Denali milli parkı və qoruğu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Denali milli parkı və qoruğu
Mount McKinley Alaska.jpg
Denali Milli Parkı və Qoruğu

Denali milli parkı və qoruğu (ing. Denali National Park and Preserve) — Amerika Birləşmiş Ştatları Alyaska əyaləti iç bölgəsində, Denali Borough, Matanuska-Susitna Borough'da olan, Şimali Amerika qitəsinin ən yüksək zirvəsi olan 6 194 m irtifalı McKinley dağını ehtiva edən ABŞ Milli Park Xidmətləri tərəfindən idarə edilən bir milli park və və Qoruma Bölgəsidir . Denali Milli Parkının sahəsi 24,500 km²-yi aşmaqdadır və bunun 19,120 km²' i federal dövlətə aid dövlət ərazisidir . Denali Qoruma Bölgəsi sahə isə 5,278 km²-i federal dövlatə aid olub 5.430 km²-dir . 2 dekabr 1980-ci ildə milli park ərazisi içində 8,687 km² böyüklüyündə bir ərazi daha əhatəli qoruma şərtlərinə bağlı olan " Denali Vəhşi Ərazisi " olaraq qurulmuşdur. Danalı Həbidə ən aşağı hündürlüklü bölgələrdə qarışıq , yarpaq tökən tayga daxil olmaqla, meşələrdir . Orta rakımlı mühafizəsi sahəsində tundra da tapılar. Daha yüksək hündürlüklü bölgələrdə buzlaqlar , qayalıqlı dağ sahələri və qar qablı sahələr tapılar. Bu milli park və qoruma bölgəsində ən uzun buzlaq McKinley dağının cənub-qərb yamaclarında olan 71 km uzunluqda " Kahiltna buzlağı " dır . Günümüzdə bu milli parka gələn illik ziyarətçi sayı 400.000 qədərdir. Ziyarətçilər vəhşi təbiəti izləmək , alpinistlik etmək və kürək çantası yüküylə trekking etmək üçün bu parka gəlməkdədirlər. Qış mövsümündə isə idman fəaliyyət olaraq it xizəyi istifadə ; xizəkli qaçış və qar - mobil motorlu vasitə istifadə etmək də mümkündür.

Tarixçə[redaktə]

Park 1917-ci ildə bir vəhşi təbiət , heyvan və bitki qorunan sahəsi olaraq qurulmuşdur. Şimali Amerikanın ən yüksək nöqtəsini ehtiva edən McKinley dağını və ətrafını ehtiva etməkdə idi. Park qurulduğu zaman adı , həm McKinley dağına həm də 25. Birləşmiş dövlətlər respublika başçısı olan William McKinley xatirəsinə " McKinley Dağı Milli Parkı " idi. 1980-ci ildə ABŞ Konqresindən çıxardılan " Milli maraqlanmaq əraziləri müdafiəsi Qanunu ( ANILCA ) " ilə sahəsi : 24.500 km ² ' ye çıxardılmışdır. İndiki vaxtda bu ərazilər üç dəyişik statuslu olaraq idarə edilir: " Denali Vəhşi Alan Bölgəsi " köhnə " McKinley Dağı Milli Parkı" sərhədlərini əhatə və heç bir inkişaf qəbul edilmədən orijinal vəhşi ərazi olaraq idarə edilməkdədir. Bu ərazilərdə ovçuluq tamamilə qadağandır. " Denali Milli Parkı" idarə bölgəsi 1980də əlavə ərazilərin çoxunu ehtiva edir. Bu ərazilərdə yalnız yerli xalqın öz istehlak ehtiyaclarını qarşılamaq üçün çox möhkəm icazə ovçuluğa icazə vardır. Denali Milli Qoruma Bölgəsi iki qisimdən meydana gəlib bu ərazilərinin idman olaraq ovçuluq etmək icazə serbestdir .

Coğrafiyası[redaktə]

Denali Milli Parkı və Qoruma bölgəsi Alyaska Sıradağlarının mərkəzi və ən yüksək qisimlərini və bu sıradağlardan cənuba uzanan buzlaqları və buzlaq vadilərində içində əhatə edir. Milli Park və Qoruma Bölgəsinin şimal hissəsində " McKinley Çayı" , " Toklat Çayı" və " Foraker Çayı" vadiləri və Kantisha sıra dağları və Wyoming sıradağlar var. "Corc Parks Quru yolu " parkın şərq tərəfini təqib etməkdədir və bu ana quru yolu Alyaska Sıradağları'nı " Chuliytna Çayı" ilə " Nanana Çayı" arasındakı vadilərdən keçməkdədir. Park giriş " Healy " adlı bir kiçik şəhərinin 18km güneyindedir . " Denali Ziyaretçi Mərkəzi" və parkın idario mərkəzi bu girişdən dərhal sonra park içində var. Park içindəki quru yolu 148 km " Alyaska sıra dağları " 'na paralel olaraq getməkdə və Kantisha'da olan mədənçilik düşərgəsində sona çatmaqdadır . Torpağın davamlı donması və il içində donma - və - ərimə sezonları olması səbəbindən asfalt yol baxım xərcləri çox yüksək olacağı üçün bu yolun ancaq kiçik bir qisimi asfalttır . Bu yolun ilk 24km'sinde ziyarətçilərin öz motorlu vasitələrini istifadə etmələrinə icazə verilir. Yolun gerisində parka aid və ya xüsusi sektordan kirayəyə götürülmüş olaraq nizamlı avtobus səfərləri həyata keçirilir.

Qoruma Bölgəsi iki qisimdən ibarətdir və hər iki qisim də park bölgəsinin qərbindədir . Birinci qisim Highpower Creek və Muddy çayı mıntıkalarında olan gölləri ehtiva edir. İkinci qisim isə yüksək Alasaka Sıradağlarının cənub-qərbi meydana gətirən Dalle Dağı ətrafından meydana gələr. Milli Park ərazilərində tüfənglə ovçuluq etmək ümumiyyətlə qadağandır.