəkətini siyasi motivlə əlaqədar olduğunu izah etdi. Leninqrad hakiminin 1985-ci il 26 avqust tarixli qərarına əsasən ruhi xəstə kimi qəbul edildi(Diaqnoz—şizofreniya). Leninqrad psixiatriya müalicə mərkəzində 6 il qaldıqdan sonra Litvaya göndərildi.

Mənbə[redaktə]

А. Вержбицкий. Творчество Рембрандта — Обзор заслуженного работника культуры России Анатолия Вержбицкого включает подробный анализ картины «Даная». А. Соснов. Ужель та самая Даная / Журнал «Огонёк» N5 1997 год. — История реставрации, включая фотографию изуродованного полотна. В. Пикуль. Под золотым дождём. Исторический рассказ известного автора.